بانک مرکزی برای راحتی بازار ارز چه اقدامی کرده است؟

دبیرکل کانون صرافان گفت: اگر مدیریت بازار براساس عرضه و تقاضا باشد و قیمت‌گذاری دستوری نباشد، قیمت ارز زیادتر کاهش می یابد.
به شرح صفحه اقتصاد،‌ طی روزهای اخیر بازار ارز با کاهش محسوس قیمت‌ها دنبال شده است؛ فعالان بازار از افزایش فشار فروشنده‌ها در بازار می‌گویند و تأکید دارند که در شکل ادامه همین روند می‌توان به‌زودی شاهد فرو ریختگی زیادتر قیمت‌ها در بازار بود.
دبیرکل کانون صرافان تأکید دارد: اگر مدیریت بازار همانند هفته‌های اخیر براساس عرضه و تقاضا باشد و از قیمت‌گذاری دستوری دوری کرد، به‌طور حتم می‌توانیم شاهد کاهش زیادتر قیمت ارز و بازگشت قیمت دلار به کانال 29هزارتومانی باشیم.

تحلیلگران و فعالان بازار معتقدند آنچه در ماه‌های اخیر دلیل مهار نوسان‌های شدید ارزی شد، کارها به‌وقت و منطقی بازارساز بوده است، آنها می‌گویند مدیریت بازار براساس نظام عرضه و تقاضا توانست جلوی ارزپاشی بانک مرکزی را بگیرد، این سیاست عملاً مداخله مستقیم بانک مرکزی را به حداقل ممکن رساند و سازوکاری قانونمند برای مداخله احتمالی بازارساز طراحی کرده است.

در صورتی که بخواهیم نگاهی دقیق‌تر به سیاست‌های ارزی چندماهه اخیر بانک مرکزی داشته باشیم و اون را با ماه‌های قبل سنجیدن کنیم یک نکته بیش از نزد بر ما مسجل می‌شود و اون هم افزایش شفافیت در معاملات و رسیدن به تعادل در عرضه و تقاضا در بازار است.

بدین معنا که نزد از تفویض این اختیارات و البته ابتکار بانک مرکزی در راه‌اندازی بازار و نرخ توافقی، مکانیزم شفاف و مشخصی برای مداخله بازارساز و ساماندهی به‌وقت بازار در مواقع ویژه وجود نداشت و عملاً با مصوبه سران قوا که به‌زعم کارشناسان تصمیمی شجاعانه برای مدیریت بازار ارز به حساب می‌آمد،‌ نرخ را از حالت دستوری خارج کرد و به سو‌و سوی توافق و کشف نرخ در بازار توافقی نزد برد.

طبق اعلام رئیس‌کل بانک مرکزی، آنچه این بانک مبتنی بر شکل‌گیری نرخ توافقی در بازار ارز انجام داده مورد صبر فعالان و صرافان بوده است. صالح‌آبادی در همین ارتباط توضیح داده است: در تعامل با کانون صرافی‌ها و صرافی‌های با اعتبار و صادرکنندگان به جمع‌بندی رسیده است که بازار توافقی عرضه و تقاضای ارز را راه‌اندازی کند و بر همین پایه نیز از اواخر خرداد ماه سال جاری امکان معاملات توافقی ارز در صرافی‌ها و در بازار متشکل ارزی آماده شد.

ابتکار مخصوص بانک مرکزی

حال اگر دقیق‌تر داستان را بررسی کنیم، ضروری است با نگاهی تاریخی نزد رویم. در بیست و دوم خرداد ماه بود که پس از جلسه نشست سران قوا و اعطای اختیارات مخصوص به بانک مرکزی برای تنظیم بازار ارز، بانک مرکزی در ابلاغیه‌ای به صرافی‌های مجاز این اختیار را داد تا به‌شکل توافقی اقدام به خرید و فروش ارز کنند و می‌توانند اسکناس ارز صادرکنندگان را با نرخ توافقی خرید کنند و به متقاضیان ارزی بفروشند. براساس این ابلاغیه خرید ارز توسط صرافی‌ها از صادرکنندگان بدون محدودیت و با نرخ توافقی و غیردستوری انجام می‌شود.

همچنین در بخشی از این ابلاغیه بیان شده است که فروش ارز در سرفصل سایر (کد 24) با احراز هویت متقاضی به فروش برسد که با این اقدام، رفع تعهد ارزی صادرکننده نیز لحاظ می‌شود،
تصمیمی که با استقبال صادرکنندگان عمده محصولات پتروشیمی و صادرکنندگان غیرنفتی مواجه شد. چندی سپس نیز بانک مرکزی با صدور بخشنامه جدید، به صرافی‌ها اجازه داد علاوه بر ارز صادرکنندگان، نسبت به خرید ارز از همه اشخاص حقیقی و حقوقی با نرخ توافقی به‌منظور فروش به متقاضیان اقدام کنند.

در این بخشنامه آمده بود، این خرید ارز از سوی صرافی‌ها با دریافت اصل اظهارنامه گمرکی با اعتبار مبنی بر ورود اسکناس با نرخ توافقی انجام شود؛ ضمن اینکه همانند قبل خرید اسکناس عقل از اشخاص با رعایت مقررات ارزی و مبارزه با پولشویی امکان‌پذیر است،
به‌عبارت دیگر، سیاست جدید بانک مرکزی در ابتدا تنها مختص به صادرکنندگان بود و تنها این افراد می‌توانستند ثروت‌های ارزی خود را به صرافی‌ها عرضه کنند، ولی بنا بر مصوبه جدید، نه‌تنها صادرکنندگان، بلکه تمامی افراد حقیقی و حقوقی می‌توانند هر میزان ارز که مایلند، با قیمت توافقی به صرافی‌ها بفروشند.

اجرای سیاست‌های ارزی بانک مرکزی در بازار و افزایش معاملات ارزی با نرخ توافقی در بازار دلیل شد که در همان هفته‌های نخست قیمت ارز با کاهش محسوس دنبال شود و در ادامه نیز سد شکل‌گیری بحران‌های ارزی بعدی شد.

بازار توافقی؛ تدبیری که به ثمر نشست

با تدبیر بانک مرکزی در زمینه شکل‌گیری معاملات توافقی ارز راحتی نسبی بر بازار ارز فرماندار شد به‌طوری که صالح‌آبادی شکل‌گیری این بازار را یکی از اتفاقات خوب در ساماندهی بازار ارز وصف می‌کند و می‌گوید: در دو ماه قبل این امکان را آماده کردیم که در شبکه صرافی سرزمین ارزهای مختلف اعم از دلار و یورو و روبل به‌شکل توافقی و با قیمتی براساس عرضه و تقاضا مبادله شود.

رئیس‌کل بانک مرکزی در ادامه عنوان کرد که حجم معاملات در این قسمت به‌میزان قابل‌توجهی افزایش یافته است و این امر حاکی از اون است که عمق بازار در حال افزایش است. او معاملات توافقی ارز را دلیل راحتی بازار ارز دانسته و اظهار کرده است که بانک مرکزی به توسعه این بازار کمک‌ خواهد کرد و به‌عنوان هدایتگر این بازارها، راحتی حوزه ارزی سرزمین را به‌عنوان اولویت اصلی خود دنبال می‌کند.

به‌گفته مصطفی قمری وفا، مدیر روابط عمومی بانک مرکزی: “حجم معاملات نیما از ابتدای سال تاکنون به بیش از 16.2 میلیارد دلار رسیده؛ که این میزان در سنجیدن با زمان مشابه سال قبل 81 درصد رشد داشته است. در بازار حواله نیز حجم عرضه‌ها و معاملات روزانه به بیش از 200 میلیون دلار رسیده و عرضه همیشه بیش از تقاضاست.”

سلطانی‌زاده، دبیرکل کانون صرافان نیز ضمن تأکید بر آثار مثبت معاملات توافقی در عمق‌بخشی به بازار و کاستن از مداخله مستقیم سیاستگذار معتقد است: در شرایط کنونی برای کاستن از اختلاف نرخ دلار بازار آزاد و نرخ توافقی، منظور این است که تنوع فروش ارز در صرافی‌ها زیادتر شود، و اگر مدیریت بازار بر پایه عرضه و تقاضا و بدون قیمت‌های دستوری باشد، قیمت دلار کم ارزش‌تر هم خواهد شد و احتمال بازگشت دلار آزاد به کانال 29 هزار تومان هست.

اما آنچه امروز بازار ارز شاهد اون است نتیجه همکاری فرابخشی تمامی ارگان‌های ذی‌ربط در تیم اقتصادی دولت سیزدهم است اقداماتی که از یک سو منجر به کنترل رشد تقاضا شد و از سوی دیگر با تسهیلگری به نیاز واقعی بازار برای فراهم‌ نیاز ارزی به‌منظور واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه قسمت تولید اقدام کرد.

همکاری‌های فرابخشی بانک مرکزی

نخستین قدم در این زمینه همکاری نزدیک پلیس امنیت اقتصادی برای شناسایی و محدودسازی بازار فردایی ارز و طلا بود لذا به‌دنبال اعلام ممنوعیت معاملات فردایی ارز از سوی بانک مرکزی پلیس امنیت اقتصادی به میدان آمد و با صدور اطلاعیه‌ای ضمن تأکید بر ممنوعیت کوشش در سایت‌ها و کانال‌های قیمت‌‌دهی و انجام هرگونه معامله به‌شکل فردایی و غیررسمی در فضای غیر واقعی، تأکید کرد که فقط معاملاتی مجاز و قانونی است که در واحد‌های صنفی قانونی و رسمی و با رعایت قوانین و مقررات پولشویی و مالیاتی انجام شود و با اقداماتی که منجر به مسدودسازی بیش از 5 هزار حساب شد. به‌گفته سردار حاجیان سخنگوی “فراجا” در این زمینه بیش از 200 نفر از کسانی که در اخلال بازار ارز دست داشتند شناسایی و تحویل مراجع قضایی شده‌اند.

کنترل سو تقاضای ارز

تجربه تلخی در فاصله سالهای 96 تا 98 دولت وقت با هدف تنظیم بازار ارز اتخاذ کرد و تنها نتیجه اون بر باد رفتن 18 میلیارد دلار از منابع ارزشمند ارزی سرزمین بود. در اون ایام بانک مرکزی برای پایین آوردن نرخ ارز میزان تزریق ارز به بازار را افزایش داد، اما همزمان با تزریق قابل‌توجه ارز به بازار نقدی دوباره هم نرخ ارز افزایش می‌یافت و به همین سبب بانک مرکزی به فرآیند عرضه ارز به بازار آزاد تا روزهای پایانی سال 96 ادامه داد.

ارزیابی نهادهای نظارتی علامت می‌دهد که در دوره‌های قبل به‌میزان دخالت مستقیم بانک مرکزی در بازار ارز شاهد افزایش میزان قاچاق کالا به سرزمین بودیم، واقعیتی تلخ که علامت می‌دهد سیاست­های قبل جز کمک به قاچاقچیان نتیجه‌ای در بر نداشته است و فقط زمینه‌ساز تحمیل هزینه‌ای سنگین به تولیدکنندگان و صادرکنندگان کالا و خدمات بوده است.

آخرین آمارها از میزان ورودی و خروجی کالای قاچاق سرزمین حاکی از چرخه مالی سالانه 17.1میلیاردی قاچاق در سرزمین است که از این بین سهم کالاهای قاچاق ورودی 12.5 میلیارد دلار و سهم صادرات قاچاق حدود 4.6 میلیارد دلار است.

برآوردهای برگرفته براساس کشفیات علامت می‌دهد که از کل قاچاق کالاهای وارداتی به سرزمین سهم لوازم یدکی ماشین 2.5 میلیارد، اسباب‌بازی 550 میلیون دلار، لوازم آرایشی بهداشتی 2 میلیارد دلار و سهم لوازم خانگی حدود 1.6 میلیارد دلار است.

در این قسمت نیز بانک مرکزی با همکاری دیگر دستگاه‌های مسئول در زمینه مسدودسازی حساب و کنترل تراکنش‌های بانکی برای مواجهه با چیز تازه قاچاق درون عمل شد و در قدم نخست 1300 سایت فعال در زمینه تبلیغات فروش لوازم خانگی قاچاق بسته شد همچنین از راه سامانه‌های نظارتی مواجهه با قاچاق سازمان‌یافته در تمامی سطوح در دستور کار قرار گرفت و به این نظم بانک مرکزی با همکاری دیگر نهادهای مسئول نسبت به کنترل بازار تقاضای ارز اقدام کرد.

انتشار اوراق ارزی؛ به‌زودی

اون‌طور که مسئولان بانک مرکزی اعلام کرده‌اند این بانک در آینده نزدیک طرح‌های دیگری برای استفاده از منابع ارزی عقل مردم تهیه کرده است منابعی که می‌تواند در خدمت توسعه سرزمین باشد و تاکنون به‌سبب فقدان بستر مناسب امکان به‌کارگیری اون میسر نبود. براساس اعلام رئیس‌کل بانک مرکزی این بانک در نظر دارد با انتشار اوراق ارزی از این منابع برای فراهم‌ مالی پروژه‌های مردمی استفاده کند طرحی که در قطعه اون خریداران اوراق می‌توانند اصل و فرع اندوخته‌گذاری خود را به‌ارز دریافت کنند. به‌گفته صالح‌آبادی در همین راستا پروژه‌ها در حال بررسی و مقررات اون هم در حال نهایی شدن است و به‌زودی مقررات اون ابلاغ خواهد شد.

راحتی میدان پشتوانه دیپلماسی

به این نظم با اتخاذ سیاست‌های بانک مرکزی در ساماندهی بازار ارز قیمت ارز نه‌تنها به نتیجه مذاکرات لغو تحریم‌ها گره نخورد بلکه برقراری راحتی در این بازار به پشتوانه‌ای برای تیم مذاکره‌کننده تبدیل شده است.

الآن بازار ارز یواش گرفته است، فعالان اقتصادی با چشم‌اندازی روشن‌تر نسبت به آینده به تعاملات اقتصادی خود مشغول هستند، تب روزانه نوسان ارز فروکش کرده است و آثار این تدابیر اقتصادی را در ناکامی التهاب‌آفرینان در اقتصاد ایران و تغییر رویکرد آنان را از مواجهه به اصرار بر مذاکره می‌توان دید. سیاستمداران سرزمین با این پشتوانه داخلی با دستی پر حقوق ملت ایران را مطالبه می‌کنند.

منبع: تسنیم