برچسب: ابهامات

فرشته فریادرس – اختصاصی صفحه اقتصاد – سرانجام پس از کش و قوس های فراوان، سوم شهریور ماه، آیین‌نامه واردات ماشین ابلاغ شد. بنابرمفاد این دستورالعمل؛ واردات ماشین با قیمت زیر ۲۰ هزار یورو و با سقف ارزی یک میلیارد دلار در دستور کار قرار گرفته است. آیین‌نامه ایی که به گفته صاحبنظران، فراوان محدود، سختگیرانه و توام با شروطی نه چندان منطقی است. به طوریکه حتی واردکنندگان نیز روی خوش به اون علامت نداده‌اند. از نظر کارشناسان، مفاد آیین‌نامه واردات ماشین به نحوی تنظیم شده که نه مشتریان از اون نفعی خواهند برد و نه واردکنندگان میلی به کوشش در این عرصه دارند. به نظر می رسد، منتفعان اصلی این دستورالعمل خودروسازان باشند. منتقدان آیین‌نامه از جمله واردکنندگان ماشین، اعتقاد دارند شرط انتقال علمی راه واردات را تنها برای خودروسازان دوباره می‌گذارد و دیگر واردکنندگان نمی‌توانند از پس چنین شرطی بربیایند؛ اما وزیر صمت نظری برخلاف این دارد و می گوید «واجب نیست واردکننده خود دست به انتقال تکنولوژی بزند و می‌تواند از راه قراردادهایی این شرط را که در قانون ساماندهی ماشین هم بر اون تاکید شده، نزد ببرد.» پاسخی که به نظر می رسد، گره‌ای از مشکلات واردکنندگان حل نخواهد کرد.

ابهاماتی درباره آیین نامه ماشین

 آیین‌نامه واردات ماشین در حالی ابلاغ شد که در اون به داستان تعرفه واردات نشانه‌ای نشده است؛ موضوعی که فراوان می‌تواند در اینکه چه خودروهایی درون و به دست مصرف‌کنندگان می‌رسد تاثیرگذار باشد. در بندی دیگری از آیین‌نامه نیز آمده خودروهای وارداتی در بورس کالا عرضه می‌شوند و تعرفه و سود واردکننده نیز توسط کارگروهی به سرپرستی وزارت صمت تعیین خواهد شد. این در حالی است که نزد‌تر واردات ماشین راه هموارتری داشت و قوانین اون نیز شفاف‌تر بود و واردکنندگان از همان ابتدا تکلیف خود را بابت مسائل مهمی همانند تعرفه می‌دانستند و از طرفی، سودشان متناسب با نظام عرضه و تقاضا به دست می‌آمد.

الآن دولت پس از چند ماه که برای تدوین قواعد و مقررات واردات ماشین وقت گذاشته، نتوانسته آیین‌نامه‌ای شفاف و مورد تایید فعالان عرصه واردات را تدوین کند.

اما مهم ترین ایرادی که کارشناسان خودرویی به این مصوبه درون می کنند، تعیین سقف ارزی برای ورود خودروهای خارجی به سرزمین است. در آیین‌نامه واردات ماشین آمده، واردات خودروهایی با سقف ۲۰ هزار دلار است. یعنی چیزی بین ۵۰۰ تا ۶۰۰میلیون تومان.

برخی از فعالان این حوزه، معتقدند که تعیین سقف یک میلیارد دلار برای ورود ماشین، وزارت صمت به دنبال اعمال محدودیت است.  به گفته آنها،  در شرایطی که اقتصاد سرزمین ثبات ندارد و وابسته به دلار و نوسانات اون است، ما نباید برای واردات محدوده تعیین کنیم.  از سوی دیگر، قیمت خودرویی که بتواند استانداردهای ۸۵ گانه ایران را پاس کند و درون سرزمین شود،  کمتر از ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیون تومان نخواهد بود.

البته بنابر جدید ترین اظهارات وزیر صمت، بخشی از این واردات، به شکل رمزارز و بخشی هم به شکل اندوخته گذاری خواهد بود. به عبارتی دیگر، اندوخته گذار به جای دلار و یورو آوردن، ماشین درون کند و ارز را خارج نکند بلکه در درون اندوخته گذاری باید کند. با این سیاست خودروهای بیشتری درون می‌شود؛ یعنی به جای واردات یک ماشین ۸۰ هزار دلاری، ۴ خودروی ۲۰ هزار دلاری درون می‌شود.

گفت و گو سقف ارزی و تعرفه شناور

البته وزارت صمت درباره تعیین سقف ارزی برای واردات ماشین، عنوان کرده که به دلیل شرایط تحریمی کشورمان و عدم ورود آزاد ارز به سرزمین، تعیین سقف واردات، راهکاری برای نگه داری ارز موجود و عدم خروج بی رویه ارز از سرزمین است. واجب به ذکر است که واردات ماشین ارزبری فراوان بالایی برای کشورهای درون کننده دارد و به‌شکل مستقیم دلیل افزایش رکود در سرزمین می‌شود.

در این راستا دفتر صنایع خودروی وزارت صمت اقدام به تدوین چهارچوب اجرایی واردات ماشین کرده، که در این سند، ماتریس تصمیم ‌گیری برای تخصیص ارز تدوین شده و تکمیل این ماتریس در کارگروه تخصصی انجام می‌شود. امتیاز بندی‌های شرکت‌های مختلف برای واردات ماشین در این سند به‌شکل مدون مشخص شده و امکان اعمال نظر شخصی در اون وجود ندارد. لذا هرگونه توزیع ناعادلانه در توزیع ارز را برای مسئولان وزارت صمت غیرممکن می‌سازد.

انتقاد دیگری به این مصوبه خودرویی درون می شود؛ گفت و گو «شناور بودن تعرفه واردات ماشین» است. اینکه کارگروهی متشکل از مسوولین وزارت صمت، وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه، مجاز به تعیین علی‌الحساب سود بازرگانی در تاریخ ترخیص و تعیین سود بازرگانی قطعی در تاریخ فروش باشند، یکی از دیگر از ایرادات این مصوبه است.

برهمین پایه، برخی معتقدند این نگرانی وجود دارد که با توجه به شرایط مندرج شده در آیین نامه، واردات به دست شرکت‌های خودروساز بیفتد. آنچه به این نگرانی دامن می‌زند، یکسان نبودن تعرفه‌هاست، به نحوی که ممکن است برای خودروسازان تعرفه حداقلی لحاظ و بدین واسطه قدرت رقابت از دیگران گرفته شود.

اما وزیر صمت درپاسخ به این ابهامات و نگرانی‌ها درباره شناور بودن تعرفه واردات ماشین اینجور گفت: برای پیشگیری از رانت برای واردکنندگان، برای خودرویی که می‌خواهد درون شود، یک نزد‌فرض، علی‌الحساب سود بازرگانی تعریف و ماشین درون می‌شود، سپس در بورس کالا عرضه شده، به‌طور مثال، ۵۰۰ میلیون تومان قیمت ماشین خواهد شد، پس از اون سود عادلانه و مناسبی را سازمان حمایت تعیین خواهد کرد. -عادلانه به‌طور مثال ۵۰ میلیون تومان- در نهایت سود بازرگانی شناور تعیین می‌شود.

واردات با یک شرط مقاوم تر!

از سوی دیگر، یکی از جدی‌ترین انتقادهای مطرح‌شده پیرامون واردات به شرط انتقال تکنولوژی و علمی بود. منتقدان آیین‌نامه مذکور که واردکنندگان گذشته ماشین را نیز می‌توان جزو این دسته رده‌بندی کرد، اعتقاد دارند شرط انتقال علمی راه واردات را تنها برای خودروسازان دوباره می‌گذارد تا بتوانند ماشین درون کنند و دیگر واردکنندگان نمی‌توانند از پس چنین شرطی بربیایند؛ چراکه لازمه انتقال تکنولوژی دست داشتن در تولید است و حتی اگر قرار باشد واردکننده تکنولوژی هم تولیدکننده نباشد باید هزینه گزافی را برای خرید تکنولوژی سازندگان خودروی خارجی بپردازد که در عمل شدنی نیست.

وزیر صمت در این باره می گوید: این مصوبه قانونی مجلس است، که البته این داستان به منزله ساختن محدودیت نیست. به طوریکه بنابراین توضیحات او، ممکن است کسی واردکننده ماشین باشد و با هماهنگی شرکتی دیگر خدمات پس از فروش ارائه کند، درباره علمی نیز واردکننده می‌تواند با شرکت دیگر برای انتقال علمی هماهنگی واجب را انجام دهد.

مذاکره با برندها در هاله ای از ابهام

حال اینکه چه خودرویی و از کدام سرزمین قرار است روانه بازارهای ایرانی شود، اطلاعات دقیقی در دسترس نیست. در این بین اما برخی خودروسازان رسما برنامه‌های خود برای واردات را اعلام کرده‌اند و برخی دیگر فعلا چراغ‌خاموش نزد می‌روند. به طور نمونه، گروه خودروسازی سایپا اعلام کرده‌،  برای واردات با ۱۶ برند جهانی مذاکره کرده و به نتایج مثبتی با برخی از آنها نیز رسیده‌اند.  اون‌طور که مدیرعامل سایپا عنوان کرده، چون ۴۹درصد از سهام رنوپارس وابسته به سایپاست؛ برهمین پایه، واردات از این برند نیز بر وظیفه سایپا است. از همین رو خودروهایی همانند مگان ۲۰۲۲ و ساندرو از جمله محصولاتی هستند که مذاکرات برای واردات آنها توسط سایپا مراحل پایانی خود را می‌گذراند. محمدعلی تیموری همچنین صحبت از واردات خودروهایی وابسته به سیتروئن فرانسه داده و بر تولید آنها در آینده نیز تاکید کرده است. به گفته وی، واردات (و البته تولید) خودروهای چینی نیز در دستور کار سایپا قرار دارد و از همین رو مذاکراتی برنده با چانگان نیز انجام شده است. اعلام گزینه‌های سایپا برای واردات در حالی است که ایران‌ماشین به نام دیگر خودروساز عظیم سرزمین فعلا از لیست خودروهای وارداتی‌اش رونمایی نکرده است.  البته وزیر درباره اینکه آیا مذاکراتی با خودروسازان خارجی، شده است یا خیر، نیز در اظهاراتی عنوان کرده که وزارت صمت واردکننده ماشین نیست و اصرار دارد که حاکمیت است؛ بنابراین ما با هیچ خودروساز خارجی مذاکره نکرده‌ایم.

درهمین حال، صحبت­هایی مبنی بر محدود کردن واردات ماشین از کشورهایی چون کره جنوبی با این استدلال که از تحریم علیه ایران تبعیت کرده‌اند، نیز به مطرح می شود. برخی معتقدند که نباید خودروهای کره‌ای درون کرد. خلخالی معاون دفتر صنایع ماشین وزارت صمت نیز در این باره گفته است که کشورهایی که در تحریم های ظالمانه آمریکا شرکت کردند باید از لیست واردات ماشین به کشورمان خارج شوند که این در حال پیگیری است.