برچسب: فلرینگ

ایران همچنان در درجه دوم گازسوزی دنیا قرار دارد و فلرینگ سالانه ۵ میلیارد دلار به سرزمین خسارت درون می‌کند.
به شرح صفحه اقتصاد، نمادی که تبدیل به چهره اصلی صنعت نفت شده، سالانه بیش از 5 میلیارد دلار از درآمدهای سرزمین را بر باد داده و دود می کند. گازهای دنبال نفت که به‌جای استفاده‌برداری از اون تبدیل به یک مشکل زیست محیطی هم شده است و طرح‌هایی که برای جمع‌آوری اون به مرحله اجرایی نرسیده و ناقص باقی مانده است.
این در حالی است که کشورهای تولیدکننده نفت برنامه مدونی برای جمع‌آوری گازهای دنبال و تزریق اون به شبکه گازرسانی و نیروگاهی و پتروشیمی دارند و به واسطه اون توانسته اند درآمدهای خود را افزایش دهند. نمونه عینی این کشورها را می‌توان در عربستان سعودی دید که روزانه بیش از 240 میلیون مترمکعب گازهای دنبال نفت را فرآورش کرده و به‌عنوان خوراک به شرکت‌های پتروشیمی می‌فروشد.

عسلویه و پارس جنوبی قطب فلرینگ ایران

حبیب‌خدا ظفریان، کارشناس انرژی در گفت‌وگو با «اقتصاد آنلاین» درباره‌ی فلرینگ می‌گوید:« فلر یا گاز سوزانده شده مشعل، گازهایی هستند که در مشعل تاسیسات نفتی سوزانده می شوند. عمده ای این گازها، گازهای دنبال نفت هستند گازهایی که به سبب داشتن ترکیبات سنگین تر همانند اتان پروپان و بوتان و برخی ترکیبات سنگین تر، که دارای ارزش اقتصادی بوده و می‌توان از آنها در صنایع پایین دستی استفاده کرد. قسمت از فلر یا گازهای مشعل نیز مربوط به سهم پالایشگاه‌های گازی و مقدار کمتری مربوط به پالایشگاه‌های نفتی است. فلرینگ ضمن از دست دادن زمان اقتصادی، موجب افزایش گازهای گلخانه‌ای و صدمه های زیست محیطی به منطقه نیز می‌شود.»

رتبه دوم گازسوزی ایران در دنیا

ظفریان در ادامه با نشانه به اینکه دو شاخص برای ارزیابی وضعیت فلرینگ در کشورها مورد بررسی قرار می‌گیرد، می‌گوید:«نخست شاخص، میزان مطلق فلر است. براساس آمار سال 2021  ایران با 18.5 میلیارد مترمکعب گاز مشعل سوزانده شده در درجه دوم دنیا قرار دارد. روسیه با ۲۶.۴ میلیارد مترمکعب گاز فلر در رتبه نخست قرار دارد. عراق نیز با فاصله کمی از ایران (۱۷.۷ میلیارد مترمکعب) در درجه سوم قرار دارد. در شاخص دوم نیز شدت سوزانده شدن گازها را مورد ارزیابی قرار می‌دهند. فرمول این شاخص میزان گاز سوزانده شده تقسیم بر میزان نفت تولیدی است. اگر بخواهیم سنجیدن‌ای با شاخص دوم انجام دهیم، کشوری همانند روسیه با تولید 10 میلیون بشکه نفت، طبیعی است که میزان فلر اون از کشوری که یک میلیون بشکه نفت تولید می‌کند، زیادتر باشد. به همین سبب اگر این شاخص را مبنای ارزیابی قرار دهیم، وضعیت روسیه از ایران در گفت و گو فلرینگ خوب تر است چراکه تولید نفت روسیه چندین برابر ایران است.  برمبنای این شاخص، عربستان در وضعیت مطلوبی قرار دارد. براساس این شاخص‌ها کشورهای ازبکستان و ترکمنستان در بدترین وضعیت فلرینگ قرار دارند.»

خسارت 5 میلیارد دلاری فلرینگ

این کارشناس انرژی با نشانه به اینکه سالانه 5 میلیارد دلار خسارت فلرینگ صنعت نفت ایران است؛ عنوان می‌کند:«18.5 میلیارد مترمکعب در سال قبل فلرینگ داشته‌ایم که زیادتر اون گاز دنبال نفت بوده است. این میزان به اندازه تولید دو فاز پارس جنوبی می‌شود. اگر بخواهیم میزان خسارت مالی این گازسوزی را برآورد کنیم نخست باید قیمت‌گذاری شود. مبنای محاسبات قیمت نیز قیمت صادرات گاز است. متوسط قیمت صادرات گاز در حال آماده، 30 سنت است که بر این پایه بیش از 5 میلیارد دلار خسارت سالانه  سوزاندن گازهای فلر ایران است.  این درحالی است که میزان صادرات گاز ایران 17.3 میلیارد مترمکعب در سال 2021 بوده است.این آمار علامت دهنده این مسئله است که ایران بیش از میزان گاز صادراتی ، گاز سوزانده است. اندوخته مردمی که به راحتی هدر می‌رود.»

برنامه‌های بی‌نتیجه

او در پاسخ به این سوال که ایران تاکنون چه اقداماتی برای کاهش فلرینگ انجام داده است، می‌گوید:«در برنامه‌های توسعه‌ی سرزمین همیشه جمع‌آوری گازهای دنبال به‌عنوان یک سرفصل در توسعه و قوانین بودجه آمده است اما هیچگاه پژوهشگر نشده است. آخرین اون مربوط به برنامه ششم توسعه است. در برنامه ششم توسعه هدف‌گذاری برای جمع‌آوری 90 درصد گازهای دنبال نفت و پیشگیری از سوزاندن آنها انجام شده است. اما این برنامه تاکنون کمتر از 10 درصد پژوهشگر شده است.»

بودجه‌های قطره‌چکانی کاهش فلرینگ

بودجه‌های قطره چکانی معضل اصلی پروژه‌های کاهش فلرینگ در ایران است. پروژه «ان.جی.ال» خارگ گواه روشنی بر این مسئله است. 17 سال از کلنگ‌زنی «ان.جی.ال» خارگ می‌گذرد و این پروژه حدود 60 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. ظفریان در این‌باره می‌گوید:«طرح‌هایی همانند آماک و خارگ اجرا شده اما نتوانسته اند مساله فلرینگ را به طور کامل حل کنند. البته باید خاطر علامت کرد که در شرایط متعارف، ایران حدود 100 میلیون مترمکعب در روز تولید گاز دنبال دارد که 40 مترمکعب از اون را می‌سوزاند و 60 مترمکعب اون را جمع‌آوری می‌کند. مسئله اینجاست که همین میزان گاز سوزانده شده نیز فراوان فراوان است و باید اون را جمع‌آوری کرد. کشورهای بسیاری در جهت کاهش فلرینگ قدم برداشته‌اند. عربستان اندوخته‌گذاری‌های فراوان در زمینه گازهای دنبال انجام داده است و درحال آماده میزان فلرینگ عربستان فراوان ناچیز است. نیجریه  نیز نمونه‌ی برنده دیگر است که درجهت کاهش فلرینگ پروژه‌های موفقی را اجرا کرده است. کشورهای آمریکا  و روسیه برنامه‌های جمع‌آوری گازهای دنبال اجرا کرده‌اند که در نهایت آنها نیز برنده به کاهش گازسوزی شده‌اند.»

اتمام پروژه کلید کاهش فلرینگ

ظفریان ادامه می‌دهد:« واحدهای «ان جی ال» قسمت عمده‌ای از فلر را جاذبه می‌کنند. برخی واحدهای عقل نیز در طرح‌های کوچک فلر را جمع‌آوری می‌کنند که زیادتر مبتنی بر فروش گاز است. پروژه‌های «ان جی ال 3100» و«ان جی ال 3200» و تکمیل «ان جی ال» خارک و جمع‌آوری گاز شرق کارون«بیدبلند و مارون» مهم‌ترین پروژه‌های شرکت نفت در گفت و گو کاهش فلرینگ است. اگر این پروژه‌ها به استفاده‌برداری رسد، قسمت عمده‌ی گازهای دنبال جمع‌آوری می‌شود.»

طرح‌های تشویقی و تنبیهی

این کارشناس انرژی درباره‌ی راهکار تسریع در پروژه‌های کاهش فلرینگ می‌گوید:« دو راه‌کار تنبیهی و تشویقی برای اینکه سرعت پروژه‌های کاهش فلرینگ افزایش یابد؛ باید در دستور کار قرار گیرد.

در قسمت تنبیهی باید برای شرکت نفت و شرکت‌های تابعه استفاده‌بردار سوزاندن گازهای فلر را هزینه‌دار کنیم. هنگامی‌که شرکت مردمی نفت بابت هر مترمکعب گازی که می‌سوزاند، جریمه ای به نام‌ مثال برابر با قیمت گاز صادراتی پرداخت کند، تلاش بیشتری برای پروژه‌های جمع‌آوری گازهای دنبال نفت انجام می‌دهد و این داستان را در اولویت هود قرار می دهد. این جریمه می تواند تحت عنوان عوارض آلایندگی مکان زیست دریافت شود و به حساب خزانه دولت یا سازمان حفاظت مکان زیست واریز شود. این جریمه می‌توان در قطعه یک صندوق اندوخته گذاری به منظور پرداخت تسهیلات برای پروژه‌های جمع‌آوری گازهای دنبال نفت در نظر گرفته شود. راه‌حل دیگر کاهش سهم‌منابع داخلی شرکت مردمی نفت به نام جریمه است.

راهبرد دوم که همزمان با راهبرد اول بایستی پیگیری شود طرح‌های تشویقی است. میزان اندوخته گذاری مورد نیاز برای اجرای پروژه‌های جمع‌آوری گازهای دنبال نفت، برابر با عدم‌النفع ناشی از عدم‌جمع آوری این‌گازهاست. لذا اگر به شرکت مردمی نفت  مجوز داده شور که بتواند گازهای دنبال نفت جمع‌آوری شده را صادر نماید و از محل درآمدهای حاصله هزینه اندوخته گذاری این شرکت در ابتدا به طور کامل پرداخت شود، جذابیت این اندوخته گذاری برای شرکت مردمی نفت یا هر اندوخته گذار دیگری افزایش می یابد. بسته‌های تشویقی این چنینی موجب ترغیب اندوخته‌گذاران قسمت خصوصی برای ورد به این حوزه می‌شود.»

سومدیریت شرکت مردمی نفت در تامین خوراک

سال قبل مدیرعامل پالایشگاه «بیدبلند» مهمانی آخر فلرینگ را برگزار کردند. به گفته مدیرعامل این شرکت، طرح جمع آوری فلرهای نفتی در این پالایشگاه با اندوخته‌گذاری بیش از ۲۴۰ میلیون دلار به منظور انتقال روزانه یک هزار و ۳۰۰ بدن گاز اسیدی به وسیله ۴۷ کیلومتر خط‌ ها لوله ۲۰ اینچ و  ایستگاه انتقال و دریافت گاز اجرا شده است. در حال آماده روزانه یک هزار و ۲۰۰ بدن گازهای اسیدی از این پالایشگاه به چاههای نفت آغاجاری منتقل می شود و در آینده این میزان به بیش از سه هزار بدن در روز افزایش خواهد یافت.

اما شنیده‌ها حاکی از اون است که به‌سبب سومدیریت در شرکت مردمی نفت در تامین خوراک، این پالایشگاه زیر ظرفیت خود کوشش می‌کند مسئله‎ای که موجب دلسردی اندوخته‌گذاران قسمت خصوصی در این حوزه شده است. چراکه پالایشگاه «بیدبلند» علی‌رغم اندوخته‌گذاری 240 میلیون دلاری در تامین خوراک خود با مشکل مواجه است و آشکار این پالایشگاه برای تامین خوراک، اقدام به اندوخته‌گذاری و اجرای طرح‌هایی در قسمت جمع‌آوری گازهای دنبال کرده است، طرح‌هایی که وظیفه شرکت مردمی نفت بوده است اما الآن پالایشگاه‌ها مجبور به اجرای اون هستند تا بتوانند از تمامی ظرفیت خود استفاده کنند.

وعده بسته شدن پرونده فلرینگ

یکی از وعده‌های دولت رئیسی کاهش فلرینگ است. وزیر نفت نیز وعده بسته شدن پرونده گازهای دنبال تا آخر دولت را داده است. جواد اوجی در این‌باره به فارس گفت:«گاز دنبال با یک گاز غنی است یعنی فقط شامل متان نیست بلکه شامل محصولات باارزش‌تر پروپان و بوتان و پنتان و هگزان و غیره نیز می‌شود.در حال آماده سوزاندن و هدررفت این گازهای دنبال، موجب کثیفی هوا می‎‌شوند و از طرفی پالایشگاه‌هایی همانند پالایشگاه گاز بیدبلند دریا فارس یا برخی NGLها زیر ظرفیت کار می‌کنند. بنابراین برای حل این مشکل، در عرض 6 ماه با هلدینگ‌های قدرتمند سرزمین، 28 قرارداد جمع‌آوری گاز منعقد کردیم. ما قول می‌دهیم که تا آخر دولت، پرونده گازهای مشعل کاملا بسته شود. امیدواریم محدودیت خوراک پتروشیمی‌ها در زمستان با انجام همین پروژه‌ها بلند می‌شود. در واقع در این فرآیند دود تبدیل به ارزش اضافه می‌شود.»

بازار داغی که فروشنده ندارد

گازهای دنبال نفت یکی از منابع اصلی خوراک پتروشیمی‌ها و تزریق به مخازن نفتی برای نگهداشت تولید در میادین هستند. گازهای ارزشمندی که به راحتی در فلرها سوزاند می‌شوند. علاوه‌بر پتروشیمی‌ها، وزارت نیرو نیز یکی از متقاضیان خرید گازهای دنبال نفت است. می‌توان ازاین گازها برای تولید برق در نیروگاه‌ها استفاده کرد. گازهای دنبال نفتی که باوجود بازار داغ مشتریان خود، به راحتی سوزاند می‌شود، مسئله‌ای که در تمامی دولت‌ها تکرار می‌شود. با اختصاص بودجه‌های قطره چکانی آشکار دولت رئیسی نیز راه دولت‌های قبلی را می‌رود و آشکار پایانی برای تراژدی فلرینگ در این وجود ندارد.

منبع: اقتصادآنلاین