[ad_1]
خودآگاهی مصنوعی آدمکهای ماشینی یا آرامافزارهای پیشرفتهای که «آگاه شده»اند از اون دست ایدههای سینماییست که خواه ناخواه گفت و گوهای مهمی را نزد میکشد.
به واقع امر، راه دستیابی به خودآگاهی مصنوعی را نمیدانیم حتی اگر هم یکی خلق میکردیم نمیدانستیم (با علمیهای سنجش امروزی)، که الآن تمام این عدمقطعیتها نیز ما را در موقعیت متزلزلی قرار داده است. در همین وقت، چنین موضوعی امر فراوان مهمی را نیز به نزد میکشد، برای چی که وجود دستگاههای خودآگاه پدیدآور پیآمدهای دراماتیک و اخلاقی نیز خواهند بود.
ما مستقیماً نمیتوانیم رد اون خود-آگاهیای را بزنیم که در کامپیوترها و آرامافزار اونها اجرا میشود: دستکم، نه زیادتر از چیزیکه میتوانیم از قورباغهها و حشرات بفهمیم! بله، ما روشنایی را تشخیص میدهیم اما برای اندازهگیری شکلهای نامرئی نورــ همچون امواج ایکس-ریــ نیاز به چشم مسلح داریم.
حتی چنین درکی به دلیل وجود نظریهی الکترومغناطیسم است که به کاراییاش اطمینان داریم و قادریم ابزارهایی بر پایه این نظریه توسعه دهیم که بتواند چیزهایی را حس کند که حواسمان نمیتوانند. همین داستان را بسط دهید به توسعهی نظریهی مناسب خودآگاهی که معیار سنجش هوشیاری را آماده میکند تا برای تعیین اون «چیزی» که قادر به تکلم نیست، بتوانیم پی ببریم که، اون چیز بر پایه کارایی و سرشتش، خودآگاه هست یا نیست.
زیادتر بخوانید: خودآگاهی هوش مصنوعی GPT-3 به مرحلهای رسیده که درباره خودش مقاله مینویسد
توسعهی خودآگاهی مصنوعی
بدبختانه، اجماعی بر سر نظریهی خودآگاهی وجود ندارد چه برسد بر خودآگاهی مصنوعی. برآورد اخیری که پژوهشگران «هوشیاری» انجام دادهاند علامت داد که فقط 58 درصد از اونها به متداولترین نظریه، یعنی فضایکاری جهانی (که میگوید، افکار آگاهانهیِ انسان، در دیگر فرآیندهای ناآگاهانه مغزش توزیع شده است)، امیدوار بودند.
سه نظریهی برتر متداول آگاهی، شامل فضای کاری جهانی، از پایه، در چگونگی و یا اینکه تحت چه شرایطی هوشیاری کامپیوترها میتواند رقم بخورد اختلاف نظر دارند.
به مخصوصکه این فقدانِ توافق سد مهمی را هم به وجود آورده؛ برای چی که هر سنجشی از خودآگاهی موجود در ماشین یا حیوانات غیر انسان بستگی به یک نظریه و یا دیگر نظریهها دارد. در این وادی، هیچ راه مستقلی برای آزمودن آگاهی یک هستومند بدون التفات بر یک نظریه وجود ندارد.
اگر ما به این عدم قطعیت در میان شغلایهای این رشته توجه کنیم، میبینیم که راه منطقی، اندیشیدن دربارهی وضعیت فراوان تاریکیست که کامپیوترها چگونه میتوانند خودآگاه شوند (ساحتی که چیزی از اون نمیدانیم!)ــ و اگر میتوانند چگونه میتوانیم به این امر دست بیابیم. بسته به اونچهکه نظریهها در اختیارمان قرار میدهند تنها سه احتمال وجود دارد (در فرض): هیچگاه کامپیوترها خودآگاه نخواهند شد، ممکن است روزی بشوند و یا برخیهاشان همالآن هستند!
در این اثنا، عدهی کمی از افراد هستند که به جد میکوشند دستگاهها و یا آرامافزاری هوشمند بسازند. دلیلش این است که عموماً ساحت هوشمصنوعی کوشیده ابزارهای سودمند بسازد و هیچ سبب روشنی در دست نداریم که آگاهی ماشین میتواند در کارهاییکه ما از کامپیوترها میخواهیم کمکی بکند!
فراسوی خیر و شر با خودآگاهی مصنوعی
اخلاق نیز همچون خودآگاهی پر است از عدم قطعیت و فقدان اجماع بر سر اصول. حتّی پس از گذشت هزاران سالی که به روی اون کار شده است. اما یک حس (نه تفکری دنیا شمول) خیال میکند که خودآگاهی اندرکنش مهمی با اخلاق دارد.
علیالخصوص، بیشتر پژوهشگران، با التفات به هر نظریهی اخلاقی که تاییدش کنند، اعتقاد دارند که توانایی تجربهی امر مطلوب و یا نامطلوب یکی از ویژگیهای مهم حالات آگاهانهست که یک هستومند را شایستهی توجّه اخلاقی میکند.
همان چیزی که زدن سگ را اشتباه میداند ولی صندلی را خیر. اگر ما کامپیوترهایی بسازیمکه بتوانند حالات مثبت و منفی آگاهانه را تجربه کنند، چه الزامات اخلاقیای را برابر اونها خواهیم داشت؟ شاید ما خوب تر است با کامپیوتر و یا قطعه آرامافزاری که توانایی درک شعف یا درد را دارد با ملاحظات اخلاقی رفتار کنیم.
ما آدمکهای ماشینی و یا دیگر مصنوعیجات هوشمند را میسازیم که کارهایی که قادر به انجامشان نیستیم انجام دهند، و هم کاری که قلبمان نخواهد انجامش دهیم. بنابر این، به اندازهای که این هوشهای مصنوعی دارای خودآگاهیای نظیر ذهن ما باشند، شایسته توجّه اخلاقی مشابه ما هستند.
البته، فقط به علتاینکه یک هوش مصنوعی خودآگاه است به معنای این نیست که اونها ترجیحاتی مشابه ما و یا ارزشهای نامطلوب یکسانی داشته باشند امّا ترجیحاتشان هر چه که باشد، در وقت راهاندازی هوم (هوشمصنوعی) باید به دقّت در نظر گرفته شوند. ساخت دستگاه هوشیاری که به کاری واداردش کنیم از نظر اخلاقی مشکلساز است. این فراوان آشکار به نظر میرسد؛ امّا مشکلات ژرفتری در این میان وجود دارد.
سه سطح در هوش مصنوعی را تصوّر کنید. آدمک ماشینی یا کامپیوترای وجود دارد که ـــ بر هر کدام از اونها میتوان آرامافزاری اجرا کرد. سپس، کدی بهروی یکی از مقاومافزارها نصب میشود. در نهایت، در ازای هرباریکه این کد بارگذاری شده، ما یک «نمونه» کد اجرا شده داریم.
در چه سطحی از این فرآیندی که اجرا شده، ما با اخلاقیات رویاروی میشویم؟ محتمل است که سطح مقاومافزار و کُد غیر معقول باشند و عامل هوشمند در نمونهکدی باشد که در حال اجراست! یعنی، اگر شخصی به روی کامپیوتراش نمونه آرامافزار خودآگاهی اجرا کند از نظر اخلاقی موظفیم که تا ابد اون را در حالت اجرا نگه داریم؟
مضاف بر اون، خلق هر آرامافزاری به دفعات فعالیت رفع خطا برای کارایی صحیح و رفع مشکلات نیاز دارد. چه میشود اگر یک شخص از منظر اخلاقی ملتزم به نگهداری «نمونه» آرامافزار خودآگاه در فرآیند توسعه باشد؟ این امر گریز ناپذیر است: مدلسازی کامپیوترای یک راه با ارزش برای کشف و آزمودن نظریهها در جاریشناسیست. در نظر گیری اخلاقیات در آرامافزار خودآگاه به سرعت میتواند تبدیل به معضلی محاسباتی و انرژیک شود که هیچ نتیجهی واضحی هم در پی ندارد.
آیا باید از ساخت خودآگاهی مصنوعی اجتناب کنیم؟
حال میخواهم به اصل اتفاق برگردم. اگر یک ماشین هم دارای خودآگاهی مصنوعی باشد و هم تجربیات مثبت، اونگاه در ساحت اخلاق، دارای سطحی از رفاه میشود و راهاندازی چونین ماشینهایی به نوعی میتواند مولّد رفاه نیز باشد. در واقعیت، ماشینها حتّی کارآمدتر از مخلوقات زیستشناختی قادر به تولید سعادتی نظیر شادی و شعف هستند. که این یعنی، به ازای هر مقدار منابعی که در اختیار دارند میتوانند زیادتر از مخلوقات زنده شادی و شعف تولید کنند.
به گمانی برای مثال، آیندهی علمی به ما اجازهی ساختت کامپیوترهایی کوچکی میدهد که از انسانهای سرخوش، خوشترند. امّا فقط نیاز به انرژیای در حد و اندازهی یک لامپ دارند! در این نمونه، بر پایه موازین اخلاقی، بهترین پادشاهی اقدماتی که بشر میتواند انجام دهد، تا جای ممکن ساخت رفاه مصنوعی، چه در حیوانات، انسانها و یا کامپیوترها خواهد بود.
هدف انسانهای آینده شاید تبدیل تمام مادهی در دسترس دنیا به شکل ماشینهایی دارای خودآگاهی مصنوعی باشد که قادر به تولید رفاه تا دههزار برابر زیادتر از هر موجود زندهای هستند؛ چیز عجیبیکه شاید آیندهای با بیشترین سعادت را در پی داشته باشد.
زیادتر بخوانید:
دیدگاه شما دربارهٔ خودآگاهی مصنوعی چیست؟ نظرات خود را در قسمت کامنتها با ما در میان گذاشته و اخبار تکنولوژی را از جونی دنبال کنید.
منبع: ScientificAmerican
[ad_2]
