همان طور که خودتان هم میدانید زانوها عظیمترین کامل موجود در بدن ما هستند. مفصلی که هر روز و به دلایل مختلفی از اون استفاده میکنیم. از نشستن و برخاستن گرفته تا راه رفتن و پریدن. جذاب است بفهمید زمانی که پابرجا میایستید فشار وزنتان بر روی مفاصل زانو ۸۰% است، در حالی که هنگامی شروع به راه رفتن میکنید این فشار به ۱۵۰% میرسد! در یک فرد ۷۰ کیلویی این حدود ۱۰۰ کیلو بار اضافه است! الآن مجسم کنید که فرد وزن بیشتری داشته باشد. فشار زیادیست، اینجور نیست؟!
وزن چطور بر زانوها تاثیر میگذارد؟
وزن زیادتر دلیل میشود که به مفاصل و غضروفهایی که در انتهای استخوانها به منظور محافظت از اسکلت بدن ما قرار گرفتهاند فشار مضاعفی درون شود. هر چقدر این فشار زیادتر باشد احتمال ملتهب شدن مفاصل وجود دارد که در نتیجه همین التهاب فرد درد زیادی را تجربه خواهد کرد، تا جایی که دیگر قادر به راه رفتن هم نخواهد بود. این هم به یاد داشته باشید که چربی اضافه بدن دلیل افزایش مواد شیمیایی مضر در خون میشود که این مورد هم به التهاب مفاصل منجر میشود. پس چاقی نه تنها به شکل مستقیم ، بلکه به شکل جانبی و غیر مستقیم هم بر سلامتی تاثیرگذار است.
هر دوی این موارد در نهایت منجر به افزایش احتمال آرتروز میشوند. همان طور که میدانید آرتروز یکی از پرخطرترین و البته شایعترین بیماریهای مفصلیست که در دنیای امروزی افرادی زیادی اون را تجربه میکنند – که این داستان هم به سبک زندگی ما در دنیا جدید برمیگردد.
آرتروز دقیقا همان ملتهب شدن مفاصل است. در چنین شرایطی غضروفهایی که از برخورد دو استخوان به یکدیگر محافظت میکردند به مطالعه تاریخ از بین میروند. این یعنی درد ناشی از بیماری به دلیل ساییده شدن دو استخوان بر روی یکدیگر است.
علائم و علامتهای زانو درد
- قرمزی و گرمای فراوان
- تورم و سفتی کامل زانو
- ناتوانی در صاف کردن کامل زانو
- از دست دادن بازه و دامنه حرکتی
- حس ضعف و بی ثباتی در حرکت
- شنیدن صدا در حین راه رفتن یا انجام کوشش
همگی از علائم و علامتهای زانو درد هستند.
افزایش سن یکی دیگر از دلایل بروز آرتروز و ساییدگی مفاصل است. اضافه وزن در بازه سنی ۵۰ سال به بالا تنها احتمال بروز آرتروز را زیادتر و زیادتر میکند.
چاقی منجر به بروز چه عارضههای دیگری میشود؟
یکی دیگر از سایدافکتهایی که چاقی به دنبال دارد نقرس است که دلیل بروز اون چربی بیش از اندازه بدن ماست. زمانی که مقدار این چربی فراوان باشد بدن به انسولین پاسخ مثبتی نمیدهد – وضعیتی که با نام مقاومت به انسولین که معادل انگلیسی اون insulin resistance است شناخته میشود.
زمانی که در چنین شرایطی قرار میگیرید کلیهها به سختی میتوانند اسید اوریک اضافی را دفع کنند. در نهایت این اسید اوریک در مفاصل تجمع میکنند که انباشته شدن اونها بر روی هم منجر به تشکیل شدن کریستالهایی دور و بر مفاصل میشود. کریستالهایی که حملات ناگهانی دردناکی برای فرد به دنبال خواهند داشت. با اینکه نقرس بیشتر زمان در انگشتان یا مچ پا دیده میشود، اما گاها تاثیر اون در زانوها هم مشاهده شده است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟
اولین پزشک برای شما خودتان هستید. این شمایید که باید دلواپس وضعیت سلامتیتان باشید و برای خوب تر کردن شرایط تلاش کنید. پس اگر در وضعیت نابسامانی قرار دارید دست به کار شوید. این یعنی زمانی که دیگر کنترلی بر وزنتان ندارید و هر کاری برای کاهش اون انجام میدهید پاسخ نمیگیرید.
شما میتوانید برای کاهش وزن و مدیریت اون با یک متخصص تغذیه در تماس باشید. همچنین اگر که مشکلات گوارشی و مزاجی دارید میتوانید یک وقت معاینه با پزشک گوارش برای خودتان بگیرید. این نکته را در نظر بگیرید که شما زمانی وضعیت سلامتی خوبی دارید که هم خوب غذا میخورید و هم خوب دفع داشته باشید.
به علاوه اینکه اگر چاقی و اضافه وزنتان همین الآن هم به مفاصلتان فشار درون کرده و دلواپس وضعیت سلامتیتان هستید میتوانید با یک متخصص ارتوپد مشاوره کنید. گاها در کنار کاهش وزن، یک دوره استفاده از داروهای کامل ساز درد شما را کاهش میدهد.
مزیتهای وزن ایدهآل
نگه داری یک وزن ایدهآل مزیتهای زیادی به دنبال دارد:
- کاهش فشار درون شده به زانوها
- کاهش التهاب مفاصل
- کاهش ریسک بروز بیماریهای مختلف
کاهش فشار درون شده به زانوها
در هر فرد هر نیم کیلو کاهش وزن مساویست با کاهش فشار ۲ کیلویی بر زانوها. این یعنی اگر شما حدودا ۵ کیلو وزن کم کنید میتوانید تقریبا ۲۰ کیلو فشار درون شده به هر زانو را در حین راه رفتن کم کنید، مقدار قابل توجهی است! به علاوه هر چقدر وزن و فشار بر روی این کامل کمتر باشد ساییدگی غضروف و پارگی رباطها کمتر اتفاق میافتد.
کاهش التهاب مفاصل
زمانهاست که آرتروز به نام یک بیماری فرسایشی در نظر گرفته میشود. این التهاب زیادتر از اینکه یک پیامد پرخطر باشد یک عامل پرخطر است. همان طور که گفتیم چاقی میتواند میزان این التهاب را در بدن افزایش دهد که در نهایت منجر به تجربه درد در فرد مریض میشود.
کاهش ریسک بروز بیماریهای مختلف
چاقی نه تنها فشار زیادی به مفاصل بدن درون میکند بلکه احتمال بروز بیماریهایی همانند دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلب و عروق را افزایش میدهد.
معالجه و تدبیر کار
سبک زندگی تندرست!
این تنها تدبیر کار برای معالجه چاقی و بیماریهای نشات گرفته از اون است. سبک زندگی تندرست یعنی شما یک روتین ورزشی مرتب داشته باشید و از خوردن فست فود و غذاهای فرآوری شده خودداری کنید و زیادتر به سو غذاهای تندرست و سبزیجات بروید. این نکته را هم در نظر داشته باشید که ورزش کردن در کنار رژیم غذایی تندرست نتیجه مثبت خواهد داشت. از همین امروز شروع کنید. پیادهروی، دوچرخه سواری، ورزشهای کششی، ورزشهای آبی، ورزشهای قدرتی و یوگا همگی گزینههای روی میز هستند.
سخن پایانی
اگر میخواهید زندگی تندرستتری داشته باشید و به طبع سالهای زیادی را بدون تجربه بیماری سپری کنید باید خودتان دست به کار شوید. برای اینکار میتوانید از قدمهای کوچک شروع کنید و آرام آرام این عادات تندرست را تبدیل به بخشی از زندگیتان کنید. حجم وعده غذاییتان را کم و تعداد وعدهها را زیادتر کنید، کوشش کنید اکثر زمان در کنار غذا سبزیجات بخورید، با دوچرخه به محل کارتان بروید، به جای آسانسور از پلهها استفاده کنید، بجای غذای خارج غذای خانه را به سر کار ببرید. آرام آرام میبینید که این کارهای کوچک چه تغییرات بزرگی به دنبال خواهند داشت.
