افزایش قد با والیبال و بسکتبال واقعیت دارد؟
اگر انس ماهیانه اتفاق بیفتد، دیگر نمیتوانیم کاری انجام بدهیم زیرا صفحههای رشد استخوانی تقریبا بسته شده است.
هورمون رشد از قسمت قدامی غده هیپوفیز آزاد میشود. آثار این هورمون دلیل افزایش رشد استخوانی در صفحههای رشد میشود. هورمون رشد در متابولیسم کربوهیدراتها و چربی در بدن نقش دارد. اختلالات ترشح این هورمون با توجه به پهناور بودن آثار اون دلیل ابتلا به بیماریهای مختلفی میشود. کمبود هورمون رشد در کودکی دلیل «نانیسم» یا کوتولگی میشود.
با پزشک سیدمحسن خوشنیت، فوقتخصص غدد و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، درباره نقش هورمون رشد در افزایش قد صحبت کردهایم.
زیادتر بفهمید : افزایش قد و عوامل موثر بر افزایش قد
زیادتر بفهمید : آیا عوامل موثر در افزایش قد را می شناسید؟
هورمون رشد
آقای پزشک! لطفا قبل از هر چیز در مورد نقش هورمون رشد در بدن توضیح بدهید.
هورمون رشد از غده هیپوفیز که به اندازه یک آلبالوست و در کف مغز قرار دارد، ترشح میشود. ترشح این هورمون از غده هیپوفیز تحت تاثیر عوامل هورمونی که از غده هیپوتالاموس ترشح میشوند، تنظیم میشود.
هورمون رشد از ابتدای تولد نقش فراوان مهمی در زندگی انسان دارد. دلیل اون در کودکان عمدتا روی رشد قد است و کمبود اون یکی از علل مهم و قابل معالجه کوتاهی قد. این هورمون در بزرگسالان هم ترشح میشود اما سپس از بلوغ، ترشح اون کاهشمییابد. از طرفی چون در بزرگسالان صفحههای رشد استخوانی بستهشدهاست، نقشی در افزایش قد ندارد اما اگر این هورمون پس از بلوغ زیادتر از معمول ترشح شود، دلیل حجیم شدن استخوانها بدون افزایش طول آنها خواهد شد (بیماری آکرومگالی).
هورمون رشد در سطوح فیزیولوژی و طبیعی بدن بزرگسالان تاثیرات دیگری دارد. به نام مثال کمبود هورمون رشد میتواند دلیل کاهش انرژی، خستگیپذیری، افسردگی، کاهش توده عضلانی بدن، افزایش توده چربی بدن و پوکی استخوان شود بنابراین امروزه کمبود هورمون رشد را در سنین بزرگسالی نیز مورد توجه قرار میدهند و چنانچه پابرجا شود در یک فرد بزرگسال کمبود هورمون رشد وجود دارد، باید حتما معالجه شود.
اندازهگیری هورمون رشد در کودکان و بزرگسالان چگونه انجام میشود؟
پزشک برای کودکی که براساس نمودار پایش رشد وابسته کوتاهی قد است بررسیهایی انجام میدهد. نوزاد در بدو تولد حدود 50 سانتیمتر قد دارد و در سال اول پس از تولد حدود 25 سانتیمتر قد میکشد. این میزان افزایش قد در سال دوم حدود 12 تا 13 سانتیمتر است.
رشد قد ادامه رشد دوران جنینی است که البته سرعت اون رو به کاهش میرود. از سال دوم پس از تولد تا قبل از بلوغ، کودکان هر سال حدود 5 تا 7 سانتیمتر قد میکشند اما قبل از بلوغ، توقفی کوتاه در رشد قدی ساختن میشود و پس از اون یکباره با شروع بلوغ، حرکت رشدی شروع خواهد شد.
طی حرکت رشدی، میزان افزایش قد افراد نسبت به قدی که قبل از اون داشتهاند، بهطور متوسط حدود 17 درصد است و اگر بخواهیم سرانگشتی حساب کنیم، حدود 20 تا 25 سانتیمتر افزایش قد را در دوران بلوغ خواهیمداشت. البته این افزایش قد و حرکت رشدی دوران بلوغ یک روند حدود 4تا 5 ساله دارد.
این روند در دختران و پسران چه تفاوتهایی دارد؟
در دختران، حرکت رشدی دوران بلوغ فراوان سریع یعنی با اولین علایم بلوغ که ساختن شکوفههای پستانی شروع میشود و زیادتر اون قبل از ساختن قاعدگی اتفاق میافتد. سپس از قاعدگی، رشد قدی تقریبا متوقف میشود و پس از اون حدود 2 تا 3 سانتیمتر زیادتر نخواهد بود. گرچه گاهی در برخی از دختران افزایش قد پس از قاعدگی تا 7 سانتیمتر هم دیده می شود.
اگر والدین دخترخانمی حس کردند که قد فرزندشان کوتاه است، باید قبل از بلوغ او پیگیریهای واجب را انجام بدهند؟
بله، والدین اگر دیدند دخترشان کوتاهقد است و به خوبی قد نمیکشد ولی علایم بلوغش شروع شده است، حتما قبل از اولین انس ماهیانه، به پزشک مراجعه کنند. اگر انس ماهیانه اتفاق بیفتد، دیگر نمیتوانیم کاری انجام بدهیم زیرا صفحههای رشد استخوانی تقریبا بسته شده است.
در پسران چطور؟
در پسران حرکت رشدی دوران بلوغ معمولا در اواخر مراحل بلوغ اتفاق میافتد. نکته مهمی که باید به اون نشانه کنم، سرعت رشد در افراد است. ممکن است قد کودکی براساس منحنیهای رشد در حال آماده خوب باشد ولی هنگامی پزشک رشد قد وی را در طول یک سال بررسی میکند، متوجه شود سرعت رشدش کم شده است و 5 تا 7 سانتیمتر افزایش قد را که کودکان هر سال تا قبل از بلوغ دارند، ندارد.
این علامتدهنده وجود یک اختلال است. برعکس کودکی ممکن است در مراحل اولیه مراجعه، کوتاهقد باشد ولی در پیگیریهای بعدی پزشک، سرعت رشدش را مناسب تشخیص دهد. این علامت میدهد کمبود هورمون رشد یا اختلال دیگری وجود ندارد. به همین دلیل سرعت رشد برای ما مهم است.
آیا ممکن است فردی درون مرحله بلوغ شود اما حرکت رشدی نداشته باشد؟
بله، زمانی که بلوغ شروع میشود باید حتما حرکت رشدی را ببینیم در غیر این شکل به احتمال فراوان اختلالی در فرد وجود دارد. علل فراوان مختلفی برای کوتاهی قد وجود دارد. از جمله کمکاری تیرویید، سوءجذب در دستگاه گوارش، کوتاهی قد ژنتیکی، دیر کرد سرشتی رشد و بلوغ، صدمههای روحی و روانی به کودکان، اختلالات تغذیهای و بیماریهای مختلفی که در دستگاههای مختلف بدن اتفاق میافتند. به نام یک قانون کلی، هر کودکی با کوتاهی قد و اختلال رشد مراجعه کند حتما یک مشکل از نظر سلامت دارد و اگر کودکی قد و رشد مناسبی داشت، یعنی سلامت عمومیاش نیز خوب و مناسب است.
چه وقت افراد مجبور به استفاده از هورمون رشد میشوند؟
هنگامی پزشکی میبیند کودکی به اختلال رشد مبتلاست، سرعت رشدش مناسب نیست، حرکت رشدی سپس از بلوغ پیدا نکرده یا قدش کوتاه است، او را معاینه و بررسی و برایش انجام تست تحریکی برای هورمون رشد درخواست میکند. در این تست در حالت ناشتا قرصی در آزمایشگاه به مریض میدهند و هر نیم ساعت، چند نمونه خون از وی میگیرند.
اگر طی این تست، هورمون رشد به خوبی افزایش نیافت، پزشک مصرف هورمون رشد را تجویز میکند. نکته مهم این است که هنگامی فرد استفاده از هورمون رشد را شروع کرد، صبر داریم در سال اول معالجه، حدود 8 تا 10 سانتیمتر افزایش قد داشته باشد. در برخی از کودکان هم غده هیپوفیز با شروع مرحله بلوغ شروع به ترشح خوب تر هورمون رشد میکند بنابراین نیاز آنها به استفاده از هورمون رشد قطع میشود.
چه عواملی دلیل بلندتر شدن قد افراد میشود؟
یکی از عوامل مهم، تغذیه مناسب و استفاده از همه گروههای غذایی است. ورزش هم فراوان با ارزش و مهم بودن دارد اما نوع ورزش تاثیر چندانی در بلند شدن قد نخواهد داشت. به نام مثال بازی بسکتبال دلیل بلند شدن قد نمیشود بلکه این بلندقدها هستند که به بسکتبال رو میآورند. اینطور نیست که یک نوع ورزش به اصطلاح قد را بسوزاند و ورزش دیگر در افزایش قد زیادتر تاثیر داشته باشد.
عامل مهم دیگر توجه به ژنتیک قد است. یکی از عوامل مهمی که در قد افراد تاثیر دارد، قد والدین است. فرمولی در این زمینه وجود دارد که عبارت است از قد پدر به اضافه قد مادر تقسیم بر 2. نتیجه را برای پسران به اضافه 6.5 میکنیم که قد نهایی پسر این خانواده را از نظر ژنتیکی علامت میدهد و در دختران متوسط قد پدر و مادر را منهای 6.5 میکنیم. البته این فرمول تخمینی است و عدد بهدست آمده ممکن است دقیقا با قد نهایی فرد تطبیق نکند.
زیادتر بفهمید : هفت ماده برای افزایش قد
زیادتر بفهمید : افزایش قد با مکمل ها, واقعیت یا دروغ؟
زیادتر بفهمید : روش های افزایش قد در نوجوانان
زیادتر بفهمید : راهکاری هایی برای افزایش قد سپس از 18 سالگی
گردآوری: گروه سلامت سیمرغ
seemorgh.com/health
منبع : salamat.ir
