چگونه تراز تجاری مناطق آزاد بدون افزایش صادرات بهبود یافت؟ 

براساس اعلام دبیر شورای عالی مناطق آزاد سپس از ۳۰ سال برای نخستین بار تراز تجاری مناطق آزاد مثبت ۳۵ میلیون دلار شد.
به شرح صفحه اقتصاد، حدود سه دهه از عمر کوشش مناطق آزاد ایران می‌گذرد. قرار بود مناطق آزاد محلی برای نجات اقتصادی سرزمین باشند، اما در نهایت به دروازه‌ای برای واردات و قاچاق کالا تبدیل شدند.
چیز تازه‌هایی همچون فرار مالیاتی، ثبت شرکت‌های صوری، جایگزینی واردات به جای صادرات، تبادلات مالی غیرشفاف و نبود زیرساخت‌ها از جمله عواملی هستند که کارشناسان اقتصادی نسبت به بروز اون در مناطق آزاد ایران در این سال‌ها سخن گفته‌اند و این موارد را از جمله دلایل ناکامی مناطق آزاد دانسته‌اند.

البته رئیس‌جمهور نیز مُهر تائیدی بر اون زد و عنوان کرد: تصور می‌شود که منطقه آزاد، منطقه‌ای برای واردات کالاست. درحالی‌که منطقه آزاد منطقه‌ای در جهت تولید و صادرات است.

اما اخیراً دبیر شورای عالی مناطق آزاد و مخصوص اقتصادی از دستیابی به تراز تجاری مثبت ۳۵ میلیون دلار مناطق آزاد برای اولین بار سپس از ۳۰ سال کوشش این مناطق خبر داد. سعید محمد  واکنشی هم نسبت به منتقدان داشت و گفت: می‌گویند مناطق آزاد مرکز قاچاق کالا هستند و می‌خواهند با این دلیل مناطق آزاد را بکوبند.

مثبت شدن تراز تجاری مناطق آزاد ایران در پی کاهش واردات بود

حال مثبت شدن تراز تجاری مناطق آزاد سپس از سه دهه این سؤال را مطرح می‌کند که آیا افزایش صادرات عامل اون بود؟ سایت خبری راه اقتصاد در این باره نوشت: بنابراین با توجه به آمارها، مثبت یا متعادل شدن تراز تجاری مناطق آزاد در سرزمین نتیجه‌ی کاهش واردات به مناطق آزاد بود نه افزایش و رشد تولیدات صادرات اساس. به عبارت دیگر طی سال‌های قبل در عملکرد صادراتی مناطق آزاد ایران اتفاق جدی چهره نداد. بلکه میزان واردات به مناطق کاهش پیدا کرد که دلایل اصلی اون، کرونا و ممنوعیت‌های وارداتی بوده است.

این سایت حتی کاهش واردات در مناطق آزاد را نیز گزاره مثبتی ندانست و به تعریف از منابع آگاه عنوان کرد: تراز تجاری بسیاری از سازمان‌های مناطق منفی بوده و تنها یک یا دو منطقه آزاد است که با داشتن تراز تجاری مثبت، تراز تجاری منفی دیگر سازمان‌های مناطق را لباس می‌دهد. از این رو نمی‌توان نتیجه گرفت که مناطق آزاد در سرزمین صادرات اساس شده و به تولیدات صادرات اساس روی آورده‌اند.

موانع جاذبه اندوخته‌گذار در مناطق آزاد ایران

چندی نزد مسعود دانشمند عضو اتاق بازرگانی ایران به معامله‌نیوز گفت: ما از ظرفیت مناطق آزاد هم استفاده نکرده‌ایم و این از کارنامه مناطق آزاد ایران مشخص است.

او در بخشی از سخنان خود نسبت به برخی از قوانین مناطق آزاد که سد اندوخته‌گذاری شده است انتقاد کرد. او گفت: بانک مرکزی اعلام کرد که کوشش بانکی در مناطق آزاد طبق  ضوابط بانک مرکزی ایران است. بانک مرکزی برای ریال می‌تواند این سخن را بزند، اما برای مبادلات ارزی خیر.

دانشمند توضیح داد: بانک مرکزی طبق قانون پولی و بانکی، تنها از کسانی می‌تواند حساب‌کشی کند که ارز از منابع مردمی می‌دهد. ما زمانی که این نوع مقررات و نظارت بانک مرکزی را در مناطق آزاد گذاشته‌ایم بانک‌های خارجی نمی‌توانند در آنجا فعال شوند. همین داستان دلیل شده نتوانیم از امکانات آنها استفاده کنیم.

او تاکید کرد که باید مناطق آزاد را با الگوی مناطق آزاد اداره کنیم نه با روش‌های من‌درآوردی. مناطق آزاد به جای اینکه بتوانند اندوخته جاذبه و اشتغال ساختن کنند. خودشان هم چشم به راه هستند که از دولت یک بودجه‌ای بگیرند تا کارشان را انجام دهند.

واردات چمدانی به جای تولید و اندوخته‌گذاری

اخیر نیز محمود دودانگه کارشناس اقتصادی به ایسنا عنوان کرد که گردشگری داخلی و واردات چمدانی به جای تولید و اندوخته‌گذاری در مناطق آزاد شکل گرفت.

او اظهار داشت: با وجود اینکه مناطق آزاد در ایران با اهدافی بلندبالا شکل گرفتند، به‌مطالعه با مدیریت ناکارآمد و کاهش تسهیلات قانونی، اهداف شکل‌گیری آنها به فراموشی سپرده شد.

منبع: معامله نیوز