برچسب: هنر

گوستاو کوربه Gustave Courbet (1819 – 1877) رنگزن با نفوذ قرن 19 ، رهبر حرکت رئالیسم در نقاشی قرن نوزدهم فرانسه بود. او در یک خانواده کشاورز مرفه در اورنانس فرانسه به دنیا آمد. از آنجایی که در یک خانواده کشاورز مرفه به دنیا آمده بود، عواطف ضد سلطنتی در خانواده وی غالب بود. (پدربزرگ مادری او در انقلاب فرانسه جنگید.) خواهران کوربه با نام های زوئه، زلی و ژولیت اولین مدل های او برای طراحی و نقاشی بودند.

نقاشی را در بزانسون از یک مرید ژاک لویی داوید یادگرفت و در 1839 به پاریس رفت. در پایتخت به ادامه هنرآموزی در «آکادمی سوئیس» پرداخت و در لوور مشق نقاشی کرد. در ۱۸۴۴ تک چهره ای از خود را در سالن به نمایش گذاشت. مسافرت به هلند و بلژیک در سال‌های 1846-1847 این اعتقاد کوربه را نیرومند کرد که نقاشان باید زندگی دور و بر خود را همانند رامبراند، هالز و دیگر استادان هلندی به عکس بکشند. 

گوستاو کوربه 1850 Gustave Courbet

کوربه اولین موفقیت خود در سالن را در سال 1849 با نقاشی “سپس از غذا در اورنان” به دست آورد. این دلیل‌ که یادآور شاردن و لونین است، مدال طلا را برای کوربه به هدیه آورد و توسط دولت خریداری شد. مدال طلا به این معنی بود که آثار او دیگر نیازی به تایید هیئت داوران برای نمایش در سالن نخواهند داشت.

کوربه اسلوب نقاشی را تا حدود زیادی از ولاسکز و ثورباران، طرز کار با رنگ و اجرای سایه روشن را از رامبراند و فرانس هالس، و ترکیب بندی و نمایش فضا را از داوید گرفت.

در زمانی که کوربه حدود 30 سال داشت، سبکی را شروع کرد که به رمانتیسم یا  سبک کلاسیک وابستگی نداشت. کوربه به جای به عکس کشیدن چهره های آرمانی و منظره‌ های تاریخی، به زندگی روستایی علاقه مند بود. او معتقد بود که هنرمندان باید آنچه را که می بینند، نقاشی کنند. او میگفت برای این هیچ وقت فرشته ای نکشیده ام چون هیچ وقت فرشته ای ندیده ام. آثار او شامل نقاشی‌ هایی از دهقانان، کارگران، مناظر، پیکره های برهنه‌ و دنیا بی‌ جان بود.

کوربه ترکیبات فیگوراتیو، مناظر، مناظر دریایی و دنیا بی جان را نقاشی می کرد. او با پرداختن به مسائل اجتماعی در آثارش و با نقاشی موضوعاتی که مبتذل تلقی می شدند، همانند بورژوازی روستایی، دهقانان و شرایط کار فقرا، به گفت و گو و جدل در مورد آثارش دامن زد. آثار او، دنبال با آثار اونوره دومیه و ژان فرانسوا میله، به رئالیسم سرشناس شد. زیرا رئالیسم کوربه به آراستگی خط و فرم نمی پرداخت، بلکه مستلزم برخورد خشن با رنگ بود که این علامت دهنده ی مشاهده مستقیم آرتیست برای ترسیم بی نظمی های دنیا بود. او سختی زندگی را به عکس می کرد و با این کار ایده های دانشگاهی هنر همزمان را به چالش کشید.

در ادامه به بررسی برخی ویژگی های بارز هنر کوربه می پردازیم:

علاقه به نمایش زندگی روستایی

کوربه به نام یک رئالیست معتقد بود که هنر او باید زندگی مردم طبقه کارگر فرانسوی را در مکان های همزمان به نمایش بگذارد. او فکر می کرد که هنرمندان باید آنچه را که واقعی ست و برایشان آشناست به عکس بکشند. از آنجا که او در روستا عظیم شد، به عکس کشیدن کشاورزان و کارگران روستایی گرایش پیدا کرد.

الک کنندگان گندم The Wheat Sifters دلیل‌ کوربه 1854

در تابلو نقاشی الک کنندگان گندم 1854، دو زن کم سن و یک پسر در نقاشی وجود دارند. دو زن در حال بوجاری و الک کردن گندم هستند. احتمالاً این دو زن خواهران کوربه هستند: زوئی (در مرکز) و ژولیت (نشسته) و پسر می تواند دزیری بینت، پسر نامشروع رنگزن باشد.

عینیت گرایی و دوری از تخیل (فیگورهای واقعی)

گوستاو کوربه Gustave Courbet هیچ علاقه ای به ایده آل سازی پرتره ها در نقاشی های خود نداشت. از آنجایی که او در آثار خود به نمایش پلشتی ها، ناعدالتی ها و واقعیات زندگی بدون اغراق تمایل داشت، می خواست شخصیت های نقاشی هایش را بر پایه افراد واقعی نمایش بدهد. بیشتر زمان‌، این به معنای استفاده از دوستان، افراد خانواده، یا کارگرانی بود که او از آنها خواسته بود تا برای او در استودیو ژست بگیرند.

بانوان کم سن در کنار رود سن Young Ladies Beside the Seine کوربه 1857

نقاشی زنان کم سن در کرانه‌ی رود سن دیگر دلیل‌ کوربه، تصویری بی‌پرده از دو زن روسپی در یک روز گرم تابستانی در کنار رود با لباس‌ هایی نامرتب را روایت می‌کرد و موجب تلخ شدن ذائقه‌ی طبقه‌ی متوسط جامعه شد. واقع گرایی در منظره‌ و چهره ها به وضوح مشخص است.

دقت در جزئیات

یکی از ویژگی های بارز سبک رئالیسم، وصف دقیق جزئیات روزمره است و آرتیست تاثیر عواطف و روحیات فردی را در بیان رویدادها نادیده نمی گیرد. همان طور که در تابلو تدفین در اورنان این ویژگی به چشم می خورد. وجود یک سگ تازی و کودک چراغ به دست و تجمع مردان و زنان در پس زمینه ای از رنگ های سرد، مکان را همچون یک مراسم تدفیلن در یک روز عادی جلوه می دهد. در این چا خبری از تصاویر حماسی و آرمانی رمانتیک انسان ها نیست. سگ و کودک همان قدر با ارزش و مهم بودن دارند که کشیش و دیگر مقامات اورنان . 

کاربرد خشن و زمخت رنگ

گوستاو کوربه به جای الگوبرداری دقیق از فیگورهای خود و ساختن اشکال و خط‌ ها صاف، ترجیح داد که رنگ را به راه ای خشن و رسا اعمال کند. به نظر او، این رویکرد سبک ناپخته، ناهنجاری های دنیا را با دقت بیشتری منعکس می کرد.

سپس از غذا در اورنانز After Dinner at Organs 1849

مقیاس عظیم نقاشی ها

بسیاری از مشهورترین آثار کوربه نیز در مقیاس عظیم بودند. و در حالی که این به خودی خود خارق‌العاده نیست، استفاده کوربه از مقیاس دلیل گفت و گو و جدل شد زیرا او از اون برای با ارزش و مهم بودن دادن به موضوعاتی که شایسته تلقی نمی‌شوند، همانند مردم عادی، استفاده کرد.

این دلیل‌ تمثیلی از زندگی کوربه به نام یک رنگزن است که به نام یک اندوخته‌ گذاری قهرمانانه دیده می‌ شود، که در اون دوستان و تمجید‌ کنندگان در سو راست، و مخالفان وی در سو چپ در کنار او قرار گرفته اند.

استودیوی نقاشی The Painter’s Studio 1849–1850 

از دیگر ویژگی های بارز در نقاشی های کوربه می توان به جامعه گرایی، گرایش به طبقه متوسط و فرودست جامعه، توجه به موضوعات عادی و روزمره، واقعیت مانندی، نگرش انتقادی به جامعه نشانه نمود.

در ادامه به معرفی و توضیح دو تابلو معروف کوربه می پردازیم:

سنگ شکنان The Stonebreakers

 سنگ شکن ها در سال 1849 اولین دلیل‌ عظیم کوربه به شمار می رفت. این دلیل‌ نمونه ای از رئالیسم اجتماعی است که برای اولین بار در سال 1850 در سالن پاریس به نمایش گذاشته شد. این نقاشی بر پایه دو مرد، یکی کم سن و دیگری پیر بود. کروبه در این دلیل‌ رئالیستی منظره‌ ای از زندگی روزمره پرداخته و فقر را به عکس کشیده است. او در این نقاشی، یک مرد کم سن و یک پیرمرد (پدر و پسر) ناشناس که چهره اون ها مشخص نیست را در حال شکستن سنگ ها علامت می دهد. نحوه ضربه زدن بر سنگ ها توسط پدر و حمل بار سنگین سنگ ها توسط پسر، عاری از اغراق است. پسر زیر بار حجیم سنگ ها کمر خم کرده و استیصال و خستگی مفرط در حالت بدن او دیده می شود. کوربه در این نقاشی با استفاده گیری هوشمندانه از خط‌ ها مورب، سختی کار طاقت فرسای فیزیکی را در این دو کشاورز به خوبی علامت داده است. رنگ های به کار برده شده در این تابلو غالبا قهوه و تاریک هستند که دلیل ساختن فضای خفه و مایوس در تابلو شده است. وی به ‌جای شناسایی چهره‌ی این دو نفر، معطوف به لباس‌ های آلوده‌ و پاره، دستان فرسوده و رابطه‌ ی آنها با زمین می‌ شود.

کوربه درباره چگونگی خلق این تابلو چنین می گوید:
” داشتم با کالسه به سو قلعه سن دنی می رفتم تا منظره ای پیدا کنم. اما در راه دو مردی که در کنار جاده مشغول سنگ شکستن بودند دیدم. برخورد با این منظره‌ ی فلاکت بار، برایم غیرمترقبه بود. یکباره فکر کشیدن این تابلو در ذهنم خطور کرد ….  ما باید هنر را مخصوص این طبقه کنیم. زیرا زمان های مدیدی ست که نقاشان هم عصر من هنر ایده آلیست تحویل می دهند. “

تابلو نقاشی سنگ شکنان دلیل‌ کوربه 1945

این دلیل‌ برای اولین بار در سالن پاریس در سال 1850 به نمایش گذاشته شد و بازدید کنندگان را شوکه کرد. متأسفانه این شاهکار نقاشی در طول جنگ جهانی دوم، دنبال با 154 عکس دیگر، توسط نیروهای متفقین در بمباران فوریه 1945 از بین رفت.
 

تدفین در اورنانس Courbet’s A Burial at Ornans 1849-1850 

این تابلو  با ابعاد 10 در 22 فوت، تصویری بزر از مردم عادی شهر است.

او همه چهره ها و این حادثه را بر پایه تشییع جنازه عموی بزرگش کشید. وی با علامت دادن افراد روزمره عادی در این مقیاس بزر (که معمولاً برای روایت‌ های عظیم و تاریخی استفاده می شد) به نام یک «سوسیالیست مخوف» شناخته شد که از توانایی خارق‌ العاده‌اش در نقاشی برای خلق آثار هنری زشت و نامطلوب استفاده می‌ کند و ا را نکوهش کردند. نزد از این، از مدل‌ برای ترسیم روایت‌ های تاریخی استفاده می‌ شد، اما کوربه درباره این اثرش گفت که او «همه مردم شهر را نقاشی می‌کرد که در مراسم تشییع جنازه وجود داشتند». (ابعاد تابلو 10 در 22 فوت)

تدفین در اورنان Courbet’s A Burial at Ornans 1849-1850

کوربه اثری با موضوعی دنیوی دنبال با مردمانی ناشناس ترسیم کرد و  از به عکس کشیدن هرگونه ارزش معنوی و ویژگی های روحانی فراتر از مراسم کفن‌ و دفن در این نقاشی اجتناب نمود. نقاشی زشت کوربه مخاطبان شیک‌ پوش پاریسی را با برابری‌ های جدید سیاسی در سرزمین دوست کرد؛ زیرا انقلاب سال ۱۸۴۸ به مردان تمام سرزمین حق رأی می‌داد. 

میراث گوستاو کوربه Gustave Courbet

کوربه با نقاشی هایش نشان عظیمی بر سیر تاریخ هنر داشت. هدف از نقاشی او ، همانطور كه مكاتب قبلی گفته بودند ، خوشگل سازی یا آرمان سازی واقعیت نبوده است بلكه بازتولید دقیق اون بوده است. کوربه برنده شد نقاشی های خود را از کلیشه های هنری ، ایده آلیسم ساختگی و مدل های منسوج به تاریخ خلاص کند.

رویکرد غیرمعمول او به نقاشی ( تمرکز بر نقص و واقعیت مردم عادی ) بر بسیاری از هنرمندان بعدی نشان گذاشت. بسیاری از نقاشان امپرسیونیست و پست امپرسیونیست، همانند مونه و سزان، از او به نام منبع اصلی الهام در سبک های خود یاد می کنند. او به نام یک آرتیست مبتکر و مبتکر که به ارائهٔ تفسیرهایی پررنگ از واقعیت‌ های اجتماعی در کارهایش تمایل دارد، شناخته می‌ شود.
 
گیوم آپولینر، منتقد هنری فرانسوی درباره کوربه گفت: «کوربه پدر نقاشان جدید است.»

جملات زیر از جمله بیانات معروف وی هستند:
من پنجاه سال عمر کرده‌ام و در این پنجاه سال، من همیشه در آزادی زیسته‌ام. پس به من رخصت دهید که زندگیم را در آزادی به آخر برسانم؛ و بگذارید تا در هنگامی که من فوت شده‌ام، درباره‌ام این‌گونه سخن گفته شود: «او به هیچ مدرسه‌ای ، به هیچ نهادی، به هیچ آکادمی، و به هیچ رژیمی وابستگی نداشت به جز رژیم آزادی»

زیادتر بفهمید : حقایق تلخ و تکان دهنده در نقاشی های معروف + تصاویر

زیادتر بفهمید : رازها پشت پرده خلق چند تابلوی نقاشی معروف / از جیغ تا مرگ مارا+ تصاویر

تهیه و ترجمه : گروه فرهنگ و هنر سیمرغ/ سمانه ضیائی فر
seemorgh.com/culture
اختصاصی سیمرغ

مرقد مطهر رضوی نمایشگاهی مصور از فرهنگ و هنر ایرانی و اسلامی است که زیباترین و چشم نوازترین هنر‌های اصیل و سنتی از جمله هنر کاشی کاری را در پیشگاه و سرای این بارگاه معنوی می توان مشاهده کرد.

کاشی کاری مرقد امام رضا ع

کاشی‌هایی زرین‌فام، معرّق، معقلی، هفت‌‏رنگی و زیررنگی با نقوش مختلفی از شمسه‌‏ها و نیم شمسه‏‌ها، ترنج‏‌ها و سرترنج‌‏ها، اسلیمی ها و ختایی ها تا نقوش هشت، شش و چهار گوش، گلدانی، ستاره‌‏ای، ناودانی و… جلوه بصری خاصی به مرقد بخشیده و معنویت این مکان نورانی را دوچندان کرده اند. در این شرح نگاهی اجمالی به کاشی های موجود در پیشگاه‌های بارگاه منور رضوی داریم.
 

مکاتب جداگانه هنری در کاشی کاری های مرقد

کاربرد کاشی در معابد و مکان های مذهبی به هزاره دوم نزد از میلاد برمی گردد؛ یعنی زمانیکه برای اولین بار از خشت های لعاب دار در معابد استفاده شد. پس از اون به دوره هخامنشی، ساسانی و اسلامی می رسیم که در هریک از این دوره ها، کاشی هایی با نقوش و رنگ های ویژه داریم. در دوره اسلامی، هنر در همه زمینه ها به اوج بزرگی، با ارزش و مهم بودن و زیبایی خود رسید؛ زیرا هنگامی هنر اصیل و گرانبهای ایرانی با فلسفه و حکمت اسلامی درآمیخت به شکل یک هنر فاخر حقوق و در مکان های مذهبی از جمله در مساجد و بقاع متبرکه و جا‌های دیگر استفاده شد که جمع این نوآوری ها را در کاشیکاری های مرقد مطهر امام رضا (ع) می بینیم.

عکس کاشی کاری مرقد امام رضا ع

اوج هنر کاشیکاری مرقد مطهر در دو مدرسه جداگانه متجلی می شود؛ نخست هنرکاشیکاری دوره تیموری و صفوی که اون را در پیشگاه انقلاب اسلامی و عبادتگاه گوهرشاد می بینیم. دوم هنر کاشیکاری دوره قاجار که در پیشگاه آزادی یا همان پیشگاه جدید به کار رفته است و هر یک دارای ویژگی های متفاوتی است.

هنر کاشی کاری عصر تیموری و صفوی در مرقد مطهر

هنر مهم کاشی کاری دوره های تیموری و صفوی که در پیشگاه انقلاب اسلامی و عبادتگاه گوهرشاد به خوبی نمود یافته، استفاده  ویژه و نمادین از کاشی است به طوریکه بهشت را برای ما تداعی می کند؛ در این کاشی ها از رنگ های درخشان خاصی در زیبا جلوه دادن فضا‌ها و روی دیوار‌ها استفاده شده، همه کاشی ها در دوره تیموری و صفوی زمینه لاجوردی رنگ دارد که نماد آب است و برگ ها و برخی از عناصر نقش ها هم زیادتر آبی رنگ بودند یعنی لاجوردی یا آبی و فیروزه ای.

ورودی رواق دارالرحمه با کاشی‌کاری منحصر به فرد

از آنجایی که در دوره تیموری و صفوی هنرمندان خردمند بودند و علوم گوناگون از جمله فلسفه و منطق، ریاضی و همچنین با زبان رنگ ها آشنایی کامل داشتند، می‌خواستند با کاربرد این رنگ‌ها بهشت را در پیشگاه های مرقد مطهر تجسم بخشند. دوم اینکه با رنگ های یواش ویژه معنوی همانند آبی و آبی کم رنگ و لاجورد در واقع آسمان و آب را تداعی کنند. نقوش روی این کاشی ها نیز شامل موتیف ها و تزئینات خاصی است که هم جنبه عرفانی و هم جنبه  جهانی دارد؛ همانند اسلیمی ها و گل و برگ ها و نقوش نمادین برخی از حیوانات که ریشه در اسطوره ها دارند.

اما اتفاق مهم دیگر دوره تیموری و صفوی که اون را از دوره قاجار متمایز کرد، کاربرد کاشی معرق بود. کاشی معرق علمی بود که برای اولین بار در عبادتگاه جامع زوزن در سال ۶۱۷ هجری  قمری نوآوری شد. کاشی معرق از گران ترین، مرغوب ترین و زیباترین نوع کاشی بود و این حسن را داشت که با اون هیچ فضایی خالی از نقش نمی ماند؛ یعنی با برداشتن قطعه‌ ها ریز و کوچک کاشی معرق در رنگ های مختلف، کاشی کاران می توانستند تمام گوشه ها، زوایا و حرکت های منحنی را پر کنند. این امکان با کاشی مسطح یا خشتی ابدا میسر نبود. ما بهترین نمونه های کاشی معرق را در ایوان مقصوره عبادتگاه گوهرشاد و پیشگاه انقلاب می بینیم.

نقوش اسطوره ای در کاشی های پیشگاه انقلاب اسلامی

در پیشگاه انقلاب اسلامی نقوش اسطوره‌ای عجیبی به چشم می خورد؛ همانند نقش شیر، اژدها، مار، پرندگان و خورشید به شکل های مختلف که همه برگرفته از اسطوره های تاریخی ماست. این مسئله مرهون آگاهی و علم هنرمندان و معماران ما به اسطوره ها بود. نقش اژد‌ها در پیشگاه انقلاب با دنیا هستی و خلقت دنیا هم ارتباط دارد و مفهومی مینوی پیدا می کند. هنرمندانه ترین نقوش اژد‌ها را در دو غرفه در دو سو ایوان ساعت، پس از ورودی پیشگاه انقلاب می بینیم که دو اژد‌ها به هم پیچیده اند. اژد‌ها در اسطوره ها آفریننده دنیا خلقت و نگهدارنده گنج های پنهان است؛ گنج پنهان مرقد مطهر رضوی هم حضرت رضا (ع) هستند.

کاشی کاری پیشگاه انقلاب در مرقد امام رضا

در ایوان شرقی نقارخانه دو شیر را در حال از بین بردن یک دیو می بینیم؛ تجلی شیر به شکل‌های مختلف است: تجلی آسمانی، خورشید. تجلی زمینی حیوان شیر، تجلی معنایی رنگ شیر و تجلی روشنایی و حتی نماد یکتا، ایزد و مهر را هم دارد. جنگ شیر و گاو نیز در دو جای دیگر از پیشگاه انقلاب دیده می‌شود. اصل این نقش در تخت جمشید است. شیر نماد سفیدی، خورشید، روشنایی و گرما، روشنایی و ایزد مهر و گاو، نماد ابر و سیاهی و زمستان و سرما است. در تخت جمشید،تسلط شیر بر گاو، غلبه گرما بر سرما، روشنایی بر تاریکی و تحویل سال را علامت می‌دهد.

کاشی های پیشگاه آزادی

پیشگاه آزادی یا جدید، از سال ۲۲۴ تا سال ۲۲۷ هجری قمری، در تاریخ فتحعلی شاه قاجار ساخته شد. پس کاشی های این پیشگاه وابسته به دوره قاجار است. همه چیز در این دوره تغییر می کند. رنگ زمینه در پیشگاه انقلاب لاجوردی و آبی است که در اینجا تبدیل به زرد و قرمز می‌شود که دو رنگ کاملا نامناسب برای فضای مرقد است؛ برای چی که رنگ ها زبان و پیام دارند.

مثلا زرد رنگ بیماری و قرمز رنگ خون است و برای یک مکان معنوی مناسب نیست. سبک نقاشی این دوره که روی کاشی های پیشگاه آزادی جلوه گر شده رئال و واقع گرایی است همانند درختان میوه؛ حتی گاهی نقوشی را در این پیشگاه می بینیم که به هیچ وجه با مرقد مطهر همخوانی ندارد؛ در واقع هنرمندان دوره قاجار زبان عرفان را به فراموشی سپرده اند.

کاشی‌ کاری پیشگاه آزادی مرقد امام رضا (ع)

از کاشی معرق هم در این پیشگاه خبری نیست و کاشی ها خشتی و هفت رنگ هستند که یا به کمک میخ اون ها را به دیوار نگه داشته اند یا طوری وصله و پینه کرده  و به شکل نامناسبی کنار هم چیده اند. در حالیکه اسلیمی‌های پیشگاه انقلاب از خاک نمی‌روید از درون یک گل می‌روید، یعنی از سرشاخه یک اسلیمی دیگر می روید و این علامت بی انتهایی دنیا، پیچیدگی انسان،   برتر خواهی و تکامل انسان و حرکت او به سو خدا است.

ولی چنین مفهومی را دیگر در دوره قاجار یعنی کاشی های پیشگاه آزادی نمی بینیم، بلکه اسلیمی یا از درون گلدان یا از پشت توده خاک خارج آمده است. نقش اژد‌ها هم در این پیشگاه کاملا تقلیدی است و حکمت کاربرد اون مدنظر آرتیست نبوده، زیرا معماران دوره صفوی و تیموری خردمند بودند و علم آنها در هنرشان نیز تجلی می کرد. ولی هنرمندان دوره قاجار علم اندکی داشتند و زیادتر تحت تاثیر هنر غرب بودند.

 کهنه ترین کاشی های مرقد: کاشی های درون روضه منوره

دیوار‌های دور و بر روضه منوره به ارتفاع ۹۲ سانتی‌متر با کاشی سنجری تزئین شده که مربوط به آغاز قرن هفتم هجری قمری است. این کاشی‌ها بخشی از اِزاره‌های دو متری دیوارهاست؛ اِزار یا اِزاره در معماری به معنی قسمت پایینی دیوارهاست که به کف زمین متصل می‌شود. این کاشی‌های ممتاز و نیز کتیبه دور و بر جبهه خارجی در نزد روی مبارک، در رواق دارالحفاظ، از شاهکار‌های بی نظیر و از کهنه‌ترین کاشی‌های عهد اسلام است.

کاشی های دور و بر روضه منوره

این کاشی ها فراوان زیبا و نازک و در رنگ قهوه‌ای، فیروزه‌‎ای فراوان زیبا، لاجوردی و سفید هستند. اشکال این کاشی‌ها هندسی است و تفاوت شاخصی با زیادتر کاشی‌های دوره‌های بعدی و حتی سایر کاشی‌های مرقد دارد. برخی به اشتباه تصور می کنند که این کاشی ها مربوط به دوران سلطان سنجر سلجوقی است؛ حال آنکه سنجر از القاب سلطان محمد خورازمشاه هم بوده و چند نفر دیگر از خوارزمشاهیان هم لقب سنجر داشته  اند.

کاشی های بنا‌های جدید مرقد رضوی

در کاشی کاری دوره همزمان به طرزی آشکار از طرح‌ها و راه‌های سایه پردازی و گل فرنگی‌های قاجاری دوری شده و در عوض پایبندی به سبک و سیاق دوره صفوی مشهود است. نما‌های پیشگاه جمهوری اسلامی، قدس و جامع رضوی غالباً با کاشی معرق لباس یافته و بر روی سردر ایوان جنوبی پیشگاه آزادی، قسمت دیگری از کاشی کاری معرق با طرح‌های نوین اجرا شده است. از کاشی با طرح گل و بوته (گل فرنگ) به راه همزمان هم در فضا‌های محدودی از قبیل ورودی‌های مرقد مطهر استفاده شده است.

تصاویر هنر کاشیکاری در مرقد

در مجموع در دوران همزمان، هنر کاشی کاری به نام تزئین غالب در معماری فضا‌های بیرونی و نما‌های خارجی بنا‌ها شناخته می‌شود؛ در نما‌های داخلی رواق‌های جدید دارالولایه، دارالحجه، دارالهدایه و فضا‌های داخلی کتابداری مرکزی زیادتر از گچ بری آینه کاری و نقاشی استفاده شده است.

زیادتر بفهمید : کاشی ایرانی؛ هنری که یاد بردن می‌شود؟ + تصاویر

زیادتر بفهمید : عکسهای کهنه و تاریخچه مرقد امام رضا

زیادتر بفهمید : ایران زیباترین بناهای کاشی کاری شده دنیا را دارد + تصاویر

زیادتر بفهمید : چهل نکته جذاب درباره ‘مرقد امام رضا(ع)’

گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
seemorgh.com/culture
منبع: yjc.ir

سهراب هادی متولد 1336 و از نقاشان و هنرمندان به‌نام همزمان و همچنین از بنیای گذاران فرهنگستان هنر است. در گفت و گویی که بین خبرنگار جونی و سهراب هادی انجام شد، هادی از معنای فرهنگ و ارتباط مستقیم اون با هنر یک جامعه گفت. برای خواندنی‌های زیادتر دنبال جونی باشید.

سهراب هادی کوشش هنری خود را نزد از انقلاب شروع کرده و تا به امروز یکی از پرکارترین هنرمندان بوده است. هادی دستی نیز بر قلم دارد و کتاب‌های متعددی از جمله نگرشی جدید بر هنر همزمان (منتشر شده در انتشارات تندیس) و کتاب خواب و خاکستر: عالم خیال و ادراکات شهودی که مجموعه مقالات وی هستند و شناخت اسطوره‌های ملل را در کارنامه کاری خود دارد. سهراب هادی همچنین سال‌ها به نام روزنامه نگار کوشش داشته است.  در ادامه گفت و گوی خبرنگار جونی با سهراب هادی را می‌خوانید.

سهراب هادی مطرح کرد

آیا فرهنگ جمهوری در جامعه ما وجود دارد؟

الآن  که در سال 1401 در تهران زندگی می‌کنیم چهل سال است که  دستخوش یک تغییر عظیم شدیم. ما از نظام شاهنشاهی به نظام جمهوری حرکت کردیم و اما الآن نیز ما هنوز به اون چیزی که به معنای  جمهوری باشد نرسیده‌ایم. دلیل اون چیست؟ به نظر من دلیل اون این است که ما هیچ ادراکی از مناسبات جامعه‌ای که در اون جمهوری وجود داشته باشد نداشته‌ایم؛ پیشینه‌ا‌ی هم در این خصوص نداریم زیرا سالیان سال تاریخ شاهنشاهی داشته‌ایم.

سوالی که مطرح می‌شود می‌تواند این باشد که در جامعه‌ای که ساختار اون جمهوری است فرهنگ در کجا قرار دارد؟ می‌گویند که در فرانسه ژس کار دس بدن، رئیس جمهور فرانسه، در هیئت دولت خود بیشترین با ارزش و مهم بودن و ارزش را به آندره مارلو که وزارت فرهنگ را بر وظیفه داشت می‌دهد؛ سپس از اون رئیس جمهور به وزیر فرهنگ و هنر حق وتو کردن می‌دهد؛ یعنی اگر در مصوبات دولت موردی بود که از دید فرهنگی برای رشد جامعه سودمند نیست، اون مصوبه به تصویب نخواهد رسید. این نگاهی متعالی از سوی انسان به فرهنگ است.

حال می‌گوییم که فرهنگ ابدا چیست؟ آیا می‌توانیم یک تعریف موجز از فرهنگ داشته باشیم؟ دهخدا در لغت نامه خود واژه فرهنگ را این گونه تعریف می‌کند: فرهنگ واژه‌ای است مرکب و نه مجرد، ترکیب شده از دو عنصر فر و هنگ  که در آوای استفهامی می‌شود فرهنگ.

فر به تنهایی به معنای بزرگ است و هنگ به تنهایی به معنای قدرت و استحکام است. پس ترکیب بزرگ و استواری ترکیبی است که ایجاب می‌کند وجود هر فردی برخوردار از این دو عنصر باشد انسانی که این دو عنصر را داشته باشد قائم به وجود خود خواهد بود.

حال چگونه می‌شود که فرد به این رتبه و مقام برسد؟ فرد باید در ارتباطات اولیه همانند خانواده و در مکان زندگی و آموزش و اجتماعی به این مقام برسد.  آیا ما در جامعه امروز چنین مفهومی را برای تربیت و رسانیدن افراد به این مقام داریم؟ باید ساختار راه اجتماعی انسان به گونه‌ای باشد که دو عنصر گفته شده فر و هنگ وجود داشته باشد و در مقاطع گوناگون این دو عنصر به فرد منتقل شود تا بتواند برای خود خلق موقعیت کند وهم‌تاریخ به جامعه نیز خدمت کند.

مناسبات فرد و فرد نیز با همین پایه شکل می‌گیرد؛ الآن با همه این تعاریف دیگر فرهنگ یک واژه خشک و منجمد و بی‌معنی نیست. فرهنگ نیز در دوره‌های متفاوت تعاریف گوناگونی دارد و به عبارتی رابطه افراد با یکدیگر و رابطه افراد با نظام و رابطه نظام با افراد است.

سهراب هادی: هنر مشتق از فرهنگ روز جامعه است

سپس از تعریف فرهنگ می‌توانیم به تعریف هنر برسیم؛ هنر دریچه و مشتق از فرهنگ موجود در جامعه است. الآن که ما درهنر به ابتذال رسیده‌ایم، شکل فرهنگ را مشاهده می‌کنیم. فرهنگی که به ابتذال کشده شده است و به مثابه اون هنر نیز به ابتذال کشیده شده است.

پس ما از شکل راستین فرهنگ و هنر فاصله گرفتیم؛ چگونگی برگشت به هنر و تطبیق معنای اصلی هنر و فرهنگ بر می‌گردد به چگونگی مناسبات اجتماعی و رفتار مدیران. مدیران نالایق فرهنگی و بی‌کیفایت ما دلیل ابتذال در هنر شده‌اند.

پنجاه سال نزد در گالری‌ها کارهایی از اساتیدی همچون مارکو گریگوریان را می‌توانستیم مشاهده کنیم در اون تاریخ در گالری‌ها این شلوغی های امروزی وجود نداشت و مکان گالری دقیقا مکانی منطبق شده با اصل هنر بود.

در اون تاریخ وزارت فرهنگ به درستی همه چیز را مدیریت می‌کرد در حالی که الآن گالری داری تنها تبدیل به یک سودمحوری آلوده‌ شده است.

انسانی که فکر هنری دارد به زیبایی های دنیا گرایش دارد

الآن در ایران اقتصاد هنر نیز وجود ندارد. رنگزن برای به نمایش درآمدن دلیل‌ خود باید به گالری دار پول بدهد در حالی که این داستان باید کاملا برعکس باشد و ما در حال آماده به یک هرم به عکس از کل قضایا رسیده‌ایم.

الآن دیگر کسی به معنای واقعی هنر توجهی ندارد. هنر به معنای وجودی یعنی شناخت واقعیت و زیبایی، این دو عنصر اساسی وجود انسان هستند. انسانی که فکر هنری دارد به زیبایی‌های دنیا گرایش دارد همانند آبگیر، گل درخت… و با این زمینه‌ها به دنیا دید می‌کند و هنگامی که خلق دلیل‌ هنری می‌کند، مخاطب را یه این زیبایی درونی انسان دعوت می‌کند. این فرهنگ فرهنگ   برتر و بزرگ است.بیشترین فرهنگ هنر همزمان ایران نیز دوباره‌می‌گردد به رویکرد آرتیست در پیوند با شناخت مکان خود و دنیا.

نظر شما در خصوص کوشش‌های هنری سهراب هادی چیست؟ نظرات خود را با ما در جونی به اشتراک بگذارید.

سهراب هادی متولد 1336 و از نقاشان و هنرمندان به‌نام همزمان و همچنین از بنیای گذاران فرهنگستان هنر است. در گفت و گویی که بین خبرنگار جونی و سهراب هادی انجام شد، هادی از معنای فرهنگ و ارتباط مستقیم اون با هنر یک جامعه گفت. برای خواندنی‌های زیادتر دنبال جونی باشید.

سهراب هادی کوشش هنری خود را نزد از انقلاب شروع کرده و تا به امروز یکی از پرکارترین هنرمندان بوده است. هادی دستی نیز بر قلم دارد و کتاب‌های متعددی از جمله نگرشی جدید بر هنر همزمان (منتشر شده در انتشارات تندیس) و کتاب خواب و خاکستر: عالم خیال و ادراکات شهودی که مجموعه مقالات وی هستند و شناخت اسطوره‌های ملل را در کارنامه کاری خود دارد. سهراب هادی همچنین سال‌ها به نام روزنامه نگار کوشش داشته است.  در ادامه گفت و گوی خبرنگار جونی با سهراب هادی را می‌خوانید.

سهراب هادی مطرح کرد

آیا فرهنگ جمهوری در جامعه ما وجود دارد؟

الآن  که در سال 1401 در تهران زندگی می‌کنیم چهل سال است که  دستخوش یک تغییر عظیم شدیم. ما از نظام شاهنشاهی به نظام جمهوری حرکت کردیم و اما الآن نیز ما هنوز به اون چیزی که به معنای  جمهوری باشد نرسیده‌ایم. دلیل اون چیست؟ به نظر من دلیل اون این است که ما هیچ ادراکی از مناسبات جامعه‌ای که در اون جمهوری وجود داشته باشد نداشته‌ایم؛ پیشینه‌ا‌ی هم در این خصوص نداریم زیرا سالیان سال تاریخ شاهنشاهی داشته‌ایم.

سوالی که مطرح می‌شود می‌تواند این باشد که در جامعه‌ای که ساختار اون جمهوری است فرهنگ در کجا قرار دارد؟ می‌گویند که در فرانسه ژس کار دس بدن، رئیس جمهور فرانسه، در هیئت دولت خود بیشترین با ارزش و مهم بودن و ارزش را به آندره مارلو که وزارت فرهنگ را بر وظیفه داشت می‌دهد؛ سپس از اون رئیس جمهور به وزیر فرهنگ و هنر حق وتو کردن می‌دهد؛ یعنی اگر در مصوبات دولت موردی بود که از دید فرهنگی برای رشد جامعه سودمند نیست، اون مصوبه به تصویب نخواهد رسید. این نگاهی متعالی از سوی انسان به فرهنگ است.

حال می‌گوییم که فرهنگ ابدا چیست؟ آیا می‌توانیم یک تعریف موجز از فرهنگ داشته باشیم؟ دهخدا در لغت نامه خود واژه فرهنگ را این گونه تعریف می‌کند: فرهنگ واژه‌ای است مرکب و نه مجرد، ترکیب شده از دو عنصر فر و هنگ  که در آوای استفهامی می‌شود فرهنگ.

فر به تنهایی به معنای بزرگ است و هنگ به تنهایی به معنای قدرت و استحکام است. پس ترکیب بزرگ و استواری ترکیبی است که ایجاب می‌کند وجود هر فردی برخوردار از این دو عنصر باشد انسانی که این دو عنصر را داشته باشد قائم به وجود خود خواهد بود.

حال چگونه می‌شود که فرد به این رتبه و مقام برسد؟ فرد باید در ارتباطات اولیه همانند خانواده و در مکان زندگی و آموزش و اجتماعی به این مقام برسد.  آیا ما در جامعه امروز چنین مفهومی را برای تربیت و رسانیدن افراد به این مقام داریم؟ باید ساختار راه اجتماعی انسان به گونه‌ای باشد که دو عنصر گفته شده فر و هنگ وجود داشته باشد و در مقاطع گوناگون این دو عنصر به فرد منتقل شود تا بتواند برای خود خلق موقعیت کند وهم‌تاریخ به جامعه نیز خدمت کند.

مناسبات فرد و فرد نیز با همین پایه شکل می‌گیرد؛ الآن با همه این تعاریف دیگر فرهنگ یک واژه خشک و منجمد و بی‌معنی نیست. فرهنگ نیز در دوره‌های متفاوت تعاریف گوناگونی دارد و به عبارتی رابطه افراد با یکدیگر و رابطه افراد با نظام و رابطه نظام با افراد است.

سهراب هادی: هنر مشتق از فرهنگ روز جامعه است

سپس از تعریف فرهنگ می‌توانیم به تعریف هنر برسیم؛ هنر دریچه و مشتق از فرهنگ موجود در جامعه است. الآن که ما درهنر به ابتذال رسیده‌ایم، شکل فرهنگ را مشاهده می‌کنیم. فرهنگی که به ابتذال کشده شده است و به مثابه اون هنر نیز به ابتذال کشیده شده است.

پس ما از شکل راستین فرهنگ و هنر فاصله گرفتیم؛ چگونگی برگشت به هنر و تطبیق معنای اصلی هنر و فرهنگ بر می‌گردد به چگونگی مناسبات اجتماعی و رفتار مدیران. مدیران نالایق فرهنگی و بی‌کیفایت ما دلیل ابتذال در هنر شده‌اند.

پنجاه سال نزد در گالری‌ها کارهایی از اساتیدی همچون مارکو گریگوریان را می‌توانستیم مشاهده کنیم در اون تاریخ در گالری‌ها این شلوغی های امروزی وجود نداشت و مکان گالری دقیقا مکانی منطبق شده با اصل هنر بود.

در اون تاریخ وزارت فرهنگ به درستی همه چیز را مدیریت می‌کرد در حالی که الآن گالری داری تنها تبدیل به یک سودمحوری آلوده‌ شده است.

انسانی که فکر هنری دارد به زیبایی های دنیا گرایش دارد

الآن در ایران اقتصاد هنر نیز وجود ندارد. رنگزن برای به نمایش درآمدن دلیل‌ خود باید به گالری دار پول بدهد در حالی که این داستان باید کاملا برعکس باشد و ما در حال آماده به یک هرم به عکس از کل قضایا رسیده‌ایم.

الآن دیگر کسی به معنای واقعی هنر توجهی ندارد. هنر به معنای وجودی یعنی شناخت واقعیت و زیبایی، این دو عنصر اساسی وجود انسان هستند. انسانی که فکر هنری دارد به زیبایی‌های دنیا گرایش دارد همانند آبگیر، گل درخت… و با این زمینه‌ها به دنیا دید می‌کند و هنگامی که خلق دلیل‌ هنری می‌کند، مخاطب را یه این زیبایی درونی انسان دعوت می‌کند. این فرهنگ فرهنگ   برتر و بزرگ است.بیشترین فرهنگ هنر همزمان ایران نیز دوباره‌می‌گردد به رویکرد آرتیست در پیوند با شناخت مکان خود و دنیا.

نظر شما در خصوص کوشش‌های هنری سهراب هادی چیست؟ نظرات خود را با ما در جونی به اشتراک بگذارید.