بدون شک شما نیز نام بمب های سنگرشکن را شنیده اید، بمب هایی که اخیراً اسراییل خواهان دریافت آخرین نسخه اون ها از ایالات متحده شده است، بمب هایی فراوان توانا که برای عبور از دیوارهای بتونی فراوان مستحکم که در پناهگاه ها و پایگاه های زیرزمینی استفاده می شود به کار برده می شوند. نیروی هوایی ایالات متحده اولین بمب سنگرشکن (bunker buster) را در سال ۱۹۸۵ معرفی کرد. بمب های معمول که برای اهداف کلی به کار گرفته می شوند دارای یک بدنه ساخته شده از فولاد نازک مملو از مواد منفجره هستند اما بمب های سنگرشکن ساختار فراوان نازک تری دارند با بدنه ای کلفت تر و مواد منفجره کمتر. این طراحی طوری است که تمام وزن را روی منطقه ای کوچکتر متمرکز می کند و اون را به یک یخ شکن تبدیل می کند تا یک پتک، به همین خاطر بمب سنگرشکن می تواند از بتن یا نقب هایی که در زمین وجود دارد عبور کرده تا به اهدافی برسد که در عمق زمین پنهان شده اند.
در حالی که امروزه نیز از همان بمب های ساده استفاده می شود که در دهه ۹۰ به کار می رفت اما بمب های سنگرشکن چندین روزآمدسازی را تجربه کرده و دارای نسل های مختلف هستند. در آغاز دهه ۲۰۰۰، نیروی هوایی ایالات متحده یک نوع مخصوص فولادی از این نوع بمب را با نام Eglin Steel در همکاری با کمپانی Ellwood National Forge تولید کرد. Eglin Steel یک فولاد با کربن و نیکل کم و رگه هایی از تنگستن، کرومیوم، منگنز، سیلیکون و دیگر عناصر است که هر کدام به نحوی در تاثیرگذاری کلی بمب تاثیرگذار هستند. فولاد اگلین استاندارد زرد برای مهمات سنگرشکن است، اگر چه در سال های اخیر یک فولاد جدید به نام USAF-96 معرفی شده که عملکرد مشابهی دارد اما تولید و کار با اون ساده تر است. محققان حوزه بمب های سنگرشکن به دو کیفیت سختی و استحکام تمرکز دارند و این تعادل بین اون هاست که دلیل راه افتادن جنگ بین بمب و زره شده است.
برای مثال، زمانی یک گلوله سربی با محافظ ضد گلوله کولار برخورد می کند، گلوله مچاله شده، شکلش تغییر کرده و انرژی اش را از دست می دهد زیرا سختی ندارد. اما گذاشتن یک لباس مقاوم فولادی روی گلوله، جلیقه ضد گلوله کولار را بی نگهداری می کند. نگهداری جلیقه این است که زره را مقاوم تر کند و این کار با اضافه کردن صفحات سرامیکی فراوان مقاوم ساخته شده از کارباید بورون شکل می گیرد. این صفحات چنان مقاوم و مستحکم هستند که گلوله های دارای لباس فولادی در ثانیه برخورد با اون ها می شکنند. بدین ردیف نوبت به گلول های مخصوص نفوذ در زره می رسد که نوک اون ها از تنگستن مقاوم ساخته شده است. زمانی این گلوله با صفحه سرامیکی برخورد می کند، صفحه سرامیکی در فرآیندی موسوم به شکست شکنندگی ترک برداشته و عقل می شود. رقابت تسلیحاتی در حوزه بمب های سنگرشکن نیز مشابه است، در حالی که حمله کننده از فولاد به نام عامل موثر خود استفاده می کند، سیستم دفاعی مبتنی بر بتن است که یک نقطه ضعف ذاتی دارد و اون شکنندگی بتن است.
اگر چه بسیاری از بتن های امروزی از آلومینیوم توانا تر و مستحکم تر هستند، شکنندگی اون پاشنه آشیل اون بوده و با ترک برداشتن بی نگهداری می شود. چنین چیزی اما با معرفی نوع جدیدی از بتن به نام UHPC تغییر کرده است. در قبل، قدرت تولیدی ۵,۰۰۰ پوند بر اینچ مربع برای بتن کافی بود تا در زمره بتن های فراوان مسحکم دسته بندی شود و بهترین نوع می توانست قدرت تا ۱۰,۰۰۰ پوند بر اینچ مربع را نیز تولید کند. اما UHPC جدید می توان تا فشار ۴۰,۰۰۰ پوند بر اینچ و فراتر از اون را نیز تاب بیاورد. با اضافه کردن فولاد و دیگر انواع فیبرها و تبدیل کردن بتن به یک ترکیب کامپوزیت، قدرت بتن زیادتر نیز می شود. این فیبرها یا الیاف ها دلیل می شوند که بتن مستحکم مانده و از ترک افتادن در اون پیشگیری شود که نقطه ضعف شکنندگی را از بین می برد. بدین ردیف در وقت برخورد، به جای ترک های عظیم، ترک های فراوان ریزی ساختن می شود اما در تعداد زیادتر. انرژی شکافی یا ترکی به مقدار انرژی واجب برای دوباره کردن یک ماده اطلاق می شود. در وقت ترک برداشتن، بتن انرژی جنبشی درون شده توسط پرتابه را جاذبه می کند، اون را متوقف کرده و از نفوذ زیادتر دوباره می دارد.
در ژانویه ۱۹۹۱، زمانی ایالات متحده رهبری فعالیت بین المللی در کویت را بر وظیفه داشت، نیروهای امنیتی این سرزمین متوجه داستان هشدار دهنده شدند. عراقی ها یک سری پناهگاه های فرماندهی جدید در عمق زمین در دور و بر بغداد ساخته بودند که توسط بتن های به ضخامت چندین فوت محافظت می شد و بمب های سنگرشکن ۲,۰۰۰ پوندی اون تاریخ نیروی هوایی توان نفوذ در اون ها را نداشت. بدین ردیف به شکل سریع برنامه ای برای ساخت یک بمب سنگرشکن جدید ۵,۰۰۰ پوندی شروع شد. در ۱۸ ژانویه همان سال بود که نیروی هوایی خواهان ارائه ایده های جدید در این زمینه شد و تحقیقات در آزمایشگاه تحقیقاتی نیروی هوایی در پایگاه هوایی اگلین در فلوریدا شروع گردید. وقت کافی برای ساخت محفظه بمبی از پایه نبود به همین خاطر از لوله هوویترزهای اضافی ۸ اینچی به نام پایه ای برای ساخت بدنه این بمب های جدید استفاده شد که از مواد منفجره پر می شد در حالی که تنها یک دماغه جدید به اون ها اضافه شده بود.
کمتر از یک ماه سپس اولین نمونه ها تحول نیروی هوایی شد و در تست ها توانست در یک صفحه بتنی بیش از ۲۰ فوتی (بیش از ۶ متر) نفوذ کند. دو بمب عملیاتی در ۲۷ فوریه به منطقه عملیاتی منتقل شده و توسط یک جنگنده F-111F به کار گرفته شد. شش ثانیه پس از برخورد با یکی از پناهگاه های بتونی جدید عراق، دود از ورودی اون خارج آمد که علامت می داد بمب سنگرشکن از دیوار بتونی عبور کرده و پناهگاه را نابود کرده است. در سال ۲۰۱۲، نیروی هوایی پروژه ای را برای ارزیابی چالش پناهگاه های ساخته شده با بتن UHPC راه اندازی کرد. نیروی هوایی ایالات متحده در نهایت نسخه ویژه خود از این بتن را ساخت که بتن با قدرت بالای اگلین نامیده شده و در تست های بمب های سنگرشکن به کار گرفته می شد. در حالی که نتایج تحقیقات نیروی هوایی کاملاً محرمانه هستند اما یک مطالعه منبع دوباره چینی بتن پراستقامت ساده را با بتن UHPC نیرومند شده با الیاف سنجیدن کرده است.
نتایج علامت می داد که در شکل برخورد بمب های سنگرشکن با یان بتن تنها شاهد ترک های کوچکی خواهیم بود. بدین ردیف نیروی هوایی ایالات متحده از این بیم داشت که بمب های سنگرشکن ۵,۰۰۰ پوندی هم نتواند از بتن هایی با این قابلیت عبور کند و در سال ۲۰۱۱ بود که یک بمب عظیم جدید ۳۰,۰۰۰ پوندی با نام Massive Ordnance Penetrator (MOP) معرفی شد. این بمب حتی از بمب ۲۱,۰۰۰ پوندی Massive Ordnance Air Blast (مادر همه بمب ها یا MOAB) نیز عظیم تر و سنگین تر بود تا بتواند عمیق ترین و سرسخت ترین پناهگاه ها را با قدرت جنبشی بالای خود نابود کند. این بمب چنان سنگین است که تنها یک بمب افکن استراتژیک B-2 Spirit می تواند اون را حمل کند و به همین سبب همچنان به بمب های کوچکتر ۲,۰۰۰ و ۵,۰۰۰ پوندی برای از بین بردن اهداف کوچکتر نیاز وجود داشت.
روزآمدسازی MOP دفعات و دفعات تکرار شد تا اینکه در سال ۲۰۱۸ چهارمین روزآمدسازی شکل گرفت. اما مشکل این استکه حتی عظیم ترین بمب ها که از مقاوم ترین ترکیبات موجود ساخته شده اند نیز شاید نتوانند به هدفشان برسند زیرا بتن های نیرومند شده با قدرت بالای UHPC در مقابل بمب هایی که از فولادهای موجود ساخته شده اند مقاوم هستند. اینجاست که پای سلاح های جدیدی به میان می آید: سلاح های مافوق صوت. مافوق صوت ها راکت هایی هستند که با سرعتی بیش از ۵ ماخ در اتمسفر پرواز می کنند. با تجهیز شدن به دماغه هایی از تنگستن، این راکت ها می توانند همانند گلوله ای که از زره ضدگلوله عبور می کند، از بتن عبور کنند. بدون هیچ کلاهک انفجاری، چنین سلاح هایی می توانند تنها با انرژی جنبشی قابل توجهی که در نتیجه پرتاب از فضا ساختن شده، کارشان را انجام دهند.
با این وجود جنگ بین بتن نیرومند شده و سلاح های سنگرشکن همچنان ادامه دارد. اسراییل اخیراً خواهان دریافت جدیدترین بمب سنگرشکن ایالات متحده با نام GBU-72 “Advanced 5K Penetrator شده که هنوز درون سرویس نشده و اولین بار در ماه اکتبر قبل تست شده است. همانند بمب سنگرشکن ۵,۰۰۰ پوندی GBU-28 که قدرت نفوذ اون چهار برابر بمب سنگرشکن ۲,۰۰۰ پوندی GBU-31v3 است (دو بمبی که نزد تر توسط ایالات متحده در اختیار اسراییل قرار گرفته اند)، نمونه جدید کارکردی مشابه اما با قدرت بالاتری دارد. این در حالی است که ایران یکی از کشورهای پیشرو در زمینه ساخت و استفاده از تکنولوژی بتن UHPC است.
بمب سنگرشکن GBU-28 یک بمب با قابلیت هدایت لیزری است که از یک کلاهک انفجاری ۴۴۰۰ پوندی برخوردار است که وزن بدنه اون ۴۶۳۷ پوند بوده و حاوی ۶۳۰ پوند مواد منفجره است. قطر این بمب ۱۴.۵ اینچ و طول اون ۱۹ فوت است.
بمب سنگرشکن GBU-72 Advanced 5K Penetrator بمبی است که برای هدف قرار دادن اهداف پنهان شده در عمق زمین و پناهگاه های بتنی طراحی شده و قابلیت حمل با بمب افکن ها و جنگنده ها را دارد. GBU-72 با استفاده از مدل سازی پیشرفته و تکنیک های مانند سازی ساخته شده که اون را فراوان مرگبارتر از GBU-28 می سازد و هنوز تست ها روی اون ادامه دارد.
