آیا پیوستن به سازمان شانگهای در جهت منافع ایران خواهد بود؟ 

بر پایه گفته ی رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه لوترن کالیفرنیا، پیوستن ایران به سازمان شانگهای در جهت منافع ایران است.
به شرح صفحه اقتصاد، «جمشید دموئی»، استاد اقتصاد و رئیس دانشکده اقتصاد، امور مالی و حسابداری در دانشگاه لوترن کالیفرنیا است.
دموئی معتقد است ایران می‌تواند با عضویت در این سازمان به معامله خود رواج بیشتری ببخشد، هرچند بر این اعتقاد است که فواید وجود ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای در بلندمدت خود را علامت خواهد داد.

وی یادآور می‌شود در آینده‌ای نه چندان دور قدرت اقتصادی و سیاسی سازمان همکاری‌های شانگهای به مراتب زیادتر از امروز خواهد شد. البته مشروط بر آنکه اعضای سازمان بیش از نزد به سو همبستگی، دوستی و همکاری‌های مشترک حرکت کنند.

دیگر نظرات وی را در این خصوص، که بیان شده است، در ادامه می‌خوانید.

در آینده‌ای نه چندان دور قدرت اقتصادی و سیاسی سازمان همکاری‌های شانگهای به مراتب زیادتر از امروز خواهد شد

اعضای سازمان بیش از نزد به سو همبستگی، دوستی و همکاری‌های مشترک حرکت کنند

مزایا و مضرات پیوستن ایران به سازمان همکاری‌های شانگهای چیست؟

در مورد مزایای پیوستن به این سازمان به نکات متعددی می‌توان نشانه کرد. سازمان همکاری‌های شانگهای، سازمانی است با قدرت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی پهناور در آسیا و اروپا (اروآسیا) که فراوانی کشورهای عضو اون در تاریخ آماده و براساس دانسته‌های سال 2021، 42.5% فراوانی دنیا را شامل می‌شود. زیادتر از 24 درصد تولید ناخالص دنیا در کشورهای عضو اون تولید می‌شود.

20درصد ذخایر نفت دنیا و 44 درصد ذخایر گاز دنیا در کشورهای عضو این سازمان است. میزان معامله بین کشورهای اون حدود 6 تریلیون دلار است که از تاریخ تشکیل اون در 2001 تا به حال حدود 9 برابر شده است.

این شرایط حال آماده است و براساس هر نوع تخمینی که بخواهیم مورد استفاده قرار دهیم، قدرت اقتصادی و سیاسی این سازمان در طی سال‌های نه چندان دور به مراتب زیادتر از امروز خواهد شد.

البته نباید آینده این سازمان را آینده‌ای قطعی و بدون شک و تردید فهمید. امکان گرفتاری و ساختن اختلاف در بین اعضای این سازمان کم نیست و این امکانات می‌تواند موجب خدشه و گرفتاری‌های عدیده این سازمان طی سال‌های آینده باشد.

نکته عمده‌ای که نباید از نظر دور داشت، این است که دنیا کنونی نیازمند ساختن روابط همبستگی و دوستی و همکاری‌های مشترک است و اعضای این سازمان صرفاً عضو این مجموعه نیستند و در سازمان‌های دیگر نیز شرکت دارند. امید است که سازمان‌های بین‌المللی در جهت نزدیک شدن به هم قدم بردارند و نه نفاق و چند دستگی.

مسأله‌ای که می‌تواند علامت‌دهنده ساختن شکاف زیادتر در آینده باشد و نه توافق و همبستگی، نقش نظامی و قدرت نظامی حال و آینده سازمان است. یکی از آثار این سازمان ساختن قدرتی است مقابل سو‌گیری غرب از راه ناتو و این رقابت طی سال‌های آینده می‌تواند اهمیتی به مراتب زیادتر کسب کند. به این مسأله از دو سو می‌شود دید کرد. یک سوی اون ساختن توازن زیادتر در نیروهای نظامی در دنیا و سوی دیگر اون امکان زیادتر شکاف و بروز خشونت و جنگ است.

جراحت خاصی در عضویت در سازمان همکاری‌های شانگهای نمی‌بینم

عضویت در این سازمان نباید دلیل کم شدن کوشش ایران در مجامع بین‌المللی دیگر شود

در مورد مضرّات، من ضرری خاصی را در عضو شدن در این سازمان نمی‌بینم مگر آنکه عضویت در این سازمان موجب کم شدن کوشش ایران برای بودن در مجامع بین‌المللی دیگر شود.

عضویت در سازمان همکاری‌های شانگهای نباید دلیلی برای ادامه ندادن مذاکرات برای حل و دوره برجام باشد و یا نزدیکی به دیگر کشورهای دنیا و این می‌تواند شامل همه کشورهای دنیا از جمله آمریکا باشد. نمونه خوب اون را می‌توان در اعضای دیگر این سازمان همانند هند مشاهده کرد.

چین و روسیه هم تمام توجه خود را در طی تاریخ صرفاً در بودن در این سازمان ندیدند و براساس شرایط آینده شکی نیست که در تمامی زمینه‌های سیاسی و اقتصادی دیگر دنیا فعال خواهند بود. ایران هم باید چنین مسیری را دنبال کند.

چه تأثیری می‌تواند این پیوستن، روی وضعیت اقتصادی ایران داشته باشد؟

ایران می‌تواند به معامله خود رواج بیشتری دهد. زمینه‌های اندوخته‌گذاری زیادتر در ایران آماده خواهد آمد؛ شاید بتواند نفت خود را در بین اعضای سازمان بفروشد ولی شک دارم که بتواند پیشرفت‌های چندانی در تاریخ کنونی با وجود روسیه و شرایط روسیه در دنیا در این زمینه داشته باشد.

نکته مهم این است که فواید ایران با بودن در این سازمان، فواید در طی سال جاری و یا سال آینده نخواهد بود؛ فواید ایران در این سازمان بلندمدت‌تر است. گشایش‌هایی در طی تاریخ ساختن خواهد شد، نه بالافاصله.

البته ایران در طی سال‌های اخیر روابط اقتصادی خود را با چین گسترش داده و این روابط به نزد خواهد رفت. ایران اخیراً روابط اقتصادی خود را با روسیه رواج داده و این زمینه دیگری خصوصاً در مورد نفت و گاز است.

نقش این سازمان در مورد گسترش زیادتر معامله و اندوخته‌گذاری بدون اتّکا به دلار آمریکا می‌تواند امکانات مناسبی را برای همه اعضا به وجود آورد

ایران می‌تواند از اندوخته‌گذاری‌های زیربنایی درون این سازمان در مورد ساختن راه و ارتباط فواید زیادی داشته باشد. نقش این سازمان در گسترش زیادتر معامله و اندوخته‌گذاری بدون اتّکا به دلار آمریکا می‌تواند امکانات مناسبی را برای همه اعضا به وجود آورد. اینها همه امکانات موجود در طی سال‌های آینده است و نه چند روزه و یا چند ماهه آینده.

برای نگه داری این وجود چه باید کرد؟ چه در مورد دولت و چه قسمت خصوصی؟

کشورهای عضو باید در توافق اقتصادی و سیاسی با یکدیگر از نظر روابط و همکاری‌های چندجانبه باشند. یکی از شرایط امضا کردن تفاهم‌نامه این است که براساس اون، کشورهای عضو باید بر علیه تروریسم و کوشش‌های سیاسی افراطی و دوری‌طلبی اقدام کنند.

البته تعبیر این کارها قابل گفت و گو است که نمی‌توان در مورد آنها به توضیح چندان در این زمان کوتاه مبادرت کرد. پذیرفتن شرایط ضد تروریستی و به مخصوص مسأله توافق با گروه مخصوص اقدام مالی مسأله است که ایران با اون مواجه خواهد بود. به نظر من پذیرش این توافق بین‌المللی و مخصوصا مؤکداتی که مورد تأیید سازمان ملل متحد است در دستور کار کارها ایران قرار خواهد گرفت. البته شکی نیست که زیر پا گذاشتن مؤکدات سازمان‌های بین‌المللی همیشه مورد پذیرش کشورهای عضو این سازمان‌ها نبوده است ولی لزوم پذیرش آنها مسأله‌ای جدا و قابل توجه است.

در مورد قسمت خصوصی، شکی نیست که اندوخته‌گذاری‌های منطقه‌ای موجبات گشایش‌های قابل توجهی در این زمینه‌ها خواهد بود.

مشکل فعلی ایران عدم ظرفیت قسمت خصوصی برای استفاده از این امکانات است. اقتصاد ایران عمدتاً در دست قسمت دولتی، شبه دولتی و بنیادهاست و قسمت خصوصی ایران از ظرفیت اجرایی فراوان نازلی برخوردار است.

نزدیکی زیادتر به گروه‌های کشورهای اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا، به حیطه روابط بین‌المللی ایران و گسترش امکانات اقتصادی اون خواهد افزود

این پیوستن چه مسیرهای جدیدی برای همکاری با اعضا یا اتحادهای همکاری ساختن می‌کند؟

ایران در طی سال‌های اخیر روابط اقتصادی خود را با چین گسترش داده است. ورود ایران به این سازمان به تحکیم این روابط کمک زیادی خواهد کرد. اما شاید این امکانات با دیگر کشورهای عضو و ناظر و حتی در مذاکره با این سازمان خواهد بود. لیست این کشوها درازتر از لیست اعضا است. البته این امکانات در طی تاریخ ساختن خواهد شد نه طی کوتاه‌زمان.

یکی از سازمان‌های مرتبط با پیمان همکاری‌های شانگهای، سازمان ASEAN است. نزدیکی زیادتر با اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا به حیطه روابط بین‌المللی ایران و گسترش امکانات اقتصادی اون خواهد افزود.

عضویت در چه سازمان‌هایی و یا ورود به چه سازمان‌هایی می‌تواند به بهبود وضعیت اقتصادی ایران کمک کند؟

یکی از اهداف این سازمان حمایت از کوشش‌هایی است که منجر به گسترش کوشش‌های اقتصادی در اوراسیا می‌شود. این هدف می‌تواند موجب نیرومند خطّ زنجیره فراهم‌ در منطقه شود که فواید زیادی را برای ایران خواهد داشت. چنین توجهی می‌تواند موجب افزایش امکانات ایران در جهت فراهم‌ امنیت تولید غذا، انرژی و بسیاری از نیازهای آینده در منطقه باشد. یکی دیگر از امکانات مناسب این سازمان، ساختن امکانات حمایت از روابط سیاسی مناسب بین اعضا در جهت نگه داری دوستی در منطقه است. به هر حال نباید یاد بردن کرد که گسترش امکانات تولید، ارتباطات، بازار منطقه ای و نیرومند امنیت و پیشگیری از جنگ در یک منطقه دنیا آماده آورنده امکانات خوب تر برای توسعه اقتصادی است.

شکی نیست که نقش چین در این سازمان نقشی کلیدی است و شرایط اقتصادی و سیاسی چین در آینده نشان به سزایی بر شرایط این سازمان خواهد داشت. این نکته را باید در مورد سرزمین دیگری همانند هندوستان نیز در نظرداشت. در طی دهه آینده چین و هندوستان نفوذ اقتصادی قابل توجه ای را در اقتصاد دنیا خواهند داشت.

با تمام نکات مثبتی که در مورد این سازمان می توان بیان کرد. باید جنبه های دیگر یک سازمان منطقه ای را در نظر داشت و اون سوق یافتن چنین سازمانی به سو اهداف نظامی است. این سو گیری در شرایط موجود دنیا فراوان زیاد واقعیت دارد. متأسفانه دنیا کنونی با وجود نیازهای غیرقابل انکار اون به همستگی و مشارکت در جهت کمک به ساختن مکان زیست خوب تر برای دنیا با شتاب هرچه زیادتر به سو جنگ و نقاق و خشنونت به جلو می رود و تحولات سیاسی تاریخ آماده دوام زندگی و ادامه استفاده گیری از امکانات پهناور نوآوری های علمی و صنعتی را برای ساختن یک دنیا خوب تر از نظر زندگی انسانها فراوان زیاد کاهش داده است و خطر جنگ زیادتر ازهر تاریخ قبل نزدیک در جلوی بشریت قرار گرفته است.

الزامات اینگونه حضورها چیست؟

کشورهای عضو این سازمان همانند اعضای تمام جوامع و پیمانهای جهانی در جهت مناقع خود قدم بر می دارند. نگاهی به اعضای موجود نظیر چین، هندوستان و روسیه این نکته را به شکل مشخص علامت می دهد. لازمه بودن در این سازمان نگه داری روابط دوستانه و همکاری با دیگر کشورهای وجود است.

کوشش در مبارزه fا تروریسم جهانی، عدم کمک به جنبشهای علیه امنیت منطقه ای، رعایت کنوانسیونهای بین المللی در مبارزه یا تروریسم. در این سازمان اعضای اون در امور داخلی کشورهای دیگر عضو دخالت نمی کنند.مرزهای موجود را می پذیرند و خواهان رفع مشکلات از راه مذاکره هستند. از آنجانیکه چندین قدرت اتمی عظیم دنیا در عضویت این سازمان هستند این سازمان می تواند وزنه عمده ای در جهت پیشگیری از جنگ اتمی در دنیا باشد.

بودن ایران در این سازمان قدم مثبتی است در بسیاری از جهات ولی مشکلات اقتصادی ایران با ورود به این سازمان در زمان کوتاه حل نخواهد شد. ایران برای منافع خود باید در تمام جوامع جهانی چه از نظر سیاسی و چه از نظر اقتصادی نقش فعال داشته باشد. مشکلات کنونی اقتصادی ایران با رسیدن به توافق در مذاکرات برجام در کوتاه زمان تر به نتایج بهتری خواهد رسید. در غایت سخن مشکلات اقتصادی ایران از بسیاری جهات ساختاری است و با ورود به یک سازمان حل نخواهد شد و باید برای رفع این مشکلات ساختاری اقدام واجب به عمل آید که متاسفانه برای سالیان طولانی در مدنظر آنچنانی نبوده است.

پیوستن به سازمان همکاریهای شانگهای اقدامی صحیح در جهت منافع حال و آینده ایران است و در اون نباید شک کرد

توصیه تان به دولت و مردم در این خصوص چیست؟

پیوستن به سازمان همکاریهای شانگهای اقدامی صحیح در جهت منافع حال و آینده ایران است و در اون نباید شک کرد. بودن ایران در این سازمان به مخصوص در طی تاریخ آینده موجب گشایشهای عمده ای در جهت کمک به اقتصاد ایران و گسترش روابط دوستی آمیز اون با دیگر کشورهای منطقه خواهد بود. امید است که سازمانهای جهانی در جهت همکاری با هم قدم بردارند و نه نفاق و جنگ هرچند که واقعیتهای دنیا امروز متاسفانه نشانگر مسیری در جهت تنش، جنگ و عدم توجه به رفع مشکلات دنیا در مواجهه با دشواریهای مکان زیست که تمامی مردم دنیا با اون مواجه هستند است.

بزرگترین توصیه به دولت این است که پیوستن به پیمان همکاریهای شانگهای را دلیلی برای عدم کوشش در مجامع دیگر بین المللی تلقی نکند. بهبود روابط اقتصادی، سیاسی، اجتماعی با تک تک کشورهای دنیا یک الزام برای یک سرزمین است نه چیزی دیگر.

منبع: تسنیم