برچسب: رازآلود

موسیقی جنوب ایران

موسیقی جنوب ایران جزو موسیقی فولکلوریک یا نواحی است که یکی از مهمترین شاخصه‌های اون، غنی و خوشحال بودن اون است. این هنر در سرتاسر شهرهای جنوبی سرزمین همچون شمال سرزمین زندگی مردم را تحت نشان قرار داده است تا جایی که کارآواهای مختلفی نیز وجود دارد؛ به این معنی که افراد در طول زندگی روزمره خود برای هر کاری یک آوا یا موسیقی هم داشته‌اند.

به نام مثال، هنگامی می‌خواستند به دریا بروند، برای شکار، برای خداحافظی از خانواده یا حتی برای بادبان بالا بردن در لنج‌ها یک نوع ریتم و موسیقی وجود داشته است. (همانطور که در راهنمای مسافرت به کیش به اون نشانه کردیم)

یکی از این موسیقی‌ها به نام نیمه است که صیادان روی لنج وقت شکار می‌خوانند و ریتمی برای پیشگیری از خستگی در وقت صیادی دارد که هم شادی آفرین است و هم سنتی. نیمه، از گذشته به جا مانده و هنوز هم اجرا می‌شود. نیمه هم یکی از این کارآواهاست.

از این نوع موسیقی وقت کار و صیادی بین مردم جنوب، فراوان فراوان وجود داشته است؛ از جمله مردم بندر کنگ که بیشترشان شکارچی بوده و روی دریا کار می کرده‌اند.

 
موسیقی جنوب ایران

الآن فراوان از شهرهای کشورهای خارجی روی موسیقی خود به نام جاذبه گردشگری کار کرده‌اند به نحوی که هنگامی کسی به شهری می‌رود برای آشنایی با موسیقی اون سرزمین، می‌تواند به مراکزی که موسیقی محلی آنجا را معرفی می‌کنند، سری بزند. اما ایران هنوز در این زمینه فعالیتی نداشته است.

این درحالی است که جنوب ایران ظرفیت فراوان زیادی در این زمینه دارد و حتی کنکاش در موسیقی جنوب ایران از ریتم‌ها و آلات موسیقی گرفته تا حتی موسیقیدان‌ها و خواننده‌هایش، قصـه‌های جالبی دارند که برای هر گردشگری جذاب توجه است.

موسیقی پر حرارت در شهرهای جنوب

در شهرهای جنوبی ایران ریتم موسیقی با حرارت و پر شور اجرا می‌شود. بسیاری از این ریتم‌ها از کشورهای آفریقایی و هندی درون حوزه موسیقی جنوب شده است، همانند موسیقی بندرعباس و استان هرمزگان که به دلیل وجود مهاجرانی از کشورهای آفریقایی و هندی و سومالیایی، می‌توان رد موسیقی خارجی را در اون‌ها دید.

اما ایرانی‌ها هم در نوآوری سازهای موسیقی و ریتم‌ها، هنر کمی نداشته‌اند؛ نی انبان، عود، سرنا، دهل، قلم جفتی و … موسیقی جنوب ایران را می‌سازند که معمولاً موسیقی پر شور و حرارتی را دارند. در کنارش با آلات موسیقی همانند سنج و دمام، موسیقی غم‌انگیزی در استان‌های خوزستان، بوشهر و هرمزگان می‌نوازند که ریتم یواش اما فراوان حزن انگیزی دارند. (همانند شروه؛ نوعی دوبیتی خوانی و آوازی ناراحت دشتستانی که به زبان محلی اجرا می‌شود یا لالایی مادرانه زنان بوشهری که در دنیا نیز معروف است. این‌ها جزو همین نواهای ناراحت هستند).

زیادتر بفهمید : موسیقی بوشهر

معنای زندگی با موسیقی

با اینکه این موسیقی‌ها در زندگی مردم رخنه کرده، اما برخی از آئین‌های مردم جنوب سرزمین بدون موسیقی، بی‌معناست. یکی از این آئین‌ها که فراوان سرشناس است و با موسیقی عجیبن شده، مربوط به مراسم زار است. مراسمی درمانی که برای خارج کردن جن از بدن افراد مریض بنا به اعتقاد مردم محلی اجرا می‌شود. مراسمی که در اون افرادی به نام مامازار یا بابازار هدایت موسیقی اجرا شده در اون را به وظیفه می‌گیرند، این افراد تبحری در اجرای موسیقی ندارند  یا علم موسیقایی ندارند اما خوب می‌دانند که چطور اون را اجرا کنند. ریتم‌ها را چطور به دنبال هم بیاورند و با سازهایی از جمله تنبوره و سازهای کوبه‌ای مراسم را با موسیقی شروع و با موسیقی به آخر ببرند. موسیقی زار در واقع یکی از پر رمز و رازترین موسیقی‌ها و نواهایی است که در بین مردم قشم و هرمزگان می‌نوازند. چون برخی از آواهای اون جنبه درمانی و راز دارد.

زیادتر بفهمید : مهمانی‌ها و آیین ‌های استان بوشهر: از ازدواج و خواستگای تا طلب باران

مراسم زار در جنوب ایران

مردم سرزمین جنوب سرزمین از سازهایی برای موسیقی خود استفاده می‌کنند که شاید تنها مخصوص این قسمت از سرزمین است؛ همانند نی جفته که به اون نی جفتی، دونای یا دویانی هم می‌گویند. این ساز از استخوان پاهای پرنده ای به نام دال ساخته شده که در کنار هم قرار می‌گیرند و از اون برای مراسم شادی استفاده می‌شود. یکی از سرشناس‌ترین نی جفتی نوازان جنوبی ایران، قنبر راستگو است که به نام پیشکسوت موسیقی شناخته می‌شود و به نام گنج زنده بشری نیز به ثبت رسیده است.

سازی برای معالجه بیماری

ساز دیگر مخصوص جنوبی‌ها، قیچَک یا غیژک است؛ این ساز همانند کمانچه با آرشه سروده می‌شود. جنس کاسه اون از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های اون فلزی هستند.

از این ساز در استان سیستان و بلوچستان و مناطقی از کرمان و هرمزگان استفاده می‌شود. این ساز هم به اعتقاد برخی از اهالی کهنه برای معالجه امراض کاربرد داشته است اما این موسیقی تنها مختص به ایران نیست بلکه در شمال افغانستان نیز به دلیل اشتراکات فرهنگی بین دو سرزمین، از قیچک استفاده می‌شود. از نوازندگان این ساز می‌توان به دین محمد زنگشاهی نشانه کرد که در زمینه نواختن قیچک در ایران فراوان معروف است.

سازی تعجب‌انگیز با پوست بز

نی انبان هم یکی از آلات موسیقی جنوبی‌هاست که در واقع مشکی است که از پوست بز خالی می‌شود و به نوازنده، این امکان را می‌دهد تا هوای مورد نیاز را برای نواختن در کیسه ذخیره کند. این پوست را دباغی می‌کنند و ۶ خروجی برای اون می‌گذارند تا بتوانند با اون بنوازند. این ساز هم یکی از پر طرفدارترین سازهای جنوب مخصوصا در منطقه بوشهر است. از هنرمندان بنام نی‌انبان  محسن شریفیان است.

نی انبان

در واقع زندگی مردمان جنوب سرزمین از سرزمین چابهار تا خوزستان با موسیقی عجین شده است. هنرمندانش آلات موسیقی کهنه را همچنان نگه داری کرده‌اند و گاهی به اون تغییراتی داده‌اند که جذاب توجه شده با این وجود همچنان سنت کهنه ساخت سازهای کهنه و نواختن اون بین پیر و کم سن ادامه دارد.

زیادتر بفهمید : یک ساز ایرانی ثبت مردمی شد!

زیادتر بفهمید : شگفت آور ترین و کم یاب ترین آلات موسیقی + عکس

زیادتر بفهمید : ساز ایرانی در اسپانیا خبرساز شد /ثانیه ای پرافتخار برای ایرانیان

زیادتر بفهمید : همنوازی گران‌ترین و کم ارزش‌ترین سازها

گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
seemorgh.com/culture
منبع: lastsecond.ir