این بیماری پرخطر دهه شصتی ها را تهدید می کند!

بیماری‌هایی که در اون بافت مغز تحلیل می‌رود را دمانس می‌نامند؛ نزد‌بینی می‌شود در آینده با افزایش شیوع دمانس در سرزمین مواجه باشیم.

به شرح وقت سحر به تعریف از ایسنا؛ کارشناس دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با نشانه به نزد بینی افزایش شیوع دمانس در سرزمین طی سال‌های آتی، گفت: در ایران بیشترین گروه جمعیتی را گروه سنی متولدین دهه ۶۰ تشکیل می‌دهد.

این گروه سنی هم تا ۲۰ یا ۳۰ سال آینده درون دوره سالمندی می‌شوند و نزد‌بینی می‌شود که در آینده با افزایش شیوع دمانس در سرزمین مواجه باشیم.

زیادتر بخوانید: مصرف مرتب این خوراکی به نگه داری سلامت در دوران پیری کمک می کند

دهه شصتی‌ها مواظب این بیماری باشند

پزشک مریم عباسی نژاد با نشانه به اینکه به طور کلی بیماری‌های نورودژنراتیو یا بیماری‌هایی که در اون بافت مغز تحلیل می‌رود را دمانس می‌نامند، گفت: دمانس نیز انواع مختلفی دارد که یکی از شایع‌ترین انواع اون بیماری آلزایمر است.

از انواع دیگر دمانس می‌توان به دمانس عروقی (دمانس واسکولار) یا ترکیبی از دمانس عروقی و بیماری آلزایمر نشانه کرد. انواع کمتر شایع دمانس نیز با نام دمانس لویی‌بادی یا دمانس فرونتوتمپورال شناخته می‌شود.

وی افزود: در بیماری‌هایی که بافت مغز تحلیل می‌رود، در واقع سلول‌های مغز در قسمت‌های خاصی از مغز آرام از بین می‌روند و ما اصطلاحا می‌گوییم مغز کوچک شده یا وابسته آتروفی شده است.

علائم دمانس بسته به اینکه کدام قسمت از مغز زیادتر وابسته تحلیل شده باشد، ‌ متفاوت است. علائم ممکن است شامل مشکلات حافظه، مشکل در پردازش فکر، مشکلات کلامی، مشکلات حرکتی و یا از دست دادن عملکردهای اجرایی مغز یا کاهش قدرت یادگیری را شامل می‌شود.

چرایی بروز نابودی عقل

او درباره دلیل بروز دمانس یا نابودی عقل، ‌اظهار کرد: مسیرهای مختلفی ممکن است منجر به بروز دمانس شوند.

به نام مثال دلیل اصلی بروز دمانس آلزایمر ناشناخته است ولی دیده شده است که برخی فاکتورهای ژنتیکی در بروز اون تاثیرگذار است، اما نه به این معنا که لزوما بیماری ارثی است اما برخی ژن‌های مرتبط با بروز آلزایمر معروف‌اند.

در مطالعات بافت‌شناسی دیده‌اند که مواد خاصی در مغز افراد مبتلا به آلزایمر وجود دارد که این مواد در تحلیل رفتن بافت مغز نقش داشته‌اند.

تاثیر سبک زندگی بر بروز دمانس عروقی

وی درخصوص دمانس عروقی، ‌ توضیح داد: در دمانس عروقی، عروق مغز وابسته صدمه می‌شوند؛ بنابراین تمامی عوامل خطر بیماری‌های مرتبط با بیماری‌های قلبی عروقی، همانند دیابت و چربی خون با عوامل خطر دمانس عروقی مشترک هستند.

نوشیدن الکل هم یکی از عوامل خطر ابتلا به دمانس است. یکی از شایع‌ترین علائم دمانس، مشکلات حافظه است و فراوان وقت‌ها نیز خود فرد شاید متوجه مشکلش نباشد و اطرافیان او متذکر شوند که مثلا سوالات تکراری می‌پرسد یا یک داستان را چند بار تعریف می‌کند.

چالش عدم تشخیص به وقت ابتلا به دمانس

این روانپزشک مهم‌ترین فاکتور خطر مرتبط با دمانس را افزایش سن فهمید و بیان کرد: مطالعات علامت می‌دهند که در گروه سنی سالمندان یعنی افراد بالای ۶۵ سال، حدود ۸ درصد افراد به دمانس مبتلا می‌شوند که در سرزمین ما هم تقریبا همین عدد برآورد شده است.

با محاسبه کل فراوانی سالمند ایران مشخص می‌شود که حدود ۸۰۰ هزار نفر مبتلا به دمانس هستند اما فراوان از این افراد شناخته نمی‌شوند و شاید تنها یک پنجم عدد یاد شده تشخیص داده شوند.

به طور کلی دمانس بیماری است که مقاوم و دیرهنگام تشخیص داده می‌شود و حتی فراوان از پزشکان و متخصصین هم ممکن است به این بیماری توجه نکنند و به وقت اون را تشخیص ندهند.

نقش افسردگی در ابتلای سالمندان به دمانس

وی افرود: گاهی زمان‌ نیز ممکن است علائم دمانس با بیماری‌های روانپزشکی دیگر اشتباه گرفته شود.

گاهی فرد سالمندی مراجعه می‌کند و از اختلال حواس و مشکل تمرکز شکایت می‌کند و از آنجایی که نزد‌تر یکی از نزدیکانش به این بیماری مبتلا شده است، دلواپس است که مبادا وابسته دمانس شده باشد. اما در معاینات و مصاحبه مشخص می‌شود که مشکل فرد به نام مثال افسردگی است که با معالجه افسردگی، مشکلات او هم برطرف می‌شود.

البته هیچ وقت به این فرد نمی‌گوییم هیچ وقت به دمانس مبتلا نمی‌شود و از او می‌خواهیم تحت نظر باشد. به طور کلی یکی از راه‌های پیشگیری از بروز دمانس به غیر از اصلاح سبک زندگی، معالجه افسردگی و اضطراب است که می‌تواند از بروز برخی موارد دمانس پیشگیری کند.

مصاحبه بالینی مهم‌ترین ابزار شناسایی بروز دمانس

این کارشناس دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، ادامه داد: اولین قدم شناسایی دمانس این است که پزشک به فکر باشد و سوال و پاسخ های استاندارد برای ارزیابی حافظه و سایر حوزه‌های شناختی انجام شود تا قوه پردازش و فکر یک نفر را بررسی کرده و عملکرد اجرایی و عالی مغز را مورد بررسی قرار دهد.

تست‌ها و مصاحبه‌های بالینی ساختار یافته توسط روانپزشکان و متخصصین مغز و اعصاب انجام می‌شود و به شناسایی بیماران کمک می‌کند. در نهایت یک تصویربرداری مغزی همانند ام آر آی می‌تواند به تشخیص نهایی کمک کند.

البته تصویربرداری به تنهایی نمی‌تواند به شناسایی بیماری کمک کند و لزوما تصویربرداری نرمال و عدم وجود آتروفی در مغز به معنای عدم ابتلا به دمانس نیست.

از «دلیریم» چه می‌دانیم؟

وی افزود: از طرفی، گاهی نیز در سالمندان ممکن است به دلایل پزشکی و ابتلا به سایر بیماری‌ها، فرد وابسته اشکالات شناختی شود.

مثلا فرد، قند یا اوره یا کراتینین بالا پیدا کند، یا در زمینه مشکل قلبی و عروقی، وابسته اختلال سطح هوشیاری شود؛ یعنی فرد بیدار است ولی در قضاوت و شناخت دور و بر خود وابسته مشکل است و حتی ممکن است توهم شنوایی و بینایی داشته باشد.

این یک شرایط اورژانس است که با برطرف شدن مشکل پزشکی این مشکل شناختی هم برطرف می‌شود. به این وضعیت، «دلیریم» می‌گویند. گاهی هم افراد مبتلا به دمانس ممکن است همزمان دلیریم هم پیدا کنند و شرایط‌شان بدتر شود.

هشدار افزایش شیوع دمانس طی ۳۰ سال آتی

وی افزود: نزد‌بینی متخصصین و سازمان بهداشت جهانی این است که در ۵۰ سال آینده دمانس به یک مشکل مهم بهداشتی در اکثر کشورها تبدیل خواهد شد.

در ایران هم بیشترین گروه جمعیتی را گروه سنی متولدین دهه ۶۰ تشکیل می‌دهد. این گروه سنی هم تا ۲۰ یا ۳۰ سال آینده درون دوره سالمندی می‌شوند و نزد‌بینی می‌شود که در آینده با افزایش شیوع دمانس در سرزمین مواجه باشیم.

نابودی عقل معالجه قطعی ندارد

عباسی نژاد با تاکید بر اینکه بیماری‌های نورودژنراتیو یا تحلیل برنده مغز در مجموع معالجه قطعی ندارند، اظهار کرد: درمانی کشف نشده که روند نابودی عقل را متوقف کند.

داروهایی برای کنترل علائم روانپزشکی و رفتاری، بهبود خلق، کند کننده روند بیماری و… وجود دارد، ولی شرایط هر مریض از دیگری متفاوت است.

پس از شناسایی دمانس هر فرد ممکن است شرایط ویژه خود را تجربه کند به شکلی که برخی سِیر نزد‌رونده بیماری را داشته باشند و به سرعت اختلال بلع، ناتوانی در تحرک و… را تجربه کرده و به همین دلایل فوت کنند. این سیر می‌تواند فراوان کوتاه همانند پنج سال یا فراوان طولانی مثلا ۱۵ سال باشد.

وی درباره آثار ابتلا به کرونا بر تشدید آلزایمر، گفت: کووید۱۹ هنوز هم یک بیماری با عوارض و پیامدهای نامعلوم است.

ممکن است کرونا عوارض عروقی هم در پی داشته باشد، اما باید بدانیم اگر کرونا هم چهره نمی‌داد بازهم در سالیان آینده با افزایش شیوع دمانس مواجه می‌شدیم و ابدا امکان پذیر هم نیست که مبتلایان دمانس را تک تک بررسی کنیم که به دلیل کرونا مبتلا شده‌اند یا خیر؟