برچسب: کریستوفر

در مسئله کریستوفر نولان پاپریکا با مفهوم الهام هم سو هستیم. اما سوال اینجاست که پاپریکا برای نولان‌ها الهام بوده یا منبعی برای کپی‌کاری؟ دنبال جونی بمانید.

یادش بخیر سال‌ها نزد یکی از شاعرانِ مطرح ایران که از آوردن نامش در اینجا اجتناب می‌کنم در محفلی خصوصی به بنده گفت “الهام فقط روی تخته.” اما خب ایشان با نظرات ضد زن و رادیکالشان همیشه خواستند که خودشان را مطرح کنند. اما پایهِ این عقیده همیشه پابرجا بوده است.

الهام‌پذیریِ کارگردانان از ساخته‌های همکارانشان از تاریخ پیدایش سینما مطرح بوده است. برخی اساسا الهام را امری استعاری و فانتزی می‌دانند. در این بین حتی کارگردانان معروف و معروف‌ای نیز هستند که آثار مطرحشان را نیز با الگوبرداری از فیلم‌های دیگر ساخته و اکران می‌کنند. اما خط فرضی بین دو کشورِ بین کپی، الگو برداری و الهام چیست؟

کریستوفر نولان پاپریکا را مو به مو کپی کرده است

آیا اینسپشنِ نولان تقلید است؟

فهرست مطالبی که در رابطه با کریستوفر نولان پاپریکا خواهید خواند به شرح زیر است:

روبروییِ اینسپشن و پاپریکا

در این قسمت از فیکست (برنامه یوتوبیِ جونی) می‌توانید قسمت‌های زیادی از فیلم معروف تلقین (Inception) از کریستوفر نولان را مشاهده نمائید (لینک در انتهای این نوشتار قرار گرفت) که با الهام‌پذیری و یا کپی‌برداری از فیلم Paprika به کارگردانی ساتوشی کن ساخته شده است. انیمیشنی که محصول سال 2006 بود و یکی از تمجید برانگیزترین آثار سال در بین منتقدین بود. انیمه های ژاپنی همیشه در طول تاریخ منبع الهامی قدرتمند برای سینمای غرب بوده‌اند.

بررسی ریشه‌ای

در فیلم Inception ما با یک شخصیت به نام “دام کوب”(دیکاپریو) سو هستیم که می‌تواند از راه به خواب بردن افراد و سپس وصل شدن به یک دستگاه، درون رویای اون‌ها شود و رویاهایشان را تغییر بدهد و یا راز‌های مهم و اطلاعات ناخودآگاه اون‌ها را آشکار کند.

در فیلم Paprika یک دستگاه اختراع می‌شود که یک انقلاب در جاری‌درمانی به پا می‌کند. استفاده کننده اون می‌تواند از راه اون درون رویای افراد دیگر شود و بیماری اون‌ها را در یک سطح ناخودآگاه معالجه کند.
این دو فیلم شاید قصـه کلی یکسانی نداشته باشند ولی شباهت‌های بین این دو فیلم غیر قابل انکار است. فیلم نولان نه فقط دستگاهی را به عکس می‌کشد که می‌تواند به ذهن دیگران درون شود بل‌که همچنین با مفهوم “واقعیت در مقابل واقعیت غیر واقعی” نیز سر و کار دارد و اینکه چطور یک نفر می‌تواند بگوید که آیا اون‌ها در دنیای واقعی هستند یا نه!

کپی‌کاری نولان؟

این دو فیلم آنقدر متفاوت هستند که وجود دیدگاه‌های متفاوت نسبت به آنها را بتوان توجیه کرد، ولی احتمال اینکه نولان از این انیمه سینمایی برای خلق این دلیل‌ ایده‌هایی گرفتن گرفته باشد، فراوان است. ذاتا تصاویر و پلان‌های مشترک را در فیکست مشاهده خواهید کرد.

عنوان شده که کریستوفر نولان در مصاحبه‌ای تصدیق کرده که در ساخت Inception (تلقین) از انیمه‌ی Paprika (پاپریکا) فانتزی رنگارنگ ساتوشی کُن الهام گرفته ولی این اظهارنظر هیچ‌گاه به شکل رسمی تایید نشده است. هر دو فیلم درباره‌ی فراگیر شدن و سوء‌استفاده از اختراعی است که امکان ورود به خواب دیگران را آماده می‌کند و مخاطب را درگیر خواب‌هایی پوسته پوسته می‌کند.

کپی‌کاری نولان؟

این ایده به شکل جزئی‌تر در فیلم Total Recall (یادآوری کامل) و رمان Ubik (یوبیک) دلیل‌ فیلیپ کی.دیک هم دیده شده است، اما با کنار هم قرار دادن فیلم‌های ساتوشی کُن و نولان شباهت‌های بیشتری بین‌شان به چشم می‌خورد. پاپریکا با استفاده‌گیری هوشمندانه از خصوصیات انیمه در قالبی سوررئال دلیل‌ عمیق‌تری به نظر می‌رسد؛ به این معنا که پاپریکا به طور خوشی‌بخشی در رویاها به نام سطحی از روح که هر چیزی در ناخودآگاهش قابل چهره دادن است فرو رفتن‌ور می‌شود ولی تلقین برای راضی نگه داشتن مخاطبش زیادتر به سو اکشن گرایش دارد.

کپی‌کاری نولان؟

البته انیمیشن پاپریکا تا قبل از تلقین دلیل‌ مورد توجهی بود و حتی Wolfgang Peterson اعلام کرده بود تصمیم دارد تا اقتباس لایو-اکشنی از روی اون بسازد، ولی این نولان بود که با تلقین به معروف شدن این ایده کمک کرد. در نهایت نولان با گفتن این‌که از ۱۰ سال قبل روی نوشتن فیلمنامه‌ی اینسپشن کار می‌کرده است به شکل تلویحی از کنار این داستان می‌گذرد ولی دیدن برخی سکانس‌های مشابه (همانند تصاویر این لینک) دلیل می‌شود زیادتر به وجود ارتباط بین اون‌ها اذعان کنیم؛ شاید اینسپشن در یکی از خواب‌های سطح بالای پاپریکا چهره داده باشد.

دنیای انیمه

دنیای انیمه‌ها با داشتن تکیه‌گاهی همانند فراوان مانگاها و نوول‌های ژاپنی، هرچند خود محفلی از تکرار ایده‌های مختلف در قطعه‌های داستانی متنوع است ولی با داشتن محیطی پویا و بدون محدودیت برای شکوفایی تخیلات، همیشه شاهد بروز چارچوب‌های جدیدی در روایت‌های هنری تاثیرگذار بوده است که این تاثیر در آثار سینمای دنیا به‌خصوص هالیوود زیادتر حس می‌شود. اگر شما هم از طرفداران این آثار ژاپنی باشید شاید حین دیدن برخی از فیلم‌های امریکایی متوجه شباهت‌هایی در ایده‌ی اصلی قصـه با انیمه‌ها و حال و هوای اون‌ها شده باشید، حتی ممکن است با یک کپی کامل مواجه شده باشید.

انیمه

در بهترین حالت فیلم‌ها اقتباسی هستند (همانند فیلم Edge of Tomorrow که از روی لایت نوول و مانگایی به اسم All You Need Is Kill ساخته شده است)، یا ممکن است سازنده در طول فیلم با ارجاعاتی به دلیل‌ اصلی به این داستان نشانه کرده باشد، اما در حالت آخر هیچ ردی از چگونگی این ارتباط دیده نمی‌شود و سازنده‌ها هم زیر بار این قضیه نمی‌روند.

انیمه

در حالت کلی و کمی سختگیرانه می‌توان به این سخن پابلو پیکاسو استناد کرد که گفته است: «هنرمندان خوب کپی می‌کنند ولی هنرمندان خبره سرقت می‌کنند.» و در آخر با این تعریف قول از ژان-لوک گدار با این داستان کنار آمد: «داستان این نیست که ایده‌ها را از کجا می‌آورید، بلکه اصل قضیه این است که اون‌ها را به کجا می‌برید.»

بررسی جامع و تصویری در فیکست

ما در چنل یوتوبِ جونی (فیکست) به بررسی تصویریِ این مسئله پرداختیم و پلان‌ها و فضاهای دراماتیکیِ مشترکِ این دو دلیل‌ را کنار هم گذاشته و روی اون صحبت کردیم تا با مشاهده این ویدئو قضاوت را به وظیفه ذهنِ سیالِ شما عزیزان و مخاطبان قرار دهیم.

لینک چنل یوتوب فیکست 

لینک مستقیم ویدئوی بررسی اینسپشن و پاپریکا

زیادتر بخوانید:

از همراهی شما تا انتهای نوشتار کریستوفر نولان پاپریکا سپاس‌گزار هستیم. حتما ما را با نظرات خود در رابطه با این نوشتار، آگاه کنید. شما می‌توانید به نام نویسنده مهمان در سایت جونی عضو شوید و علاوه بر اشتراک نظرات خود در رابطه با مقاله‌ها، نقد فیلم ، نقد سریال ، اخبار سینما و مطالب خودتان را نیز انتشار دهید. برای مطالعه فراخوان مرتبط با اون بر روی لینک نویسنده مهمان کلیک نمایید. در ضمن شما همراهان گرامی می‌توانید به اینستاگرام جونی جهتِ شناختِ مهمترین فیلم های ژانرهای مختلف و کوتاه نقد و بررسی‌های فیلم‌های روز دنیا مراجعه کنید.