ماجرای آزادی محمدباقر و سیامک نمازی و آزادسازی پول های بلوک شده ایران چیست؟

رسانه ها از آزادی محمدباقر نمازی و اعطای مرخصی به سیامک نمازی خبر داده اند، پدر و پسر دوتابعیتی ایرانی – آمریکایی که به اتهام جاسوسی و همکاری با دولت آمریکا در ایران زندانی بودند.

شنبه ۹ مهر استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل خبر داد که محمدباقر نمازی از زندان آزاد شده و ایران را ترک کرده است.

جارد گنسر، وکیل سیامک نمازی هم روز شنبه به خبرنگار رویترز گفت که سیامک نمازی با مرخصی یک هفته‌ ای و قابل تمدید از زندان خارج شده است.

در بیانیه‌ای که دوجاریک به تعریف از آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد منتشر کرد، ، گوترش از قبول درخواست‌هایش از رئیس جمهور اسلامی ایران مبنی بر اجازه خروج محمدباقر نمازی برای معالجه در خارج از سرزمین سپاسگزاری کرده است.

دبیرکل سازمان ملل همچنین در این بیانیه گفت خوشحال است که سیامک نمازی پسر باقر نمازی از بازداشت آزاد شده است.

وی اضافه کرد: «ما به تعامل با رتبه‌های ایرانی در مورد طیفی از موضوعات مهم از جمله وضعیت منطقه‌ای، توسعه پایدار و ارتقا و حمایت از حقوق بشر ادامه خواهیم داد.»

همچنین دیروز یکشنبه کاظم نا آشنا آبادی، معاون امور بین‌الملل قوه قضائیه و دبیر ستاد حقوق بشر، در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران در خصوص باقر و سیامک نمازی گفت: «محمدباقر نمازی بخاطر مسائل پزشکی و درمانی نزدیک به چهار سال است که خارج از زندان و در منزل خود در تهران به سر می برد.»

معاون امور بین الملل قوه قضائیه تصریح کرد: «با توجه به درخواست‌های مطرح برای ادامه معالجه در خارج از سرزمین، بنابر ملاحظات انسان دوستانه روز چهارشنبه قبل از محمدباقر نمازی رفع ممنوع الخروجی به عمل آمد و هر زمانی که بخواهد، می‌تواند از سرزمین خارج شود.»

نا آشنا آبادی افزود: «در همین چارچوب، یک هفته مرخصی نیز به سیامک، فرزند وی داده شده تا بتواند با والدینش ملاقات کند.»

همزمان با انتشار خبر آزادی محمدباقر نمازی، روشنایی نیوز، رسانه نزدیک به شورای امنیت مردمی از آزادسازی پول های بلوکه‌ شده ی ایران خبر داد. مبلغ اون اما در این خبر اعلام نشد. با این حال، رسانه اصولگرای تسنیم خبر آزادسازی ۷ میلیارد دلار از منابع ارزی بلوکه شده را اعلام کرد.

در شرح رسانه روشنایی نیوز آمده:

طی هفته‌های اخیر مذاکرات فشرده‌ای با وساطت یکی از کشورهای منطقه درباره آزادسازی هم‌تاریخ زندانیان ایران و آمریکا انجام و میلیاردها دلار از منابع ارزی بسته شده کشورمان نیز در این چارچوب در شرف آزادسازی است.

در حالی که مذاکرات رفع تحریم‌ها به دلیل عدم اتخاذ تصمیم سیاسی از سوی ایالات متحده آمریکا همچنان بدون حصول نتیجه باقی مانده، این سرزمین مستقل از روند مذاکرات هسته‌ای، در حال پیگیری داستان آزادی زندانیان خود در ایران و هم‌تاریخ آزادسازی منابع بسته شده ارزی کشورمان در کره جنوبی است.

خبرهای رسیده حاکی است که طی هفته‌های اخیر مذاکرات فشرده‌ای با وساطت یکی از کشورهای منطقه درباره آزادسازی هم‌تاریخ زندانیان ایران و آمریکا انجام و میلیاردها دلار از منابع ارزی بسته شده کشورمان نیز در این چارچوب در شرف آزادسازی است.

بر این پایه؛ ایران هنوز حساب‌های اعلامی برای انتقال منابع مذکور را بنا بر ملاحظات بانکی نپذیرفته و حساب‌های جدیدی را به این منظور معرفی کرده است.

به نظر می رسد این اتفاق در واقعیت اولین توافق عملی دولت بایدن با دولت رییسی باشد. این توافق در حالی چهره می دهد که کشوری همسایه وظیفه میانجیگری را بر وظیفه دارد و البته مذاکرات ایران و غرب نیز در روندی کشدار و فرسایشی قرار گرفته است.

درباره محمدباقر نمازی و سیامک نمازی

سیامک نمازی از سال ۲۰۱۵ در ایران در زندان به سر می‌ برد و به جرم «همکاری با دولت‌‌های متخاصم» به ۱۰ سال زندان محکوم شد. محمدباقر نمازی، از دولتمردان گذشته سرزمین نیز در سال ۲۰۱۶ برای نگهداری به وضعیت پسرش به ایران آمده بود که او هم بازداشت شد.

در ادامه روایت خبرگزاری تسنیم از زندگی این پدر و پسر را می خوانید:

سال ۱۳۹۴ خبر دستگیری محمد باقر نمازی و پسرش سیامک به‌عنوان دو نفر از سرشبکه‌های جاسوسی و نفوذ منتشر شد. پس از انتشار این خبر، هجمه‌های فراوانی علیه دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی ایران برای آزادی این دو نفر شروع شد و درخواست‌های زیادی برای آزادی آنان به ایران داده شد.

محمد باقر نمازی در سال ۱۳۱۵ در شهر نجف اشرف به دنیا آمد و ۶ ماه سپس از تولد او بود که خانواده‌اش راهی ایران می‌شوند و پس از اون بین ایران و هند در رفت‌وآمد بودند.

جد پدری باقر نمازی ملا محمدجواد نمازی سرشناس به شیخ الشریعه اصفهانی است. وی در جوانی به نجف اشرف می‌رود و در آنجا به تحصیل علوم دینی در حوزه علمیه نجف می‌پردازد و حتی تا سطح اجتهاد هم به تحصیلات خود ادامه می‌دهد.

حجت‌الاسلام محسن نمازی پدر محمدباقر نمازی هم در سال ۱۲۸۳ هجری قمری در نجف اشرف متولد می‌شود و در سال ۱۳۴۴ در هند از دنیا می‌رود. وی نیز همانند پدرش در نجف به تحصیل علوم دینی می‌پردازد و در همان ایام جوانی به مقام اجتهاد می‌رسد.

اما بررسی سوابق تاریخی خاندان نمازی چیزهای دیگری را هم آشکار می‌کند؛ خاندان نمازی‌‌ها از خانواده‌های ثروتمند شیراز بوده‌ و برخی از اعضای این خانواده در قرن نوزدهم به معامله تریاک مشغول بوده‌اند، علاوه بر این، خاندان نمازی‌ها از همان ابتدا ارتباط خوبی با یهودیان و انگلیسی‌های کمپانی هند و انگلیس داشته‌اند و برخی اعضای این خانواده از جمله خود محمدباقر نمازی بعدها سو‌های مهمی در رژیم پهلوی به‌وظیفه می‌گیرند، همچنین در صفحه ۱۰۶ کتاب حقوق‌بگیران انگلیس نام شریعت اصفهانی (جد باقر نمازی) به‌عنوان یکی از ۱۰ نفری آمده است که در نجف ماهانه ۵۰۰ روپیه از انگلیس دریافت می‌کرده است.

محمدباقر نمازی دوران تحصیلات ابتدایی تا متوسطه خود را در مدارس انگلیسی هند از جمله مدرسه سنت جوزف می‌گذراند و پس از اون تحصیلات دانشگاهی خود در مقطع کارشناسی را در رشته علوم اقتصاد در دانشگاه سنت خاویر و در مقطع فوق‌لیسانس را در دانشگاه واندر بیلت آمریکا می‌گذراند.

نمازی در این دوران در دفتر اقتصادی سازمان برنامه و بودجه مشغول به کار می‌شود و برای ادامه تحصیلات خود در مقطع دکترا در دانشکده اقتصاد لندن پذیرفته می‌شود اما به‌دلیل آنچه خود او از اون به‌عنوان مشکلات مالی یاد می‌کند از ادامه تحصیل انصراف می‌دهد ولی از اون تاریخ به سپس همیشه پزشک خطاب می‌شده است.

وی که مدتی در روزنامه کیهان انگلیسی به نقد سیاست‌های رژیم پهلوی می‌پرداخته است در سال ۱۳۳۹ در دفتر اقتصادی سازمان برنامه و بودجه استخدام می‌شود و مدتی سپس هم به ریاست دفتر بودجه وزارت بهداری در اون تاریخ منصوب می‌شود.

محمد باقر نمازی در دوران پهلوی از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۷ وظیفه‌های مهمی را به‌حکم مستقیم شاه تجربه می‌کند که عبارتند از عضویت در هیئت امنای دانشگاه سیستان و بلوچستان، معاون امور سازمان‌های محلی و عدم تمرکز وزارت سرزمین، استاندار خوزستان و معاونت امور محلی و عمران شهری وزارت سرزمین.

حالا منتقد دیروز تبدیل به یکی از خدمتگزاران رژیم پهلوی شده و در نتیجه همین خوش‌خدمتی است که در سال ۱۳۵۴ علامت مقام ۳ همایونی را نیز از شاه دریافت می‌کند.

از نکات قابل توجه دوران مسئولیتی نمازی، حادثه سینما رکس آبادان است که در دوران استانداری او بر خوزستان اتفاق افتاده است. نکته دیگر، تاریخ انتصاب نمازی به آخرین مسئولیتش است که تنها ۴ ماه نزد از پیروزی انقلاب شکل پذیرفته و به همین جهت برای دست‌بوسی به ملاقات شاه هم می‌رود.

محمد باقر نمازی پس از پیروزی انقلاب اسلامی به‌گفته خودش به‌شکل غیرقانونی از خط فرضی بین دو کشور سیستان و بلوچستان از سرزمین خارج می‌شود و به‌دلیل سابقه همکاری با یونیسف مجدد از راه همین سازمان دعوت به همکاری می‌شود. وی پس از خروج از ایران به پاکستان رفته و از آنجا به آمریکا و نزد خانواده خود می‌رود و تابعیت آمریکایی می‌گیرد تا اینکه در آغاز دهه هفتاد مجدد به ایران بازمی‌گردد.

در سال ۱۳۷۶ سازمانی به‌نام سازمان همیاران غیردولتی ایران (غدا) با هدف آموزش، تربیت و ساختن ارتباط بین سازمان‌های مردم‌نهاد با مشارکت NGOها، با همکاری برخی مسئولان داخلی و سازمان‌های بین‌المللی راه‌اندازی می‌شود که در همان ابتدا محمدباقر نمازی به‌عنوان مدیرعامل این سازمان انتخاب می‌شود.

بررسی سوابق این سازمان علامت می‌دهد که این سازمان همکاری‌های مشترکی با سازمان جهانی فراوانی داشته و در همین راستا نقش مؤثری در برنامه کاهش فراوانی ایران در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ شمسی ایفا کرده‌ است.

سازمان همیاران در سال ۱۳۸۰ از سوی وزارت خارجه وقت مأموریت می‌یابد کانال‌های ارتباطی بین دولت ایران و ایرانیان ساکن آمریکا ساختن کند. محمدباقر نمازی در آبان سال ۸۲ با تأیید این داستان طی مصاحبه‌ای درباره راه‌های ارتباط با ایرانیان خارج از سرزمین گفته بود: “وزارت امور خارجه در حال تشویق ما برای در تماس بودن با متخصصان ایرانی خارج از سرزمین به‌شکل جداگانه یا به‌شکل رسمی مثلاً از راه ایرانیان در حال کار در بانک جهانی است و در این رابطه دولت نظر مثبتی درباره شبکه شدن سازمان‌های مردم‌نهاد ایرانی با متخصصان ایرانی در حال کار در اروپا و آمریکا دارد”.

از دیگر کارها نمازی در خارج سرزمین راه‌اندازی شورای هماهنگی ایرانیان مقیم آمریکا (نایاک) با همکاری فرزندش سیامک و شخصی به‌نام تریتا پارسی است. از جمله کارها نایاک در ایران می‌توان به مسافرت یکی از اعضای ارشد نایاک به تهران و ملاقات با یکی از مقامات وزارت امور خارجه وقت و مذاکره بر سر اعمال فشار اجتماعی بر ایران به‌دلیل مسائل و مشکلات زیست‌محیطی نشانه کرد که در این ملاقات اون رتبه وزارت امور خارجه مؤسسه همیاران و باقر نمازی را برای همکاری به عضو ارشد نایاک معرفی می‌کند.

اما کارها خانواده نمازی‌ها در ایران به همین جا ختم نمی‌شود و ردپای آنها را می‌توان در پرونده کرسنت نیز جست‌وجو کرد.

باقر نمازی به‌دنبال خواهرزاده خود پری نمازی و همسر او شرکتی به‌نام آتیه بهار را با هدف ارائه خدمات حقوقی و اقتصادی به شرکت‌های خارجی و آماده آوردن زمینه وجود آنها در ایران ساخت می‌کند. در سال ۷۴ که تحریم‌های یکجانبه‌ای از سوی آمریکا علیه صنعت نفت ایران وضع می‌شود، سیامک و بابک فرزندان باقر نمازی هم به این مؤسسه می‌پیوندند.

با ورود سیامک نمازی به شرکت آتیه بهار در سال‌های ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۶ او مدیریت این شرکت را به‌وظیفه می‌گیرد. از جمله مهمترین کارها وی در این تاریخ، ایفای نقش به‌عنوان دلال عقد قرارداد ایران با برخی شرکت‌های عظیم نفتی از جمله کرسنت است. سیامک نمازی در پروژه کرسنت، مدیر پروژه‌های استراتژیک این شرکت بوده است.

سیامک نمازی همچنین در سال ۲۰۱۵ بانی برگزاری کنفرانسی در آلمان در حوزه کسب و کار‌های اینترنتی بوده است. اون‌طور که از اسناد این کنفرانس برمی‌آید هدف از این نشست شناسایی نخبگان و فعالان ایرانی در حوزه استارت‌آپ‌ها و کسب و کارهای اینترنتی و جاذبه آنها برای ساختن یک فضای نخبگانی ضدایرانی بوده است.

وی در دوران اقامت خود در آمریکا با دانشگاه نگهداری مردمی آمریکا (NDU) که به‌نوعی ارگان علمی و اطلاعاتی پنتاگون (وزارت نگهداری آمریکا) محسوب می‌شود، همکاری داشته و در جلسات محرمانه این نهاد شرکت داشته‌‌ است. سیامک نمازی همچنین با مؤسسه مطالعات امنیت مردمی اسرائیل (INSS) که مقر اون در تل‌آویو است، همکاری داشته است، به‌عنوان مثال، وی در جلسه‌ای در ۲۲ فروردین ۹۲ و تنها دو ماه قبل از انتخابات ریاست جمهوری ایران، شرکت کرده و به بررسی میزان تغییرات در جمهوری اسلامی پرداخته است.

سرانجام در سال ۱۳۹۴ و پس از بازداشت سیامک نمازی در ایران، محمدباقر نمازی که برای نگهداری به پرونده پسرش به ایران آمده بود نیز دستگیر شده و به این نظم یکی از مهره‌های مهم شبکه نفوذ در ایران به تور دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی می‌افتد.