این روزها گفت و گو در خصوص اینترنت مردمی و تفاوت اون با شبکه جهانی اینترنت فراوان داغ است. اما آیا واقعا تفاوت شبکه اینترانت با اینترنت را می‌دانید؟ امروز تصمیم داریم به بررسی این تفاوت بپردازیم.
به شرح وقت سحر به تعریف از گجت نیوز، اگر در حال آماده مشغول مطالعه این متن هستید، احتمالا اینترنت را به خوبی می‌شناسید. همچنین احتمالا نام کلمه اینترانت نیز اخیرا فراوان به گوشتان خورده باشد؛ برای چی که در ساعاتی از شبانه‌روز، عملا عضو یک شبکه اینترانت هستید! با این حال آیا به تفاوت این دو شبکه دقیق‌تر فکر کرده‌اید؟
ساده‌ترین توضیح برای تفاوت اینترنت و اینترانت احتمالا این است که اینترنت شبکه‌ای جهانی از کامپیوترها و افراد است که اطلاعات خود را با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند. از سوی دیگر، اینترانت نیز شبکه‌ای از کامپیوترها به منظور تبادل اطلاعات است. با این وجود به دلایل امنیتی، به اشتراک‌گذاری اطلاعات در اینترانت تنها محدود به افرادی ویژه است که اجازه دسترسی به اون را داشته باشند.
شبکه‌های اینترانت عموما توسط مدیران برای کارمندان طراحی می‌شوند تا از این راه امکان درز اطلاعات به افراد خارج از مجموعه آماده نباشد. شبکه اینترانت معمولا با هدف‌های خاصی طراحی می‌شود که مهم‌ترین اون‌ها به اشتراک‌گذاری امن اطلاعات بدون نگرانی از بابت دسترسی ناخواسته سایرین است.
البته مواردی که گفته شد، بیان ساده‌ای از تفاوت اینترنت و اینترانت است. با این وجود، اختلاف بین این دو شبکه فراتر از این است و این دو در ساختار کلی، امنیت و میزان دسترسی کاربران با هم تفاوت دارند.
اینترنت چیست؟
در سال ۱۹۸۹، یک پژوهشگر در حوزه علوم کامپیوتر با نام تیم برنرز لی طرحی را به CERN ارائه کرد و در اون از ایده تدوین یک شبکه جهانی اطلاعات سخن گفت که در اون، جامع بودن و قابلیت به اشتراک‌گذاری وسیع اطلاعات با ارزش و مهم بودن بیشتری نسبت به طراحی بصری جذاب داشت! ایده اصلی برنرز لی، تخصیص فضایی برای به اشتراک‌گذاری اطلاعات و داده‌های مهم با دیگران و امکان دسترسی سریع به اون بود.
پس از سی و سه سال، تیم برنرز لی علامت شوالیه دریافت کرد و تعریف او از این شبکه، زمینه‌ساز نوآوری شبکه جهانی اینترنت شد. به این نظم، اینترنت به فضایی تبدیل که در اون همه افراد می‌توانستند اطلاعاتی که خیال می‌کردند مهم است را منتشر کنند تا همه افراد عضو این شبکه در سرتاسر دنیا بتوانند در شکل نیاز به اون‌ها دسترسی داشته باشند.
نکته مهم در تعریف شبکه اینترنت، اندازه فراوان عظیم اون است؛ به طوری که در هر ثانیه میلیاردهای کامپیوتر و میلیون‌ها نفر از سرتاسر دنیا به این شبکه دسترسی دارند. در صورتی که شما هم از کابل LAN استفاده می‌کنید یا به یک شبکه وای فای متصل هستید، احتمالا شما هم یکی از این میلیون‌ها فردی هستید که در اون واحد به این شبکه متصلید!
اینترانت چیست؟
از همان ابتدا کاربران اینترنت دلواپس امنیت داده‌های خود در این شبکه بودند. تقریبا همه افرادی که از اینترنت استفاده می‌کنند، طرفدار دسترسی آزاد و رایگان به اطلاعات هستند؛ به شرطی که این اطلاعات رمز حساب‌های بانکی یا رازها خانوادگی یا کاری‌شان نباشد!
برای طراحی یک شبکه که نگرانی‌های فوق را رفع کند، دو فاکتور مهم دسترسی‌پذیری و امنیت اطلاعات که در وجود، ناقض یکدیگر هستند، باید مورد توجه قرار گیرند. ساده‌ترین راه برای انجام این کار، تدوین شبکه‌ای محدودتر برای اشتراک اطلاعات است که تنها افراد خاصی بتوانند در اون عضو شوند و موانع امنیتی مقاوم‌گیرانه سد دسترسی سایرین به اطلاعات اون شود. این، مبنای تدوین شبکه اینترانت بود.
از بسیاری جهات، شبکه اینترانت قدمت بیشتری نسبت به اینترنت دارد؛ برای چی که نزد از این که برنرز لی و سایر برنامه‌نویسان ایده شبکه جهانی اینترنت را مطرح کنند، سیستم‌های دسترسی محدود اطلاعات در کمپانی‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گرفت. به شرح موزه تاریخ کامپیوتر، نخستین شبکه‌های اشتراک اطلاعات با دسترسی محدود در دهه ۷۰ میلادی در قسمت تحقیقات پیشرفته وزارت نگهداری ایالات متحده آمریکا مورد استفاده قرار داشت. این روند در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی در بسیاری کمپانی‌ها ادامه یافت.
شبکه‌های اینترانت مدرن، نظیر آنچه در این روزها در کشورمان شاهدش هستیم نیز در همین چارچوب تعریف می‌شوند؛ برای چی که اشتراک اطلاعات در اون‌ها تنها محدود به افرادی‌ست که اجازه دسترسی به این شبکه را دارند.
تفاوت در دسترسی شبکه‌های اینترنت و اینترانت
یک شبکه لن (LAN) مجموعه‌ای از کامپیوترهاییست که درون یک اتاق قرار گرفته‌اند. از سوی دیگر، اینترانت نیز مجموعه‌ای از کامپیوترهاییست که به یک مجموعه ویژه نظیر یک دانشگاه، یک کمپانی و یا در ابعاد عظیم‌تر، یک سرزمین وابستگی دارند. همچنین اینترنت هم شبکه‌ای از تمامی کامپیوترهای کره زمین است. البته در صورتی که ماهواره‌ها را هم به حساب بیاوریم، اینترنت پا را از کره زمین هم فراتر خواهد گذاشت! در واقعیت تعریف اینترنت، دسترسی به تمامی اطلاعات سطح کره زمین است!
البته این به معنای محدودیت پهناور در اینترانت نیست؛ برای چی که کاربران این شبکه هم می‌توانند به سادگی هر اطلاعاتی که مایل باشند را با سایر افراد شبکه به اشتراک بگذارند. با این حال افراد خارج از این شبکه قادر به دسترسی به این اطلاعات نخواهند بود.
به بیان دیگر، اینترانت از همان پروتکل‌ها و ابزارهای شبکه اینترنت استفاده می‌کند. با این حال، تنها افرادی که توسط مدیر شبکه (َAdministrator) تایید صلاحیت می‌شوند، قادر به دسترسی به اطلاعات موجود در این شبکه خواهند بود. مدیران شبکه اینترانت همچنین به منظور قطع دسترسی افراد خارج از شبکه به اطلاعات، با نصب فایروال‌ها و سایر تدابیر امنیتی اجازه ورود و خروج اطلاعات به اینترنت جهانی را نمی‌دهند.
بنابراین بر خلاف اینترنت که یک شبکه جهانی و بدون محدودیت است، شبکه اینترانت خصوصی و در ابعاد محدود است.
هدف از شبکه‌های Internet و Intranet
پاسخ به این سوال که “هدف از اینترنت چیست” در چارچوب این مقاله نمی‌گنجد. با این وجود، اینترنت را می‌توان شاهراه دسترسی به اطلاعات و داده‌های مختلف فهمید. به نام مثال، فردی که به اینترنت دسترسی داشته باشد، می‌تواند در شکل بر خوردن به هر مشکلی، گوگل یا ویکی پدیا را دوباره کرده و پاسخ سوالش را در اون بیابد. همچنین سایر وبسایت‌ها نظیر گجت نیوز هم از دیگر منابع اینترنت اساس هستند که در ابعاد پهناور در اختیار کاربران تمامی دنیا قرار دارند.
این امر البته در خصوص سایر اپلیکیشن‌های اینترنت اساس نظیر بازی‌های آنلاین، سرویس‌های ارتباط اجتماعی و… نیز راستگو است. دوره مشترک تمامی این قابلیت‌ها دسترسی پهناور به اطلاعات جهانی است.
از سوی دیگر اینترانت عموما هدف کاملا متفاوتی دارد. این شبکه را می‌توان مدلی کوچک‌تر و محدودتر از شبکه اینترنت فهمید که به منظور انتقال ایمن و امن اطلاعات بین افرادی ویژه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بسیاری افراد، اینترانت را به جای شبکه‌ای برای دسترسی به اطلاعات گوناگون، بستری برای همکاری می‌دانند؛ برای چی که در این شبکه، کاربران واجد شرایط می‌توانند با یکدیگر به تعامل پرداخته و بعضا هدف مشترکی را دنبال کنند. به نام مثال، یک دانشگاه می‌تواند مثال خوبی برای اینترانت باشد؛ برای چی که شبکه داخلی اون تنها برای کارکنان و دانشجویان اون در دسترس است.
البته این روزها در پی نا آرامی های به وجود آمده در سرزمین، کاربرد اینترانت در ایران برای مردم کاملا مشهود شده است. متاسفانه در بسیاری از روزها دسترسی به اینترنت بین الملل در اپراتورهای دنبال قطع شده و در واقع اینترانت مردمی فعال می‌شود؛ در واقع شبکه ای که به اینترنت مردمی در ایران سرشناس شده همان اینترانت است که دسترسی به شبکه جهانی اینترنت برای کاربران در اون محدود شده است.
امنیت اینترنت زیادتر است یا اینترانت؟
امنیت اطلاعات و تلاش‌های برنده یا ناموفق افراد یا گروه‌های مختلف برای دسترسی به داده‌ها مهم‌ترین کلیدواژه‌های تکنولوژیک قرن 21 هستند. در سال 2017 موسسه اعتباری Equifax آمریکا دلیل لو رفتن اطلاعات حساب‌های 147 میلیون نفر در اینترنت شد. همچنین در سال 2013 نیز هکرها برنده شدند اعتباری بالغ بر 40 میلیون دلار را از حساب خریداران فروشگاه Target خارج کنند. بر همین پایه به نظر می‌رسد امنیت اطلاعات مقوله چندان ساده‌ای نیست و حتی نام‌های شناخته‌شده جهانی هم قادر نیستند تضمینی برای امنیت داده‌های کاربران بدهند.
هدف شبکه‌های اینترانت مواجهه با چهره دادن این دست اتفاقات است. مدیران شبکه‌های اینترانت با ساختن محدودیت در داده‌های قابل دسترس و افرادی که قادر به استفاده از شبکه هستند، خطرات احتمالی برای کاربران را به حداقل رسانده و سطح بالایی از امنیت را برای اون‌ها آماده می‌کنند؛ برای چی که بسیاری از عوامل مخرب نظیر هکرها راهی برای ورود به شبکه و دسترسی به اطلاعات کاربران ندارند.
شبکه اینترنت به طور کلی برای دسترسی آزاد به اطلاعات طراحی شده است. بنابراین هرکسی که از این شبکه استفاده می‌کند، به نوعی میزان مشخصی ریسک در زمینه اشتراک داده‌ها را می‌پذیرد تا به برخی اطلاعات دیگر دسترسی پیدا کند.
در این بین البته ابزارهایی هستند که تلاش دارند با محدود کردن دسترسی‌ها امنیت بالاتری را برای کار با اینترنت آماده کنند. با این حال، از یک سطح مشخص به سپس، هیچ ابزاری قادر به ضمانت کردن اتصال امن به اینترنت نیست و باید ریسک‌های مختلفی را در این زمینه پذیرفت.
بنابراین به نظر می‌رسد تا زمانی که بستر اینترنت نتواند امنیت داده‌های کاربران و حریم شخصی آنان را نگه داری کند، به نظر می‌رسد شبکه‌های اینترانت به شکل‌هایی گوناگون توسط موسسات، رئیسان و یا حتی دولت‌ها طراحی شده و در اختیار کاربران قرار خواهند گرفت.
