آندومتریوز و تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)، بیماری هایی هستند که اندام های تولید همانند زنان را تحت تاثیر قرار دهند. اگرچه تنبلی تخمدان تنها تخمدان را درگیر می کند، اما آندومتریوز می تواند تخمدان ها، مهربانی و سایر اندام ها ازجمله مثانه و روده ها را تحت تاثیر قرار دهد.
از هر 10 نفری که مهربانی دارند، یک نفر مبتلا به آندومتریوز و 4 الی 20 درصد مبتلا به تنبلی تخمدان در سراسر دنیا تشخیص داده شده اند. هر دو این بیماری های به ناباروری و سایر بیماری های جدی منجر می شوند.
در این مقاله، تفاوت بین تنبلی تخمدان و آندومتریوز را مورد بررسی قرار می دهیم.
تفاوت آندومتریوز با تنبلی تخمدان
اگرچه آندومتریوز و تنبلی تخمدان دارای علائم مشترکی هستند، اما بیماری متفاوتی به حساب می آیند. آندومتریوز موجب درد مزمن در ناحیه لگن می شود، در حالی که PCOS یک اختلال متابولیک است.
آندومتریوز چیست؟
داخلی ترین پوسته مهربانی، آندومتر نامیده می شود. آندومتر در نگه داری عملکرد مناسب مهربانی، مخصوصا در دوران بارداری کمک می کند. زمانی بافت آندومتر شروع به رشد به خارج از مهربانی می کند، این شرایط آندومتریوز نامیده می شود.
تنبلی تخمدان یا PCOS چیست؟
تخمدان ها عملکردهای مهمی را بر وظیفه دارند، از جمله ترشح هورمون های تولید همانند. رشد و آزادسازی یک تخمک (تخمک گذاری) به این هورمون های تولیدمثل بستگی دارد. تنبلی تخمدان زمانی چهره می دهد که تخمدان ها و غدد فوق کلیوی بیش از حد هورمون آندروژن تولید می کنند که هیپر آندروژنیسم نامیده می شود.
در مقابل، تولید بیش از حد آندروژن خود مسئول تنبلی تخمدان است. علاوه بر این، کیست ها (کیسه های پر از مایع) در تخمدان زیادتر افراد مبتلا به تنبلی تخمدان و PCOS تشکیل می شوند.
همچنین بخوانید: کیست تخمدان چیست
تفاوت علائم تنبلی تخمدان و آندومتریوز
علائم مشترک بین آندومتریوز و تنبلی تخمدان عبارتند از قاعدگی های نامنظم و ناباروری. با این وجود، چندین تفاوت اون ها را با هم متمایز می کند.
علائم آندومتریوز
- دوره های قاعدگی دردناک
- درد لگن
- درد شکم
- خونریزی مقعدی، درد دنبال با اجابت مزاج، یبوست
- ادرار دردناک، تکرر، فوریت
- رابطه جنسی دردناک
علائم تنبلی تخمدان
- هیرسوتیسم (رشد موهای زائد در شکل، سینه و شکم)
- چاقی
- آکنه شدید
- مقاومت به انسولین
- آکانتوز نیگریکانس (لکه هایی با پوست کلفت، لطیف و تاریک)
- کیسه های پر از مایع در تخمدان ها
- طاسی با الگوی مردانه
علائم آندومتریوز در مقابل تنبلی تخمدان
علائم آندومتریوز عبارتند از درد لگن، قاعدگی های سنگین، یبوست و ناباروری
علائم تنبلی تخمدان عبارتند از: چاقی، دیابت، صفات مردانه و ناباروری
دلایل و فاکتورهای خطر
اگرچه عدم تعادل هورمونی نقش مهمی را هم در آندومتریوز و هم در تنبلی تخمدان ایفا می کند، اما دلایل و فاکتورهای خطر دیگری نیز وجود دارند که مختص هر یک از این شرایط هستند.
دلایل و فاکتورهای خطر آندومتریوز
آندومتریوز سبب اصلی درد لگن در زنان در سنین باروری است. بافت آندومتری که به خارج از مهربانی گسترش می یابد، می تواند هر ماه متورم شده و وابسته خونریزی شود. بافت اسکار، چسبندگی و انسداد سایر اندام ها همگی از عوارض جانبی آندومتریوز به شما می روند.
سبب اصلی آندومتریوز هنوز مشخص نیست، اما احتمالات شامل قاعدگی برعکس (خون قاعدگی در جهت نادرست جریان می یابد)، ژنتیک، اختلال در سیستم ایمنی، افزایش سطح استروژن و جراحی شکم (بافت آندومتر می تواند در طی جراحی به سایر اندام ها انتقال یابد)، است.
فاکتورهای خطر آندومتریوز عبارتند از:
- قاعدگی زودرس (قبل از 11 سالگی)
- سابقه خانوادگی آندومتریوز (مادر یا دختر)
- قاعدگی های کوتاه ماهانه (سیکل 27 روزه یا کمتر)
- خونریزی شدید قاعدگی
- ناباروری
- سطوح بالای استروژن
- مصرف الکل (سطح استروژن را افزایش می دهد)
دلایل و فاکتورهای خطر تنبلی تخمدان
اگرچه سبب دقیق بروز تنبلی تخمدان همچنان نامشخص است، اما متخصصان توافق نظر دارند که این یک بیماری غدد درون ریز پیچیده با دلایل متعدد ازجمله رژیم غذایی و سبک زندگی است.
سلول های چربی نیز آندروژن ترشح می کنند، به همین سبب است که ابتلای افراد چاق به تنبلی تخمدان غیرمعمول نیست (مقاله رابطه وزن و تنبلی تخمدان را بخوانید). هیپرآندروژنیسم همچنین منجر به مقاومت به انسولین و دیابت می شود.
علاوه بر این، سیکل های قاعدگی نامنظم و وجود کیست های متعدد در تخمدان ها منجر به ناباروری می شود. تنبلی تخمدان یکی از شایع ترین دلایل ناباروری زنان است، به طوری که 70 الی 80 درصد از زنان مایل به بارداری را تحت تاثیر قرار می دهد.
فاکتورهای خطر ابتلا به تنبلی تخمدان عبارتند از:
- چاقی
- دیابت
- صرع
- هیپرآندروژنیسم
- سابقه خانوادگی PCOS
- بلوغ زودرس (قبل از 8 یا 9 سالگی)
ارتباط بین آندومتریوز و تنبلی تخمدان
مطالعه ای علامت داد که اگرچه آندومتریوز و تنبلی تخمدان در عدم تعادل هورمونی، وزن بدن، سن قاعدگی (سنی که در اون پریود شروع می شود) و بی نظمی های تولید همانند با هم اشتراکاتی دارند، اما دلایل این اختلال ها با هم متفاوت است. بنابراین، نمی توان ارتباطی بین این دو اختلال زنانه برقرار کرد.
آیا این امکان وجود دارد که فرد به هر دو مبتلا باشد؟
اگرچه نادر است، اما این امکان وجود دارد که فرد هم به آندومتریوز و هم تنبلی تخمدان مبتلا باشد. چنین مواردی علامت می دهند که زمانی آندومتریوز دنبال با تنبلی تخمدان در فرد ظاهر می شود، به شکل خفیف است.
تشخیص آندومتریوز و تنبلی تخمدان
آندومتریوز و تنبلی تخمدان برای تشخیص به تست های مختلفی نیاز دارند. در بیشتر موارد، تشخیص آندومتریوز به تاریخ بیشتری نسبت به تنبلی تخمدان نیاز دارد.
روش های تشخیص آندومتریوز
- معاینه لگن: توده ها، کیست ها و نواحی درد را در لگن شناسایی می کند.
- تست های تصویربرداری: سونوگرافی لگن می تواند به یافتن کیست ها در تخمدان کمک کند، در حالی که تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) ازطریق گرفتن عکس هایی از اندام ها و بافت ها، آندومتریوز را تشخیص می دهد.
- لاپاراسکوپی: جراحی که درون شکم را به منظور یافتن علائمی از آندومتریوز بررسی می کند. جراح ممکن است آندومتریوز را با مشاهده بافت مهاجم تشخیص دهد. با این وجود، بیوپسی (برداشتن نمونه ای از بافت به منظور بررسی در آزمایشگاه) ممکن است برای تایید تشخیص نیاز باشد.
پزشک ممکن است برای شما داروهایی را تجویز کند که سطح استروژن را کاهش می دهند. اگر داروها علائم شما را تسکین دهند، شما به احتمال فراوان به آندومتریوز مبتلا هستید.
روش های تشخیص تنبلی تخمدان
- معاینه فیزیکی: افزایش شاخص توده بدنی (BMI) و علائم دیگر شرایطی که می توانند مسئول علائم PCOS باشند را شناسایی می کند.
- معاینه لگن: حس عظیم شدن تخمدان ها
- سونوگرافی لگن: برای یافتن کیست تخمدان سودمند است
- آزمایش خون: افزایش سطح آندروژن، بیماری تیروئید، دیابت و سطح کلسترول را بررسی می کند
پزشک ممکن است سابقه سیکل های قاعدگی و باروری شما را مورد بررسی قرار دهد.
معالجه آندومتریوز و تنبلی تخمدان
مصرف داروها، جراحی و تغییر در سبک زندگی می توانند علائم و کیفیت زندگی افراد مبتلا به آندومتریوز یا تنبلی تخمدان را بهبود بخشند.
معالجه آندومتریوز
معالجه آندومتریوز بیشتر در جهت تسکین درد انجام می شود. با این وجود، در نظر گرفتن تمایل فرد برای بارداری نیز مهم است.
- مصرف دارو: داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) ابتدا برای کاهش التهاب و ناراحتی استفاده می شوند. داروهای هورمونی (قرص های ضد بارداری و بسته کننده های استروژن) و داروهای غیر هورمونی (مهارکننده های آروماتاز) می توانند به کاهش درد و التهاب کمک کنند.
- جراحی: برداشتن مهربانی، لوله های فالوپ و تخمدان ها ممکن است برای کاهش علائم آندومتریوز ضروری باشد. علاوه بر این، برداشتن بافت آندومتر از سایر اندام ها (مثانه، روده عظیم) نیز ممکن است یک گزینه باشد. متأسفانه، عود آندومتریوز (عود) پس از جراحی شگفت آور نیست.
- تغییر سبک زندگی: یک مطالعه علامت داد که آشپزی با مواد اولیه پاکیزه، میوه های جدید، سبزیجات و کاهش مصرف گلوتن و لبنیات موجب بهبود علائم آندومتریوز شد. این مطالعه توسط تحقیقات دیگری حمایت می شد که علامت می داد تغییر در سبک زندگی می تواند چالش های فیزیکی و ذهنی ابتلا به آندومتریوز را بهبود بخشد.
معالجه تنبلی تخمدان
معالجه تنبلی تخمدان یا PCOS بر کاهش علائم و عوارض جانبی بلندمدت این بیماری متمرکز است که می تواند شامل دیابت و بیماری های قلبی و عروقی باشد. در ادامه روش های معالجه تنبلی تخمدان را بررسی می کنیم:
- مصرف دارو: داروهای ضد بارداری خوراکی و آنتی آندروژن ها به تسکین علائم تنبلی تخمدان و کاهش سطح آندروژن کمک می کنند. با این وجود، افزایش سطح آندروژن موجب عوارض سلامتی همانند مقاومت به انسولین، دیابت، افزایش سطح کلسترول و بیماری قلبی می شود. متفورمین نیز ممکن است به معالجه این عوارض کمک کند.
- تغییر سبک زندگی: تغییر در سبک زندگی اولین معالجه برای تنبلی تخمدان است. از دست دادن 5 الی 7 درصد از وزن بدن می تواند منجر به یک سیکل قاعدگی مرتب و افزایش شانس بارداری شود. اضطراب و افسردگی در افراد مبتلا به تنبلی تخمدان شایع است. بهبود سبک زندگی و حس تندرستی کیفیت زندگی را برای افراد مبتلا به تنبلی تخمدان بهبود می بخشند.
برخی از طب سنتی برای معالجه تنبلی تخمدان استفاده می کنند. مقاله خواص زنجبیل برای تنبلی تخمدان را بخوانید.
تاریخ مراجعه به پزشک
در شکل مشاهده علائم زیر، فورا به پزشک مراجعه کنید:
- پریودهای سنگین، نامنظم یا از دست رفتن یک سیکل
- درد مزمن لگن
- صفات مردانه
- ناباروری
جمع بندی
آندومتریوز و تنبلی تخمدان دو اختلال زنانه متفاوت هستند، اما هر دو بیماری های مزمنی هستند که مدیریت اون ها دشوار می باشد. آندومتریوز زمانی چهره می دهد که بافت آندومتر به خارج از مهربانی گسترش می یابد و به سایر اندام ها صدمه می رساند.
با این وجود، تنبلی تخمدان زمانی چهره می دهد که سطح آندروژن به طور غیرطبیعی افزایش می یابد و کیست های متعددی در تخمدان ها یافت می شود. تنبلی تخمدان منجر به صفات مردانه و ناباروری می شود. آندومتریوز و تنبلی تخمدان با مصرف داروها، جراحی و تغییرات سبک زندگی قابل مدیریت است. اگرچه قابل معالجه است، اما معالجه قطعی برای هیچ یک از این بیماری ها وجود ندارد.
سخن آخر
آندومتریوز و تنبلی تخمدان هر دو شرایط ناامیدکننده ای برای مدیریت هستند. خوشبختانه، این دو بیماری به ندرت با هم چهره می دهند، اما هر اختلال تاثیر منفی بر کیفیت زندگی فرد خواهد گذاشت. اگرچه پیروی از یک سبک زندگی تندرست می تواند علائم آندومتریوز و تنبلی تخمدان را تسکین دهند، اما داشتن یک حس تندرستی نیز می تواند این شرایط را بهبود بخشد. در افراد مبتلا به اندومتریوز یا PCOS، علاوه بر کمک پزشکی، حمایت اجتماعی نیز ضروری است.
سوالات متداول
آیا آندومتریوز می تواند موجب افزایش وزن شود؟
نه. اندومتریوز معمولاً دلیل افزایش وزن نمی شود. اکثر افراد مبتلا به این بیماری متوسط یا کم وزن هستند.
آیا PCOS می تواند دلیل آندومتریوز شود؟
سندرم تخمدان پلی کیستیک و اندومتریوز ارتباطی به هم ندارند و دلیل تحریک یکدیگر نمی شوند.
آیا PCOS یک بیماری خودایمنی است؟
PCOS یک بیماری خود ایمنی در نظر گرفته نمی شود. این شایع ترین اختلال غدد درون ریز در زنان است.
بهترین رژیم غذایی برای PCOS و اندومتریوز چیست؟
رژیم غذایی حاوی مواد طبیعی و لبریز از میوه ها و سبزیجات جدید علائم اندومتریوز و PCOS را بهبود می بخشد. ورزش همچنین کیفیت زندگی را بهبود می بخشد.
آیا PCOS می تواند دلیل سرطان شود؟
علامت داده شده است که PCOS خطر ابتلا به انواع خاصی از سرطان همانند سرطان آندومتر را افزایش می دهد.
آیا سندرم تخمدان پلی کیستیک و اندومتریوز می تواند دلیل ناباروری شود؟
سندرم تخمدان پلی کیستیک و آندومتریوز دارای میزان بالایی از ناباروری هستند. حدود 30 تا 50 درصد افراد مبتلا به آندومتریوز نابارور هستند و 70 تا 80 درصد افراد مبتلا به PCOS ناباروری را تجربه می کنند.