معرفی کاندیداهای جایزه نوبل اقتصاد 2020

۱۲۷ سال از سفارش آلفرد نوبل، شیمیدان سوئدی مبنی بر وقف قسمت بزرگی از ثروتش برای راه‌اندازی جایزه نوبل می‌گذرد. اگرچه سفارش‌نامه نوبل، بنیان‌گذار این جوایز بود، اما طرح او کامل نبود و به دلیل پاره‌ای موانع ۵ سال طول کشید تا بنیاد نوبل تاسیس شود.

در نهایت و از سال ۱۹۰۱ که نخستین جوایز نوبل اهدا شد، هر ساله و در ماه اکتبر، کمیته‌هایی در دو سرزمین سوئد و نروژ جایزه نوبل را به برندگان جوایز در رشته‌های فیزیولوژی یا پزشکی، فیزیک، شیمی، ادبیات و دوستی اعطاء می‌کنند.

از سال ۱۹۶۸، بانک مرکزی سوئد نیز تصمیم گرفت جایزه علوم اقتصادی (جایزه یادبود نوبل اقتصاد) را به یاد آلفرد نوبل پایه‌گذاری کند. پایه این جایزه، کمک‌های مالی بانک مرکزی سوئد به مناسبت سیصدمین سالگرد تاسیس بانک به بنیاد نوبل است. در همین راستا، اولین نوبل اقتصادی به یان تینبرگن از هلند و راگنار فریش از نروژ برای تئوری «توسعه و به‌کارگیری مدل‌های پویا در تحلیل فرآیندهای اقتصادی» وابستگی گرفت.

برنده جایزه علوم اقتصادی سال ۲۰۲۲ در ۱۰ اکتبر، هجدهم مهرماه اعلام می‌شود. برندگان جایزه نوبل ۲۰۲۲ هر کدام حدود ۸۰۰هزار پوند دریافت خواهند کرد.

اگرچه فرایند انتخاب نامزدها و همچنین انتخاب برنده و یا برندگان نوبل اقتصاد، یک داستان رسانه‌ای نیست و بر پایه مشاوره و نظر‌گیری از متخصصان این رشته است، اما در روزهای منتهی به اهدای جایزه نوبل اقتصادی، خیال و خیال‌هایی درباره اینکه کدام اقتصاددانان و برای کار بر روی کدام تئوری ممکن است این جایزه با اعتبار علمی را دریافت کنند، شروع می‌شود.

۱.رابرت آیرز و هرمن دالی آمریکایی به دلیل تحقیقات پهناور در زمینه اقتصاد زیست محیطی و سهم دوری‌ناپذیر اون در اقتصاد جهانی، به نام شانس‌های دریافت این جایزه با اعتبار مطرح شده‌اند.

(رابرت آیرز ۸۸ساله در شکل انتخاب، یکی از مسن‌ترین دریافت‌کنندگان نوبل اقتصاد خواهد بود.)

(هرمن دالی)

۲. دارون عجم‌اغلو ‌آمریکایی ترک‌تبار، سیمون جانسون آمریکایی و جیمز رابینسون بریتانیایی از دیگر شانس‌های دریافت نوبل اقتصاد ۲۰۲۲ هستند. این سه اقتصاددان به دلیل تحقیقات پهناور خود درباره نقش نهادهای سیاسی و اقتصادی در شکل دادن به توسعه مردمی، شهره هستند.

(دارون عجم‌اغلو ۵۵ ساله در شکل انتخاب یکی از کم سن‌ترین و اولین ترک‌تبار دریافت کننده نوبل اقتصاد خواهد بود)

(سیمون جانسون)

(جیمز رابینسون)

(ساموئل باولز)

(هربرت جینتیس)

۴.ریچارد ایسترلین آمریکایی، ریچارد لیارد و اندرو اسوالد بریتانیایی نیز به دلیل مطالعات خود بر روی  اقتصاد شادی و خوشبختی اظهارشده از شانس‌های دریافت نوبل اقتصاد ۲۰۲۲ هستند.

(ریچارد ایسترلین)

(ریچارد لیارد)

(اندرو اسوالد)

اگر فرض را بر این بگذاریم که از میان اسامی نوشته شده، برنده نهایی نوبل اقتصاد ۲۰۲۲ انتخاب شود، نکته قابل توجه این است که هیچ زنی در میان نامزدهای احتمالی وجود ندارد.

از ابتدا تنها دو اقتصاددان زن، برنده جایزه نوبل اقتصاد شده‌اند. الینور اوستروم، نخستین اقتصاددان زن بود که برای تحلیل حاکمیت اقتصادی، به مخصوص منابع مشترک به دنبال الیور ای ویلیامسون برای تحلیل حاکمیت اقتصادی در سال ۲۰۰۹ نوبل اقتصادی را دریافت کردند. استر دوفلو، دومین اقتصاددان زنی بود که در سال ۲۰۱۹، به دنبال مایکل کرمر و آبیجیت بنرجی به دلیل رویکرد تجربی در کاهش جهانی فقر نوبلیست اقتصادی شدند.

همچنین از میان نامزدهای احتمالی، ۶ اقتصاددان آمریکایی هستند. دومین برنده نوبل اقتصادی، پل ساموئلسون برای کار علمی روی نظریه توسعه اقتصاد پویا و نقش موثر در بالا بردن سطح تحلیل علم اقتصاد بود. ساموئلسون، نخستین اقتصاددان آمریکایی و همچنین نخستین اقتصاددانی بود که بصورت تک و نه بصورت مشترک با یک یا چند اقتصاددان دیگر برنده به دریافت این جایزه شد.

از سوی دیگر، آخرین باری که یک نفر به تنهایی جایزه نوبل اقتصاد را برد به ۵ سال قبل در سال ۲۰۱۷ دوباره می‌گردد و امسال نیز بنظر نمی‌رسد که تنها یک اقتصاددان این جایزه را ببرد. در سال ۱۹۹۰ برای نخستین بار سه اقتصاددان به شکل همزمان نوبل اقتصادی دریافت کردند؛ هری مارکوویتز، مرتون میلر و ویلیام شارپ هر سه از آمریکا، اقتصاددانانی بودند که برای پیشگامی در ارائه نظریه اقتصاد مالی برنده به کسب این جایزه شدند.

(برندگان نوبل اقتصاد در سال ۲۰۲۱)

حالا هم باید چشم به راه ماند و دید که در ۱۰ اکتبر 18 مهر 1401 نام چه اقتصاددان یا اقتصاددانانی از سوی کمیته نوبل اقتصاد اعلام خواهند شد؟