نان سفره مردم با هوشمند سازی ضمانت می شود؟

با وجود مشکلاتی که در ابتدای اجرای طرح هوشمندسازی یارانه نان وجود داشت اما این طرح نان سفره مردم را ضمانت می‌کند.
به شرح صفحه اقتصاد، طرح مدیریت هوشمند یارانه آرد و نان (مهیا)، طرحی است که اجرای مقدمات اون دو ماهی است شروع شده؛ برنامه‌ای برای عادلانه کردن توزیع یارانه‌ها که هرچند دیر کلید خورد، اما زمان زرد اجرای اون از دست نرفت.
در شرایطی که جنگ روسیه و اوکراین دو تولیدکننده عظیم گندم دنیا، بسیاری از سرزمین‌ها را با چالش مواجه کرد و برخی همسایگان به تامین نیاز شهروندانشان با آرد قاچاق از ایران قلب بسته بودند، هوشمندسازی یارانه نان اجرایی شد تا سفره مردم از نان خالی نماند و یارانه به جای سرازیر شدن به جیب سودجویان به نانوایی‌ها داده شود.

هوشمندسازی، راهکار کاهش هدر رفت نان

با توجه به هدر رفت، ضایعات و تخلفات، با هوشمندسازی یارانه نان، ۲۵ تا ۳۰ درصد در مصارف صرفه جویی می‌شود. این را اصغر مهدوی دبیر کمیته آرد و نان استان اصفهان به خبرنگار ما گفت و تاکید کرد: هوشمندسازی فروش نان موجب کاهش هدررفت آرد و نان و صرفه جویی در مصرف می‌شود.

او میانگین مصرف ماهیانه گندم در استان اصفهان را ۴۵ هزار بدن اعلام و اضافه کرد: بدون احتساب سبوس و سایر ضایعات، حدود ۴۶۰۰ واحد نانوایی استان، ماهیانه حدود ۳۹ هزار بدن آرد مصرف می‌کنند.

دبیر کمیته آرد و نان استان اصفهان اظهار کرد: با اجرای طرح هوشمندسازی یارانه نان، اطلاعات یکپارچه خواهد شد و از توزیع خارج از شبکه، احتکار و قاچاق آرد پیشگیری و نظام توزیع در نانوایی‌ها عادلانه، الگوی مصرف اصلاح و فروش اجباری حذف می‌شود.

محمدرضا خواجه نایب رئیس انجمن علوم و فنون غلات اصفهان در گفتگو با خبرنگار ما تمرکز بر فروش را از اهداف طرح هوشمندسازی یارانه نان بیان کرد و گفت: فروش زیادتر نان سودآوری بیشتری را برای نانوا به دنبال دارد.

به گفته او این طرح، درمجموع موجب هدفمندسازی مصرف نان می‌شود و سهمیه‌بندی و آزادسازی نرخ نان به منظور کاهش مصرف آرد و گندم اجرا می‌شود.

افزایش کیفیت نان ثمره هوشمندسازی یارانه نان

امید شریفی معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان گفت: در طرح هوشمندسازی یارانه نان قیمت پرداختی برای مردم تغییر نمی‌کند و این نانوا‌ها هستند که باید بر سر عرضه نان باکیفیت رقابت کنند تا مشتری و در نتیجه فروش بیشتری داشته باشند.

او میزان دور ریز نان در استان اصفهان را ۷ تا ۱۰ درصد و در سرزمین ۲۰ تا ۳۰ درصد اعلام کرد و افزود: متولیان طرح “هوشمندسازی یارانه نان” معتقدند با اجرایی شدن کارتخوان هوشمند در نانوایی‌ها و در پی اون خرید نان متناسب با مصرف خانوار، میزان دورریز نان به مراتب کمتر خواهد شد.

معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان یادآور شد: نزد از این یارانه دولتی به آرد تخصیص پیدا می‌کرد و نانوا نان کم ارزش به دست مصرف‌کننده می‌رساند، اما عده‌ای سوء استفاده می‌کردند و آرد را کم ارزش می‌خریدند و به قیمت آزاد می‌فروختند و به نوعی زمینه رانت و قاچاق ساختن شده بود.

کارتخوان‌های هوشمند به نانوایی‌ها آمدند

برای اجرای طرح هوشمندسازی یارانه نان، نانوایی‌ها به دستگاه‌های کارتخوان هوشمند مجهز شدند. کارتخوان‌هایی که مهدوی درباره اون‌ها گفت: دارای سیستم عامل اندروید تصویری، سیم کارت مخصوص و جی پی اس هستند و تا ۶ ساعت می‌توانند بدون برق، به شکل آنلاین یا آفلاین امکان فروش را آماده کنند.

به گفته او  در واقع دستگاه‌های کارتخوان هوشمند به گونه‌ای طراحی شده که در تاریخ قطع اینترنت هم فعال هستند.

دبیر کمیته آرد و نان استان اصفهان یادآور شد: از این پس نانوایی‌ها دیگر نمی‌توانند نان را با هر قیمتی به فروش برسانند و قیمت براساس نرخ مصوب درج شده در دستگاه کارتخوان محاسبه و از خریدار وصول می‌شود.

مهدوی افزود: نانوایی‌هایی که از دستگاه‌های کارتخوان هوشمند استفاده کنند در آخر هر روز کاری به میزان ۱۵ درصد فروش، وجه تشویقی به حساب شان واریز می‌شود.

او با نشانه به اینکه در طرح هوشمندسازی فروش نان، نانوایی‌ها براساس میزان فروش، سهمیه آرد دریافت می‌کنند گفت: این واحد‌ها اگر نان بی کیفیت عرضه کنند از چرخه حذف می‌شوند، چون انتخاب با مشتری است.

نظارت هوشمند و برخط بر فروش نانوایی‌ها

مرحله اول طرح هدفمندسازی و توزیع یارانه‌ای آرد در اصفهان به نام دومین استان پس از زنجان اجرا شد و پس از اون در دو ماه اخیر تمام واحد‌های نانوایی‌های سنتی که آرد یارانه‌ای یا نوع یک و دو می‌گرفتند به دستگاه‌های کارتخوان هوشمند تجهیز شدند.

امید شریفی معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان در گفتگو با خبرنگار ما   گفت: مرحله دوم طرح، به شکل سراسری و با اتصال تمام نانوایی‌های سرزمین به دستگاه‌های کارتخوان هوشمند اجرا می‌شود.

او با بیان اینکه الآن نان دو نرخی (آزاد و یارنه ای) است تاکید کرد: ویژگی مهم مرحله دوم طرح، تک نرخی و یکنواخت شدن یارانه برای نانوایی‌های آزادپز، غیرآزادپز، فانتزی و صنعتی است.

به گفته معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان، بر این پایه دولت مابه التفاوت قیمت نان و هزینه‌های جاری را برای واحد‌های نانوایی جبران می‌کند، اما قیمت نان سنتی شامل لواش، تافتون، بربری و سنگک، برای مشتریان بدون تغییر باقی می‌ماند.

شریفی با اذعان به مشکلات فنی اولیه طرح نظیر قطع سامانه گفت: طرح به لحاظ برنامه ریزی و اجرایی نقصی ندارد و و یکی از مزایای اون نظارت هوشمند و برخط بر نانوایی هاست.

تخلفاتی که نان نانوایی‌ها را آجر می‌کند

به چند نانوایی سری زدیم تا ببینیم مردم درباره طرح هوشمندسازی یارانه نان چه می‌گویند. خانمی میانسال اولین کسی بود که به سوال‌های ما پاسخ داد. او گفت: اجرای طرح برای ما محسوس نبوده، چون به همان نرخ گذشته نان را می‌خریم، اما برخی از مردم می‌گویند قرار است به زودی نان هم گران شود و این دلواپس کننده است.

شهروند دیگری گفت: متاسفانه از زمانی که این طرح اجرا شده مشاهده می‌کنیم که برخی نانوایی‌ها نان را کوچک‌تر یا سبک‌تر کرده اند، ظاهرا با این کار تصمیم افزایش فروششان را با همان سهمیه آرد دارند؛ اما مگر چقدر می‌شود به فروش اضافه کرد و آیا این مصداق کم فروشی نیست؟

شهروند دیگری می‌گوید: این روز‌ها بار‌ها برای خرید نان مراجعه می‌کنم و با در بسته نانوایی‌های محل مواجه می‌شوم، به نظر می‌رسد وقت کارشان را بر پایه سهمیه آرد تعیین و با اتمام سهمیه تعطیل می‌کنند.

شهروند دیگری، اما نظر متفاوتی دارد؛ او می‌گوید: تا بوده همین بوده و تعطیلی خودسرانه نانوایی و کم فروشی و … بوده، الآن این طرح جدید دلیل تخلف شده، اما امیدواریم اجرای طرح به سمتی برود که از تخلفات کم بکند.

تغییر نوع تخلفات نانوایی‌ها به سو کم فروشی

معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان درباره تخلفات نانوایان، معتقد است  با توجه نگه داری تفاوت قیمت آرد دولتی و آزاد، تخلفات حوزه نان همچنان باقی است.

شریفی با توضیح اینکه فروش الکترونیکی نان به خودی خود موجب افزایش قیمت و یا فراوان شدن تخلفات نشده اضافه کرد: با این حال باید گفت پس از نصب کارتخوان‌های هوشمند، نوع تخلفات نانوایی‌ها به سو کم‌فروشی در قطعه کم کردن وزن چانه نان و کاهش تاریخ پخت نان تغییر کرده است.

او ادامه داد: برخی سنگک پز‌ها به دلیل‌های مختلف همچون استفاده از کنجد و قیمت پلاستیک و … موجب افزایش غیررسمی قیمت نان سنگک شده اند و برخی نانوایی‌ها هم از کارتخوان‌های هوشمند استفاده نکرده اند.

معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان تأکید کرد: به هر حال ما به‌شکل برخط عملکرد نانوایان را مشاهده می‌کنیم و در شکل تخلف برای اون‌ها پرونده تشکیل می‌دهیم.

در این زمینه علی اکبر مختاری مدیرکل تعریزات حکومتی استان اصفهان با ارائه گزارشی از نظارت بر نانوایی‌ها در دو هفته شروع اجرای طرح هوشمندسازی یارانه نان گفت: ۷٠ درصد از ۱۹ مورد پلمب و نصب پارچه بر سر در واحد‌های متخلف در استان، مربوط به نانوایی‌ها بود.

به گفته او، تخلفات نانوایی‌ها زیادتر مربوط به کم فروشی، کم بودن وزن چانه‌ها و تعطیلی خودسرانه در نوبت‌های کاری است که البته شاهد کاهش این تخلفات هم هستیم.

افزایش قیمت نان در آزادپزی‌ها

نایب رئیس انجمن علوم و فنون غلات استان اصفهان گفت: نانوایی‌های سنتی که مجوز آزادپز بودن را دارند به سبب گرانی آرد، تدبیر‌ای جز افزایش نرخ نان ندارند.

به گفته محمدرضا خواجه، نانوایی سنگکی که آرد را کیسه‌ای ۳۰۰ هزار تومان خریداری می‌کرد، الآن هر کیسه آرد را ۶۰۰ هزار تومان می‌عقل؛ بنابراین تدبیر‌ای جز افزایش قیمت نان ندارد و مجبور است نرخ نان خود را بر پایه قیمت تمام شده تنظیم کند که در طرح دولت هم این داستان نزد‌بینی شده است.

او افزود: دولت قرار است با تخصیص یارانه خرید نان برای حدود ۵۰ میلیون نفر، گرانی نان را جبران کند.

در این زمینه معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاوزی سازمان جهاد کشاوزی استان اصفهان گفت: با اینکه فعلا آزادپز‌ها مشمول طرح نصب کارتخوان‌های هوشمند نیستند، اما به این معنی نیست که دولت آزادپز‌ها را رها کرده، بلکه خرید آردشان با قیمت جدید گندم (معادل ۱۲ هزار تومان)، بین ۱۵ تا ۱۶ هزار و ۵۰۰ تومان است که با قیمت آزاد از کارخانه‌ها و از راه سامانه مربوط خریداری می‌کنند.

 

نانوا‌ها ناخشنود از ثبات نرخ نان

نایب رئیس انجمن علوم و فنون غلات استان اصفهان با نشانه به نارضایتی نانوا‌ها از نرخ نان گفت: ما با طرح هوشمندسازی یارانه نان موافق هستیم به شرطی که از نرخ‌گذاری تحمیلی دوری شود.

خواجه یادآور شد: طرح هدفمندسازی یارانه نان در دولت‌های نهم و دهم با موفقیت اجرا شد و واجب است دولت سیزدهم با در نظر گرفتن تجربه‌های اون برای اجرای طرح هوشمندسازی یارانه نان اقدام کند.

به گفته او تا زمانی که نرخ نان بر پایه قیمت تمام شده ابلاغ نشود طرحی در این حوزه برنده نخواهد بود، زیرا فقط ضریب آرد (۲۰ درصد نرخ نان) در تعیین قیمت جدید نان در نظر گرفته شده و به افزایش هزینه‌های جاری توجهی نشده است.

نایب رئیس انجمن علوم و فنون غلات استان اصفهان اینگونه توضیح داد:اگر هر ایرانی به طور متوسط ماهیانه ۶۰ قرص نان مصرف کند به نام مثال برای خرید نان تافتون که قیمت تمام شده اون دست کم سه هزار و ۵۰۰ تومان است باید حداقل ۲۱۰ هزار تومان یارانه دریافت کند و این در حالی که نانوا می‌گوید دولت نرخ هر قرص نان تافتون را سه هزار تومان استخراج و تعیین کرده است.

خواجه معتقد است  نرخ‌های ارائه شده فعلی، براساس قیمت تمام شده پخت نان نیست؛ بلکه طبق قیمت‌های پارسال تنظیم شده است.

معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاوزی سازمان جهاد کشاوزی استان اصفهان درخصوص نارضایتی نانوا‌ها گفت: این صنف معتقدند که هزینه نانوا زیادتر از ۱۵ درصد است و باید دولت در این زمینه تجدید نظر کند، در جلسه‌ای با بازرسی اصناف مقرر شد ارزیابی جدیدی از قیمت‌ها شکل بگیرد.

در طرح هوشمندسازی یارانه نان، طوری برنامه ریزی شده که کارتخوان‌های نانوایی‌ها همانند کارتخوان‌های صندوق‌های فروشگاهی عمل کنند و از راه اون‌ها میزان فروش و انواع نان فروخته شده مشخص شود تا دستگاه‌های نظارتی بتوانند بر میزان پخت، سهمیه، قیمت و وضع فروش نظارت داشته باشند.

این ساماندهی عرضه دنبال با کنترل بازار و پیشگیری از خروج آرد قاچاق هنگامی به مذاق مردم شیرین می‌شود که ببینند نه تنها قوت غالبشان گران نشده بلکه با کمیت و کیفیتی قابل قبول به دستشان می‌رسد. برای رسیدن به این هدف دولتمردان باید ضمن جلب رضایت نانوا‌ها بر کار اون‌ها هم موثرتر نظارت کنند.

منبع: باشگاه خبرنگاران کم سن