برچسب: پالایشی

صفحه اقتصاد– در آغاز سال 1399 و سپس از این که بورس تهران در سال های 1397 و 1398 رشدهای شتابانی را تجربه کرد، دولت حسن روحانی در قطعه تاسیس صندوق واسطه گری مالی (E.T.F)، سهام شرکت های بانکی، بیمه و شرکت های پالایشی را به مردم فروخت.

از این راه، دولت بخشی از کسری بودجه خودش را هم جبران کرد. برای چی که دولت حسن روحانی از این راه 20 هزار تومان حقوق کسب کرد، اما فعلاً صندوق های دارا یکم و پالایشی یکم (دارا دوم) و مخصوصاً پالایشی یکم، وضع مناسبی همچون سایر سهام بورسی ندارند.

در گفت و گوی «صفحه اقتصاد» با پزشک حسین مرید سادات (کارشناس بازار اندوخته) وضعیت سهام عرضه شده در چارچوب صندوق های دارا یکم و پالایشی یکم و چشم انداز قیمتی آنها با توجه به اجرای مجدد توافق برجام، تحلیل شده است.

*****

*در برخی تحلیل های بورسی اخیر، جنابعالی راجع به وضعیت صندوق های دارا یکم و پالایشی یکم، صحبت کرده اید. در این تحلیل ها، نسبت به رویکرد دولت آقای روحانی انتقاد کرده و گفته اید که سهم های دولتی را گران فروخته است.

سهام دارا یکم در اردیبهشت سال 1399 عرضه شد و سهام دارا دوم که به پالایشی یکم سرشناس شده در شهریور همان سال عرضه شد. اتفاقاتی که در تاریخ عرضه این سهام در سال 1399 چهره داد چگونه بود و بنا به چه دلایلی، جنابعالی نسبت به نحوه عرضه آنها انتقاد دارید؟

-عرضه این سهام، کار بدی نبود یعنی در همه دنیا مرسوم است که صندوق های واسطه گری مالی داشته باشیم و واحدها یا سهام شرکت ها در قطعه آنها عرضه شود. عرضه سهام به این شکل دلیل می شود میزان ریسک برای سهامداران کمتر شود. برای مثال، اگر ما فقط سهم یک شرکت بورسی را بخریم، شاید میزان ریسک بالایی داشته باشد ولی اگر سهام مجموعه ای از نمادهای شرکت های بورسی را بخریم ریسک اون در حداقل ممکن است.

بنابراین، چنین کاری در همه دنیا مرسوم بوده و چیز شگفت آور و غریبی نیست یعنی در همه دنیا از این روش استفاده می کنند. مشکلی که خصوصاً برای صندوق پالایشی یکم وجود داشت، این بود که سهام این نماد، گران فروخته شد. در اون تاریخ که این سهام فروخته شد، کاملاً مشخص بود که بازار حباب دارد. دقیقاً دولت در همان تاریخ، اقدام به عرضه نماد پالایش کرد با تبلیغ نماد دارا یکم. مقامات دولتیف این طور تبلیغ می کردند که دارا یکم، سود زیادی دارد پس قرار است همان اتفاق برای صندوق پالایشی هم بیفتد.

*واحدهای صندوق دارا یکم به قیمت 2 میلیون تومان به هر نفر فروخته شد و هر نفر فقط می توانست 200 واحد از این صندوق را بخرد. عرضه سهام این صندوق در اردیبهشت 1399 بود و بورس در اون ماه ها هنوز در حال رشد و صعود بود. بعداً بورس تهران در مرداد 1399 وابسته کاهش و سقوط جدی شد.

در همان اردیبهشت 1399، نسبت به خرید سهام دارا یکم که شامل بانک های معامله، ملت و صادرات و بیمه های البرز و اتکایی امین بود، استقبال زیادی نشد. فقط تعداد 3 میلیون و 481 هزار نفر، سهام صندوق دارا یکم را خریدند.

دولت هم مقدار کمی را برای فروش به هر نفر تعیین کرد و تصور می کرد تعداد زیادی از مردم این سهام را خریداری می کنند. به چه دلیل، به حدی که دولت صبر داشت و می خواست 16 هزار میلیارد تومان سهم دولتی بانک ها و بیمه ها را بفروشد، نتوانست بفروشد و برای چی این صندوق، مشتری زیادی نداشت؟

-گفت و گو آزمون و خطا در مورد صندوق های واسطه گری مالی مطرح بود. اندوخته اجتماعی سرزمین ما، متزلزل شد و اگر بخواهیم صادقانه صحبت کنیم، دیگر مردم به این سادگی ها اطمینان نمی کنند. متاسفانه باید این داستان را پذیرفت.

دارا یکم در تاریخ خوبی عرضه شد و با این که مقدار کمی فروخت، اما سهام اون، در گارد صعودی بازار عرضه شد. هر روز در بورس، صف های خرید برای گروه خودرویی و گروه بانکی وجود داشت. این عملکرد خوب، دلیل شد مردم تصور کنند که از خرید دارا یکم جا مانده اند و می خواستند سهام پالایشی یکم را حتماً بخرند.

نتیجه این خرید در عمل دلیل شد تعداد زیادی حدود دو سال سهامداری کنند و وابسته زیان شوند. برخی از این افراد، حتی هنوز کد بورسی ندارند و با خرید واحدهای پالایشی یکم و دارا یکم، درون بورس شدند. این وضعی که نزد آمد فقط شرمندگی اون برای ما اهالی بازار اندوخته می ماند. برای چی که مردم صحبت کرده و می گویند سهام دارا یکم و پالایشی یکم را خریده اند و سرانجام خرید آنها چه می شود. داستان دلواپس کننده، قیمت فعلی این سهام در بورس تهران است.

*آیا شما در تحلیل های خودتان در سال 1399 توصیه به خرید این سهام کرده و فرضاً گفته بودید که سهام دارا یکم سود آور خواهد شد؟

-بله. البته گفت و گو بنیادی این سهام، با گفت و گو تکنیکال  تفاوت دارد. بازار، برخی از نمادهای بورسی را می عقل و برخی ها حاضرند هر واحد صدوق پالایشی یکم را با قیمت 6 هزار و 700 تومان بخرند. حتی برخی هم حاضرند هر واحد دارا یکم را با قیمت 8 هزار و خرده ای یا 9 هزار و خرده ای تومان، بخرند.

مشکلی که وجود دارد این است که باید بخت عمومی بازار وجود داشته باشد ولی این بخت وجود ندارد. مشکل بورس، مشکل عدم اطمینان بوده وگرنه الان سهام این صندوق ها را با این قیمت ها نباید فروخت. فقط شاید نماد پالایش به سبب اجرای برجام و پایین آمدن نرخ دلار، یک مقدار فشار فروش را بپذیرد.

سهام شرکت های پالایشی در قطعه صندوق پالایشی یکم عرضه شده و این صندوق، ترکیبی از گروه پالایشی های بورس است ولی بقیه بازار، حتی بانکی ها می توانند عملکرد خوبی داشته باشند. نزد بینی من این است که در روزهای کاری این هفته بورس (29 مرداد 1401 تا 2 شهریور 1401)، قیمت هر واحد دارا یکم به 11 هزار تومان افزایش پیدا کند.

*از نظر تشکیلات صندوق، آیا فرضاً مدیر صندوق دارای یکم، دقیقاً وابسته به دولت است و با وجود واگذاری سهام اون به مردم، در عمل دولتی اداره می شود؟

-بله. در یک جلسه، یکی از مسئولان گفت که «ما ارزش فراوان داشتن می کنیم که برخی از سهام دولتی را فروختیم ولی مدیریت اون هنوز در اختیار خودمان است». در واقعیت، ایشان می گفت مالک این سهام عمدتاً مردم هستند ولی تصمیم گیری این سهام، در اختیار دولت است. هر چند که سهام شرکت های ایران ماشین و سایپا نیز، به همین ردیف است.

*مدیر عامل صندوق دارا یکم توسط وزیر اقتصاد منصوب می شود؟

-بله. دقیقاً همین طور بوده و مدیر اون از حوزه وزارت اقتصاد است.

*وزارت اقتصاد، سهام دولتی بانک ها و بیمه ها را به نمایندگی از دولت فروخته ولی هنوز مدیریت را دارد. در این حالت، وزارت اقتصاد چه منفعتی می برد از این سازوکاری که تشکیل شده؟

-از این حالت خوب تر، برای دولت وجود ندارد. برای چی که سهام فروخته شده ولی مدیریت واگذار نشده. این وضع، مانند این است که ما یک خانه را فروخته باشیم ولی نخواهیم خانه را به اسم خریدار سند بزنیم. از این خوب تر گزینه دیگری ندارد که دولت بخواهد در بازار از اون استفاده کند.

*وزارت اقتصاد با وجود چنین سازوکاری چگونه منفعت می برد؟

-در تصمیم گیری هایی که انجام می شود و عزل و نصب هایی که دارند منفعت می برند. سرانجام در بدنه مدیریتی، این وضعیت برای مقامات وزارت اقتصاد جذاب است که پول یک محصول را گرفته باشند ولی مالکیت را واگذار نکرده باشند.

صحیح همانند این است که یک نفر، ماشین خودش را بفروشد ولی همچنان ماشین در اختیار خودش باشد چون سند به اسم خریدار زده نشده.  به طور قطعی می توان گفت که در انتصابات، وزارت اقتصاد مداخله می کند و در رویکردی که اِعمال می شود وزارت اقتصاد نقش جدی دارد. الان نمادهای دارا یکم و پالایشی یکم، با رویکرد دولتی محافظت و اداره می شوند.

*برخی تحلیلگران و معامله گران یا مردم عادی برای همین سازوکار بوده که در همان سال 1399 از خرید سهام دارا یکم استقبال نکردند و کلاً خرید سهام این صندوق، هیجانی نشد؟

-استقبال از دارا یکم، به نسبت بد نبود ولی متاسفانه دولت، زمان سوزی کرد. برای چی که شاید ما دولتی ترین بورس را در دنیا داریم و اگر دولت می توانست با یک رویکرد خوب، سهم هایش را عرضه کند و بفروشد، اتفاق بدی نمی افتاد.

*از ابتدا قرار بوده دولت 17 هزار میلیارد سهام بانک های دولتی و بیمه های دولتی را بفروشد ولی عملاً حدود 6 هزار میلیارد تومان سهام دارا یکم به 3 میلیون نفر فروخته شده است.

-کشش بازار در اون تاریخ، اینقدر بوده و من نمی توانم بگویم عدم استقبال اتفاق افتاده است. کشش بازار همین مقدار بوده و عدد خرید نیز، عدد نامناسبی نبوده است. اگر دولت مدیریت می کرد و اگر مجدد می خواست قسمت دیگری از سهام دارا یکم را عرضه کند با قیمت بالاتر می توانست بفروشد.

صحیح است که سهام دارا یکم در روز اول پذیرش، خرید و فروش نشد ولی بعداً با قیمت های بالایی در بورس سقف زد.

*بازگشایی نماد دارایکم در بورس، دو ماه سپس از فروش توسط دولت، سرانجام در روز 7 تیر 1399 اتفاق افتاد. دولت، هر واحد دارا یکم را با قیمت 10 هزار به مردم فروخت و در این روز تیر ماه به قیمت 23 هزار تومان رسید. در زمان 2 ماه، خریداران در حد صد در صد سود کرده بودند. قیمت دارا یکم در روز 10 تیر 1399 به اوج خودش رسید و 32 هزار تومان شد که 22 هزار تومان اون سود و بازدهی بود.

با این حساب و در اون روز، هر فردی که واحدهای دارا یکم را با قیمت 2 میلیون تومان خرید بود سود 4 میلیونی در زمان 2 ماه کسب کرده بود. این قیمت 32 هزار تومانی دارا یکم چگونه اتفاق افتاد و این سهام در همان جریان عظیم بورس تهران قرار گرفتند و رشد کرد؟

-در اون تاریخ، میزان تقاضا برای خرید سهام، بیش از عرضه بود، یعنی تقاضا فراوان زیاد فراوان بود و هر سهمی عرضه می شد خریداری می شد. در ماه های خرداد و تیر و حتی مرداد 1399، سازوکار نظام بانکی متفاوت بود و برای هر سهمی که عرضه می شد صف خرید تشکیل می شد.

نمادهای دارا یکم و پالایشی یکم، در همین چارچوب فروخته شدند ولی گفت و گو من در مورد دارا یکم نیست و در مورد پالایشی یکم گفت و گو دارم.

*سرانجام شما در تحلیل های خودتان گفته اید که دولت، صندوق دارا یکم را رها کرده. این رها کردن یعنی چه و دولت باید چه کاری انجام بدهد که سهامداران صندوق دارا یکم راضی باشند؟

-ما باید به دنبال راه حل بگردیم. الان نماد دارا یکم 60 درصد زیر ارزش خالص ثروت (N.A.V) معامله می شود. در هیچ کجای دنیا چنین چیزی نداریم که یک سهم «اِن ای وی» ابطال داشته باشد ولی قیمت اون در بورس 60 درصد یا 40 درصد کمتر از قیمت ان ای وی باشد.

الان ما نمی توانیم ابطال کنیم یعنی نمی توانیم سهم خودمان را در صندوق بفروشیم. در حالی که ما توصیه کردیم که سود تقسیم نشود ولی در سال قبل، در صندوق پالایشی یکم سود توزیع شد.

الان سهام بانک ها و بیمه هایی همانند معامله و ملت در بورس هستند و در صندوق دارا یکم هم وجود دارند، اما قیمت این سهام در بورس تهران مثلاً 13 هزار تومان است ولی الان همین تعداد سهام با قیمت 10 هزار تومان در قطعه صندوق دارا یکم معامله می شود.

این وضع نزد آمده، منطقی و قابل قبول نیست که قیمت یک واحد صندوق دارا یکم، زیر قیمت ابطال بیاید. بنابراین، در حال آماده سهام این بانک ها و بیمه ها در صندوق دارا یکم، پایین تر از ان ای وی ابطال، معامله می شوند.

*سهام صندوق واسطه گری مالی با وجود سهام بانکی و بیمه ای جذابیت ندارد که این وضع نزد آمده؟

-متاسفانه عدم استقبال عمومی اتفاق افتاده و به نحوی این صندوق ها، روزهای خوبی را پشت سر نمی گذارند.

*بورس تهران در 19 مرداد 1399 به اوج رشد و صعود خودش رسید و سپس وابسته سقوط شد. در حالی که قیمت سهام دارا یکم در 10 تیر 1399 به اوج رسیده و قیمت هر واحد به 32 هزار تومان رسیده بود. برای چی دارا یکم، جریان متفاوتی را با کل بورس، طی کرده بود؟

-هنگامی قیمت یک سهم به یک محدوده حمایتی یا یک محدوده مقاومتی برسد، چرخش می کند. در همان روز که قیمت هر واحد دارا یکم به 32 هزار تومان رسید، برای فراوان از افراد سهامدار جذاب بود.

به همین سبب، مردم این سهام را می فروختند و سهام شرکت های دیگر را می خریدند. در واقعیت، بازار به جایی رسید که گران به نظر می رسید و فشار عرضه اتفاق افتاد. گفت و گو عرضه و تقاضا مطرح است.

*یعنی برخی سهامداران در قیمت اوج به سرعت سهام خودشان را فروختند و به 22 هزار تومان سود بابت هر واحد دارا یکم رضایت دادند؟

-بله. این افراد، با قیمت 32 هزار تومان فروختند ولی از بازار بورس خارج نشدند. در ماه های تیر و مرداد 1399 به طور میانگین روزی حداقل 100 میلیارد تومان تا 1000 میلیارد تومان، ورود پول به بورس داشتیم و پولی از بورس خارج نمی شد.

 *در 26 شهریور 1399 قیمت هر واحد دارا یکم 25 هزار تومان بوده و قیمت دارا یکم وابسته فرو ریختگی شده و در 20 تیر 1400 سرانجام قیمت دارا یکم در حد قیمت اولیه 10 هزار تومان سال 1399 بود.

در ادامه و در روز 21 تیر امسال، برای اولین بار قیمت هر واحد دارا یکم به زیر 10 هزار تومان سقوط کرد و به 9800 تومان رسید. چه اتفاقی افتاد که سهام دارا یکم، سپس از گذشت دو سال سرانجام بازدهی منفی پیدا کرد؟

-ارزش معاملات بازار، گویای همه اتفاقاتی است که در بازار چهره می دهد. متاسفانه ارزش معاملات خوبی در بازار بورس نداریم به دلیل تصمیمات اشتباهی که بعضاً در نظام مدیریتی بازار اندوخته گرفته می شود.

ما هفته ها بالا رفتن نرخ استفاده بین بانکی را داشتیم ولی دو هفته کاهشی شد. با این حال مجدد افزایشی شده و فروش اوراق بدهی، دلیل شده قدرت نقدینگی بازار به سو این اوراق برود.

این شرایط، تاثیر منفی بر بازار گذاشت وگرنه صبر این بود که حقوقی های دارا یکم، از اون حمایت کنند و نگذارند قیمت هر واحد به زیر 10 هزار تومان برود. البته قیمت هر واحد دارا یکم افزایش پیدا کرد و در روز چهارشنبه 26 مرداد 1401 مجدد درون کانال 10 هزار تومان شد.

*در روز 21 تیر 1401 قیمت هر واحد دارا یکم به کانال 9 هزار تومان سقوط کرد ولی سپس از حدود یک ماه، مجدد در روز 26 مرداد 1401 به کانال 10 هزار درون شد وبه 10 هزار 158 تومان افزایش پیدا کرد.

جنابعالی نظرتان این است که قیمت هر واحد دارا یکم به 11 هزار تومان می رسد. آیا ممکن است دیگر برای زمان زیادی به زیر 10 هزار تومان سقوط نکند؟

-بازار یک رفتار تکنیکال دارد و یک رفتار فاندامنتال ولی یک رفتار احساسی هم دارد و بر این پایه، برخی سهام در هر حالت، خریدار دارند و برخی سهام این طور نیستند.

*در شهریور 1399 تعداد 500 واحد پالایشی یکم با قیمت هر واحد 10 هزار تومان فروخته شد و هر نفر 5 میلیون تومان می توانست بخرد. در روز 11 آذر 1399 به نام روز بازگشایی این نماد بورسی، قیمت هر واحد پالایشی یکم، در حد  11 هزار و 330 تومان بود و هنوز یک مقدار سود داشت.

زمان کوتاهی سپس یعنی از 25 آذر 1399، قیمت هر واحد اون به زیر 10 هزار تومان رفت و تا الان در محدوده کمتر از 10 هزار قرار دارد. الان قیمت هر واحد اون 7 هزار و 348 تومان است و خریداران اون 27 درصد جراحت کرده اند.

با افزایش قیمت نفت، وضعیت شرکت های پالایشی خوب تر شد. برای چی صندوق پالایشی یکم رواج خوب تر نشد که وضع اون  خوب تر شود؟

-در برخی مقاطع زمانی، قیمت هر واحد پالایشی یکم به 10 هزار تومان رسید و الان فراوان از افراد، چشم به راه رسیدن قیمت پالایش یکم به محدوده 10 هزار تومان هستند که به اصل پول برسند و از این نماد خارج شوند. این مشکلی است که الان در بازار وجود دارد و بازار چشم به راه برخی اعداد و ارقام است.

از طرفی، مذاکرات برجام در جریان بوده و اجرای برجام، دلیل کاهش نرخ دلار می شود. کاهش نرخ دلار می تواند بر قیمت سهام پالایشی و صندوق پالایشی یکم تاثیرگذار باشد. پالایشی ها، صنایع دلاری هستند و از یک سو قیمت جهانی نفت در این صنایع نقش دارد. از سو دیگر، گفت و گو اجرای برجام مطرح است.

*الان که گفت و گو  اجرای مجدد برجام نیرومند شده، اجرای برجام دلیل می شود سهام پالایشی فرو ریختگی قیمت داشته باشند؟

-قطعاً همین طور است و همین اتفاق چهره داده است. در روزهای قبل، گروه دلاری شامل پتروشیمی ها، پالایشی ها و شیمیایی ها، صنایعی بودند که خروج پول را تجربه کردند. محرک برجام، فعلاً سنگین تر از سایر عوامل بوده و تاثیر اون بیش تر است. من احتمال کاهش کوتاه زمان برای پالایشی ها می دهم ولی گشایش اقتصادی برجام، به نفع همه ما خواهد بود.