کاپ جام جهانی فوتبال چقدر ارزش دارد؟

فاصله کوتاه باقیمانده تا جام جهانی قطر، سبب شد تا خبرنگار ایسنا این بار به مشخصات کاپ جام جهانی از منظر هنری نگاهی بیندازد؛ کاپی که به گفته جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا یک شی اسطوره‌ای برای تمامی بازیکنان فوتبال در سراسر دنیا محسوب می‌شود و همه علاقمندان به فوتبال همین حس را به این کاپ دارند.

کاپ جام جهانی فیفا که هر چهار سال یک بار به برندگان جام جهانی وابستگی می گیرد، ارزنده‌ترین شی‌ در فوتبال دنیا است و از بدو پیدایش، هدف اصلی هر تیم مردمی فوتبالی است که این جام را حداقل چهار سال با خود به خانه ببرد.

در تمام دوره‌های برگزاری جام جهانی که زمان تاریخ اون به ۹۲ سال می رسد، تنها دو جام متفاوت برای این بازی‌ها وجود داشته است:

جام «ژول ریمه» که از سال ۱۹۳۰ تا ۱۹۷۰ به تیم قهرمان اهدا می‌شد، توسط یک مجسمه‌ساز فرانسوی به نام «آبِل لافلور» ساخته شده بود و طبق توافق اعضای فیفا تصمیم گرفته شد، هر تیمی که سه بار برنده جام شود، مالک همیشگی اون شود.

لافلور در نهایت ۷۸ سال عمر کرد و در سال ۱۹۵۳ میلادی در فرانسه فوت کرد.

او در طراحی این جام از نقره استرلینگ با روکش طلا استفاده کرده و پایه آبی کاپ از سنگ نیمه قیمتی (لاجورد) ساخته شده بود. در چهار سو پایه چهار صفحه طلا وجود داشت که روی آنها نام برندگان جام نوشته شده بود. این مجسمه با الهام از الهه پیروزی ساخته شده بود و شامل جام کم عمق هشت ضلعی بود که بازوهای بلند شده ای اطرافش را گرفته. لافلور آگاهانه در طراحی جام به ظاهر الهه پیروزی وفادار نبود.

این جام را ابتدا ویکتوری (Victory) می‌نامیدند اما در سال ۱۹۴۶ فیفا تصمیم گرفت که در راستای ادای دین به شخصیت «ژول ریمه» نام این جام را تغییر دهد.

مسافرت جام جهانی فوتبال با ژول ریمه، سومین رئیس فدراسیون جهانی فوتبال فیفا شروع شد. او برنامه‌های جام جهانی فوتبال را در سال ۱۹۲۸ ارائه کرد و پس از یک سال، رأی به برگزاری اولین دوره در اروگوئه داد.

در طول جنگ جهانی دوم، جام درون یک جعبه در زیر تختی در منزل رئیس اون تاریخ فیفا ـ اتورینو باراسی ـ پنهان شده بود تا از تاراج نازی‌های  در امان بماند، غافل از اینکه سرنوشتی شگفت آور در صبر این جام بود؛ چراکه در طول برگزاری یک نمایشگاه عمومی در لندن و صحیح سه ماه نزد از شروع مسابقات جام جهانی ۱۹۶۶ انگلستان این جام ربوده شد. البته سارق در نهایت به طرز عجیبی توسط یک سگ دستگیر شد تا انگلستان با خیالی راحت برای برگزاری مسابقات مهیا شود اما جام دیگر بار دزدیده شد تا در حال آماده فقط نسخه بدلی اون در موزه ای در انگلیس محافظت شود.

اما جام دیگر که امروزه از اون استفاده می‌شود، از سال ۱۹۷۴ هر چهار سال یک بار به برنده تحویل داده خواهد شد.

آغاز دهه ۱۹۷۰ نسخه جدیدی از جام قهرمانی توسط سیلویو گازانیگا، آرتیست ایتالیایی طراحی شد. این طرح از بین ۵۳ طرح ارسالی از هفت سرزمین مختلف انتخاب و با ارتفاع ۳۶.۵ سانتی متر و وزن ۶.۱۷۵ کیلوگرم ساخته شد.

سیلویو گازانیگا یک مجسمه ساز ایتالیایی بود. او به «آقای جام‌ها» شهرت داشت. خودش درباره کاپی که طراحی کرده گفته است: «من از دو نقاشی پایه‌ای الهام گرفته‌ام؛ نقاشی یک ورزشکار برنده و دنیا.»

او می‌خواسته یک نمایش پویا از پیروزی ساختن کند که می‌تواند هماهنگی، سادگی و دوستی را همزمان علامت دهد.

به اعتقاد گازانیگا این دلیل‌ باید دارای خط‌ ها جسورانه و روشنی می بود که منعکس کننده ارزش فراوان داشتن فوتبالیست برنده باشد و ادامه داده است: «این قهرمان ورزشی که دنیا را به بغل کشیده، روزبه روز قوام واجب برای فداکاری را در کنار هم‌تیمی‌هایش و چهره جهانی ورزش، از جمله تعهد و آزادی را به نمایش می گذارد.»

با چنین توصیفی کاپ فعلی نمایانگر جسم دو ورزشکار است که توپ فوتبالی را به دست دارند که همزمان می‌تواند استعاره‌ای از کره زمین هم باشد. بر پایه این جام عبارت جام جهانی فیفا حک شده است. قبل‌تر صفحه‌ای به پایین جام متصل بود که نام کشورهای برنده به شکل عمودی بر اون حک شده بود اما با گذشت تاریخ، نام‌ها به شکل مارپیچی تنظیم شدند تا برندگان بیشتری را در خود جای دهد. این جام را برخلاف جام ژول ریمه، به طور کامل نمی‌توان به دست آورد و هر چهار سال یک بار به برنده مسابقات تحویل داده می شود.

سیلویو گازانیگا، طراح کاپ جام جهانی پنج سال قبل زمانی که ۹۵ سال سن داشت، در منزل مسکونی خود در شهر میلان و هنگامی که در خواب بود فوت کرد.

جام فعلی که چند ماه دیگر صبر برنده ای جدید را می کشد، در جام جهانی آلمان غربی رونمایی شد. مجموع وزن این جام ۶ کیلو و ۱۷۵ گرم و میزان طلای به کار رفته در اون ۴ کیلو ۹۲۷ گرم است؛ ضمن اینکه طلای اون ۱۸ عیار است. اما طلای خالص به‌کار رفته در اون ۳ کیلو و ۶۹۵.۲۵ گرم است.