هشت قدم پژوهشگر شده/ از تحقق وعده 20 ساله تا طی کردن راه چهار ساله در 10 ماه

مطالعه برگ‌های تقویم از گذر عمر دولت سیزدهم بر مدار یک سالگی خبر می‌دهد. دولتی که با شعار دولت مردمی؛ جهادی و انقلابی کار خود را در شرایطی شروع کرد که از یک سو به سبب تحریم‌های ظالمانه و از سویی دیگر زیر سایه سنگین کرونا از همان آغازین قدم‌ها با مخاطرات و مصائب مختلف و متعددی روباه‌رو بود.

دولتی که ساخت ایران توانا را بنا به صحبت‌ها و وعده‌های آیت‌خدا پزشک سیدابراهیم رئیسی به نام رئیس دولت سیزدهم را بر پیشانی‌نوشت کوشش‌های خود قرار داد و یکی از مهمترین بسترهای تحقق این هدف را عبور از مسیر فرهنگ برگزید.

حال در یک سالگی عمر دولت سیزدهم؛ سنجش کارنامه و کارها اون در عرصه تمدن‌ساز و هویت‌قسمت فرهنگ بیش از هر گاه و آینه‌ای ضروری می‌نماید. ضرورتی که تحقق دست‌یابی به راهبردی بی‌نقص را برای عبور از پیچ همان مصائب و مخاطرات بیش از نزد گوش‌زد می‌کند.

در عرصه فرهنگ و هنر بی تردید توجه به هنر تئاتر به نام مادر هنرهای نمایشی همیشه مهمترین ضمانت کننده قوت یا ضعف دیگر هنرهای به شمار می‌رود. بر همین پایه این شرح مروری دراد بر برآورد کارها یک ساله دولت سیزدهم در حوزه تئاتر.

23 برنامه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه صدمه‌شناسی و نیرومند حوزه تئاتر

پزشک محمدمهدی اسماعیلی در قد وزیر پیشنهادی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت سیزدهم در ۲۵ مرداد ۱۴۰۰ خورشیدی صدمه‌شناسی، برنامه‌ها و نزد‌بینی‌های خود را در حوزه‌های مختلف زیرمجموعه وزارتخانه از جمله تئاتر و هنرهای نمایشی طی متنی پژوهشی و تحلیلی در 83 صفحه رسانه‌ای کرد.

وزیر پیشنهادی وزارت فرهنگ و ارشاد دولت سیزدهم در حوزه صدمه‌شناسی و ارائه برنامه‌ها در شاخه تئاتر سپس از بازتاب ۲۳ طناب دید صدمه‌شناسانه به این شاخه هنری به بیان برنامه‌های خود برای   برتر، توسعه و شکوفایی هر چه زیادتر تئاتر در دوران وزارتش پرداخت.

مواردی چون مبهم بودن درجه هنر تئاتر در بدنه فرهنگی سرزمین؛ عدم توجه واجب به نشان سیاست‌های مالی و فرهنگی در حوزه تئاتر؛ کمبود سالن‌های استاندار نمایشی؛ گرانی بلیت و خدمات تئاتری؛ عدم مشارکت مردمی در عرصه هنرهای نمایشی؛  نبود اولویت بندی و نیازسنجی در حوزه‌های آموزش، مخاطب، آرتیست، دلیل‌، مدیر، تحقیق تئاتر؛ عدم ساماندهی آموزش و تربیت هنرمندان فعال در حوزه هنرهای نمایشی؛ عدم توجه هنرمندان مجرب و زبر دست به موضوعات دینی، ارزشی و فرهنگی؛ توجه و تقلید هنرمندان حوزه هنرهای نمایشی به آثار غربی در سنجیدن با آثار ایرانی و شرقی و عدم توجه واجب به نمایش‌های سنتی؛ به نام مهمترین دید صدمه‌شناسه اسماعیلی به حوزه هنرهای نمایشی در برنامه مطرح شده بازتاب داده شده بود.

وی همچنین در حوزه رفع صدمه‌ها، توجه به دغدغه‎‌ها و اولویت‌سنجی برنامه‌ها برای حرکت پُرشتاب تئاتر و خانواده این هنر به سو توسعه و پیشرفت به مواردی چون توجه به مطالبات اهالی تئاتر و حل مسائل صنفی از راه خانه تئاتر؛ فرهنگسازی در راستای فعال سازی ظرفیت تئاتر در سرزمین بر پایه آمایش سرزمینی و محوریت تئاترهای بومی و محلی در اقصی نقاط سرزمین به واسطه احداث سالن‌های نمایش تئاتر در سراسر سرزمین؛ همچنین حمایت از گروه‌های نمایشی شهرستان‌ها، سامان بخشی جشنواره‌های موضوعی، منطقه‌ای و سراسری تئاتر؛  نیرومند نهادهای صنفی و خصوصی نمایش؛ اعطای مجوز و ساختن ظرفیت رسمی برای تعزیه، شاهنامه خوانی، نقالی و غیره در قطعه تشکیل صنف؛ بهینه سازی ظرفیت نظارت بر محتوا و اجرا در راستای صیانت از فرهنگ ایرانی – اسلامی؛ هدفمندی ظرفیت تئاتر در حوزه کودک و نوجوان و سیاستگذاری در راستای نیرومند و حمایت از گروه‌های نمایش آیینی، مذهبی، سنتی و بومی و مواردی دیگر را ذکر کرده بود.

قدم اول؛ نگهداری به خسارت‌های کرونا بر خانواده تئاتر

محمدمهدی اسماعیلی اولویت اول این نهاد وزارتی را در نخستین روزهای شروع به کارش (5 شهریور ماه 1400) نگهداری به عوارض ناشی از کرونا برای اصحاب فرهنگ و هنر به مخصوص خانواذده تئاتر فهمید.

این رویکرد همزمان با ایامی بود که تعطیلی سالن‌های تئاتر و رکود ۱۸ ماهه اجراهای عمومی شرایط سختی را برای خانواده تئاتر به مخصوص اون دسته از هنرمندانی که تنها راه امرار معاش خود و خانواده‌شان از راه اجراهای عمومی بود آماده ساخته بود. به همین سبب تاکید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت سیزدهم بر تلاش برای کاستن و جبران خسارت‌ها همچنین کوشش برای تسریع روند واکسیناسیون و بازگشایی سالن‌های نمایشی یکی از خبرهای خوشی بود که هنرمندان تئاتر در نخستین روز کار رسمی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از زبان او می‌شنیدند.

قدم دوم؛ تسریع روند واکسیناسیون و خط بطلان بر 18 ماه تعطیلی تئاتر

یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های دولت سیزدهم و به مخصوص آیت‌خدا پزشک سیدابراهیم رئیسی تلاش برای تسریع روند واکسیناسیون و قدم برداشتنن به سو امنیت نسبی جامعه و در نهایت بازگشت شرایط کار، تحصیل، تولید و اشتغال به روزهای نزد از فراگیری این ویروس جهانی بود.

امری که با روی کار آمدن دولت سیزدهم نه در سخن که در عمل جنبه عینی و عملیاتی به خود گرفت و در قریب به یک ماه از شروع کار دولت سیزدهم شاهد شکسته شدن روزانه ورود واکسن و تزریق دُزهای اول و دوم اون به افراد بودیم. مساله‌ای که یواش یواش شرایط بازگشت به روزهای نزد از کرونا را بیش از نزد آماده می‌کرد.

این مساله در حوزه فرهنگ و هنر نیز به نام یکی از الویت‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تعریف شد و در کنار تلاش این نهاد وزارتی مبنی بر تزریق واکسن به هنرمندان پیشکسوت، تزریق واکسن به دیگر هنرمندان را برای آماده کردن هر چه سریع‌تر راه بازگشت آنها به کسب و کار تولید آثار هنری‌شان با جذیت و سرعت دنبال شد. به گونه‌ای که در نیمه شهریور (۱۵ شهریور ۱۴۰۰) از زبان محمدمهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تلاش این وزارتخانه برای عادی‌سازی کوشش‌های فرهنگی و هنری رسانه‌ای شد.

قدم سوم؛ دمیدن امید به تنور اجراها تا رسیدن به رکورد اجراها نزد از کرونا

عادی‌سازی کوشش‌های فرهنگی و هنری تنها یک ماه سپس از شروع به کار دولت سیزدهم در سایه روند واکسیناسیون سراسری جامعه؛ علامت دهنده عزم بالای دولت جهت آماده کردن شرایط بازگشت هنرمندان به شغل تخصصی‌شان در عرصه‌های مختلف هنری بود، این مهم در ۲۷ شهریور ۱۴۰۰ رنگ عملیاتی به خود گرفت و ستاد مردمی مواجهه با کرونا همچنین دولت اجازه بازگشایی سالن‌های تئاتری را با تغییر رنگ پایتخت و بسیاری دیگر از استان‌ها و شهرستان‌های سرزمین صادر کرد.

ابلاغ همین دستور کافی بود بار دیگر شاهد بازگشت رنگ و روشنایی امید بر چهره هنرمندان تئاتر و سیمای سینما‌ها و سالن‌های دولتی و خصوصی تئاتر در سرزمین باشیم. صحیح از تاریخ ابلاغ این دستور در تاریخ مذکور درخواست هنرمندان تئاتر برای اجرا در تالارهای سراسر سرزمین ارائه شده و همین خود نوید روزهای خوب تر و خوب تر برای خانواده تئاتر و از اون مهمتر مخاطبان این هنر را می‌دهد.

این روند تا مرداد ماه 1401 به شکل مستمر با شیب صعودی فراوان مطلوبی به روند خود ادامه داده است به گونه‌ای کهدر مردماه 1401 آمار اجراهای نمایشی در پایتخت به رکورد بیش از 80 دلیل‌ طی هر شب رسید که این آمار قابل تطبیق با تعداد اجراهای نمایشی نزد از دوران کرونا در پایتخت است. اتفاقی که در اقوال کرشناسان نیازمند گذشت زمانی حداقل 4 ساله بود در کمتر از یک سال لباس عمل پوشاند. این مهم یکی از درخشان‌ترین برگ‌های موفقیت مدیریت تئاتر سرزمین ذیل برنامه‌های اجرایی دولت سیزدهم در عرصه فرهنگ و هنر به شمار می‌رود.

قدم چهارم؛ تلاش برای افزایش سالن‌های نمایشی استان‌ها

یکی دیگر از برنامه‌های محمدمهدی اسماعیلی در حوزه تئاتر در برنامه ۸۳ صفحه‌ای وی توسعه عادلانه فضاهای فرهنگی و تقسیم به مساوات بودجه فرهنگی در تمام استان‌ها و شهرستان‌ها به مخصوص در حوزه تئاتر با محوریت افزایش و توسعه زیرساخت‌ها و سالن‌های نمایشی در سطح سرزمین است.

رویکردی که بار دیگر جنبه عینی و عملیاتی یافت. برنامه‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه اتمام ساخت؛ تجهییز؛ به‌سازی و روزآمد سازی سالن‌های تئاتری سراسر سرزمین در قطعه سفرهاس استانی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به دنبال رئیس جمهور؛ یا به شکل مستقل و همچنین معاونت هنری وزارتخانه (محمود سالاری) از 20 مهر 1400 تا 14 مرداد 1401 به شکل مستمر ادامه داشت و تا ثانیه تنظیم این شرح بیش از 500 میلیارد تومان بودجه برای اتمام و تکمیل ساخت سالن‌ها تئاتری؛ تجهییز؛ نوآوری و به‌سازی سالن‌های نمایشی در سراسر سرزمین هزینه شده است.

قدم پنجم؛ مشارکت استان‌ها در برگزاری جشنواره‌های هنری فجر انقلاب

یکی از مهم‌ترین کارها وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت مردمی سیزدهم در همراهی با چهلمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر، برداشتن گامی مهم برای مشارکت دیگر استان‌ها و شهرستان‌ها در برگزاری جشنواره‌ها و رویدادهای مهم فرهنگ و هنر کشورمان بود. که برای نخستین‌بار در طول سابقه ۴۰ ‌ساله جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر شاهد برگزاری مراسم افتتاحیه این رخداد در جایی غیر از تهران بودیم. قرعه این مهم در قدم نخست به نام استان یزد و شهر بادگیرها یزد رقم خورد.

اتفاق و رویدادی که از همان تاریخ مطرح شدن تا روز اجرا و برگزاری‌اش مصادف با ۱۵ بهمن‌ماه ۱۴۰۰ نه‌تنها با استقبال فعالان، هنرمندان، کارشناسان و منتقدان عرصه هنرهای نمایشی سرزمین قرار گرفت که بازتاب‌دهنده این اصل بود که دولت سیزدهم در کنار تأکیدات آیت‌خدا پزشک سید ابراهیم رئیسی به‌عنوان رئیس‌جمهور این دولت و وزرای کابینه او برای عملیاتی ساختن تمامی اون شعارها، نخست خود روحیه انقلابی و جهادی را به فعلیت درآورده‌اند تا بتوانند با این حرکت آغازگر استمرار این روحیه در بدنه معاونان، مدیران کل و درنهایت خانواده فرهنگ و هنر کشورمان باشند.

قدم ششم؛ تخصیص تمام بودجه جشنواره تئاتر فجر؛ تحقق آرزویی سپس از 20 سال

دیگر نقش‌آفرینی مهم دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در راستای تحقق وعده‌های داده‌شده به برطرف ساختن آسیبی بازمی‌گشت که همیشه یکی از اصلی‌ترین موانع و سدهای برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و هنری با محوریت فجر انقلاب بود؛ مساله بودجه!!

نمی‌توان طی دو دهه اخیر به جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر به‌عنوان مهم‌ترین حادثه عرصه هنرهای نمایشی کشورمان دید کرد و همیشه و بی هیچ اغراقی شاهد اختلاف بودجه اعلام‌شده از سوی دبیر این حادثه و درنهایت آنچه که از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت‌های مختلف به اداره‌کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای برگزاری این جشنواره بازمی‌گشت، نبود.

تاریخ حداقل دو دهه اخیرحتی برای نمونه، یک‌بار نیز شاهد تخصیص کامل بودجه اعلام‌شده از سوی دبیر و مبلغ پرداخت‌شده از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نبوده است!

در همین راستا برای نخستین بار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی عدد اعلام‌شده ۹ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان بودجه ارزیابی‌شده برگزاری این رخداد را به شکل تام و تمام به جشنواره چهلم اختصاص دهد.

قدم هفتم؛ آزمون سوم؛ اتمام جشنواره تئاتر فجر بدون یک ریال بدهی!

شاید درخشان‌ترین قسمت تخصیص کامل بودجه چهلمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر؛ در به وقت و به‌وقت پرداخت شدن اون بود. جایی‌که هم‌تاریخ با برگزاری مراسم اختتامیه چهلمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر در ۲۶ بهمن‌ماه ۱۴۰۰ این حادثه برخلاف ادوار قبلی خود حتی یک ریال بدهی نداشت.

این جشنواره توانسته بود تمام تعهدات مالی خود نسبت‌به کمک‌هزینه‌های گروه‌های نمایشی، مسئله اسکان و پذیرایی هنرمندان استانی و همچنین دیگر هنرمندانی که در قطعه گروه‌های نمایشی قسمت تئاتر ملل برای رواج بخشیدن به بازگشت این قسمت که در جشنواره سی‌ونهم به‌سبب شیوع ویروس کرونا از این حادثه حذف‌شده بود را به شکل تمام و بدون کوچک‌ترین فاصله و ذره‌ای دلواپسی پرداخت کند.

این گامی دیگر در راستای تحقق شعارها و وعده‌های وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در راستای حمایت تام و تمام از جشنواره‌های فرهنگی‌هنری کشورمان به شمار می‌رفت.

قدم هشتم؛ توسعه زیرساخت‌های آموزشی و اجرای عدالت فرهنگی

از دیگر برنامه‌های اعلام‌شده پزشک اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد به توسعه فراگیر هنر در دو ساحت آموزش و همچنین برداشتن قدم‌های عینی و عملیاتی برای تحقق توسعه عدالت فرهنگی بازمی‌گشت.

اتفاقی که گذار یک ساله کوشش دولت مردمی سیزدهم در قطعه سفرهای مختلف و متعدد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به استان‌ها و تخصیص بودجه برای اتمام ساخت سالن‌ها و زیرساخت‌های موردنظر برای افزایش سرانه تالارهای نمایشی با محوریت توسعه و فراگیری عرصه هنر تئاتر و همچنین تاکید او بر قدم برداشتن در حوزه عینی و ملموس توسعه آموزش هنر نمایش در تمامی استان‌ها و شهرستان‌ها با تاکید بر احداث یک هنرستان پسرانه و یک هنرستان دخترانه در هر استان؛ جنبه‌ای دیگر از تحقق وعده‌های داده‌شده از سوی پزشک محمدمهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی را با خود به‌دنبال داشت.

آموزش رایگان 50 رشته هنری در 20 استان سرزمین (از جمله هنر تئاتر) و ساماندهی معاونت‌های آموزشی وپژوهشی حوزه هنرهای نمایشی در سراسر سرزمین نه تنها جنبه تحقق یافته شعار عدالت فرهنگی را بازتاب می‌داد که در واقعیت پاسخی به مطالبه چهار دهه اخیر در حوزه توازن نظام آموزشی و توجه به نقاط کمتر برخوردار سرزمین بود.