برچسب: ناپخته

پژوهشگران داخلی با نمک زدایی و جداسازی آب و رسوبات از نفت، روزانه ۶۰ هزار بشکه نفت ناپخته را به شکل مهیا صادرات تحویل شرکت مردمی نفت می‌دهند.
به شرح صفحه اقتصاد، محمود پوربافرانی پژوهشگر مرکز واحدهای نزد ساخته فرآورش نفت ناپخته جهاد دانشگاهی اظهارداشت: جهاددانشگاهی برای علامت دادن توانمندی های خود به شرکت مردمی نفت ابتدا در واحد تحقیقات و تحقیق جهاددانشگاهی پایلوت طرح نمک زدایی از نفت ناپخته را به روش الکترواستاتیک با ظرفیت ۲۰ بشکه در روز انجام داد.
وی درخصوص با ارزش و مهم بودن نمک زدایی نفت ناپخته گفت: نفتی که از چاه استخراج می شود تا وقت انتقال به بشکه باید نمک زدایی (جدا سازی نمک، آب و رسوبات از نفت) شود.
این پژوهشگر توضیح داد: پس از موفقیت در اجرای این طرح، شرکت نفت، پروژه فرآورش نفت ناپخته به میزان ۶۰ هزار بشکه نفت ناپخته در روز را به جهاددانشگاهی واگذار کرد که تجهیزات این پروژه شامل مخازن “نمک زدا” و “جدا کننده آب و رسوبات از نفت” است.
پوربافرانی با بیان اینکه قرارداد این پروژه نیز به روش B.O.O (قرارداد احداث، تملک و استفاده‌برداری) است، افزود: این بدان معنی است که جهادانشگاهی باید هم اندوخته گذار و هم سازنده و استفاده بردار باشد و وقت استفاده بردای این پروژه باید روزی ۶۰ هزار بشکه نفت ناپخته را تحویل شرکت نفت دهد.

وی ادامه داد: این نفتی که درون بشکه ها تحویل شرکت نفت داده می شود برای صادرات یا برای پالایش به پالایشگاه ها می رود.

این پژوهشگر مرکز واحدهای نزد ساخته فرآورش نفت ناپخته جهاد دانشگاهی همچنین تصریح کرد: حالا مهندسی این طرح در حال انجام است و یکی از مهم ترین نکات این پروژه استفاده از حداکثر توانمندی ساخت درون است و جهاددانشگاهی در این طرح خود سازنده و طراح است و واحد تحقیق نیز دارد.

براساس شرح سازمان جهاد دانشگاهی، پوربافرانی گفت: سازندگان بزرگی نیز در سرزمین وجود دارند که جهاد این مخازن را به آنها ارائه می دهد و در این طرح ابدا تصمیم نداریم از سازندگان خارجی استفاده کنیم یا وارداتی داشته باشیم.

وی با تاکید براینکه تنها حدود ۱۰ الی ۲۰ درصد ابزار دقیق این پروژه از خارج از سرزمین درون می شود تصریح کرد: با اجرای این طرح برای حدود ۲۰۰ نفر اشتغال زایی مستقیم و ۲ الی ۳ هزار نفر اشتغال زایی غیر مستقیم ساختن می شود.

این پژوهشگر مرکز واحدهای نزد ساخته فرآورش نفت ناپخته جهاد دانشگاهی به با ارزش و مهم بودن اجرای این طرح نشانه کرد و یادآور شد: در حال آماده در میادین نفتی، شرکت های ایتالیایی این طرح را اجرا می کنند و کارگران یا نیروهای انسانی فیلیپینی و هندی نیز در میدان های نفتی مشغول به کار هستند، ما تصمیم بومی سازی این کار و کاهش وابستگی به کشورهای دیگر را داریم.

پوربافرانی ادامه داد: از سوی دیگر این تجهیزات سر چاه هایی مستقر می شوند که میادینی مشترک بین ایران وعراق دارد. اگر ما نفت را برداشت نکنیم، عراق اون را استخراج می کند بنابراین اجرای چنین طرحی از با ارزش و مهم بودن زیادی برخوردار است و ارزش اقتصادی بالایی نیز به دنبال دارد.

وی همچنین به مشکلات اجرای این طرح نشانه کرد و گفت: در حال آماده ما برای اجرای این پروژه با مشکلات تامین مالی و اندوخته مواجه هستیم چراکه این پروژه یک طرح اندوخته بر است.

این پژوهشگر با یادآوری اینکه درحال آماده برای تامین اندوخته این طرح نزد پرداختی از شرکت مردمی نفت به جهاد دانشگاهی پرداخت شده است، افزود: البته برای مابقی این طرح که حدود ۸۰ درصد مبلغ کل پروژه می شود نیز از راه معاونت علمی و علمی و صندوق توسعه مردمی برای دریافت تسهیلاتی با کارمزد کم از بانک ها اقداماتی درحال انجام است.

منبع: ایرنا

به گفته ی وزیر نفت و گاز طبیعی هند، این سرزمین زیادتر نفت ناپخته مورد نیاز خود را در آینده از کشورهای حوزه دریا فارس خریداری می کند.
به شرح صفحه اقتصاد، «هاردیپ سینگ پوری»، وزیر نفت و گاز طبیعی هند، در کنفرانس میلان با تاکید بر اینکه کشورش به دنبال تامین امنیت و انرژی مقرون به صرفه است، گفت: زیادتر نفت ناپخته کشورش در آینده نزدیک از کشورهای حوزه دریا فارس از جمله عربستان سعودی و عراق تامین خواهد شد.

پالایشگاه‌های هندی نفت نسبتا کم ارزش روسیه را خریداری می‌کنند که شرکت‌ها و کشورهای غربی از تاریخ اعمال تحریم‌ها علیه مسکو به سبب آنچه «فعالیت‌ نظامی مخصوص» در اوکراین می‌خواند، دوری می‌کنند.

واردات هند از نفت روسیه ۴.۷ برابر یا بیش از ۴۰۰ هزار بشکه در روز در ماه آوریل تا مه (فروردین تا خرداد) افزایش یافت، اما در ماه جولای (تیر) کاهش یافت.

پوری در گفت‌وگو با رویترز در کنار نمایشگاه گازتک گفت: تا جایی که به هند مربوط می‌شود، من در آینده قابل نزد‌بینی می‌بینم که بسیاری از نفت ناپخته ما از عربستان سعودی، عراق، ابوظبی، کویت و غیره تامین خواهد شد.

اگرچه واردات نفت از روسیه در ماه جولای نسبت به ژوئن ۷.۳ درصد کاهش یافت اما مسکو دومین تامین کننده عظیم نفت این سرزمین پس از عراق باقی ماند.

پوری گفت: تا آخر سال مالی در ۳۱ مارس ۲۰۲۲، خرید هند از روسیه تنها ۰.۲ درصد بود، اما بعداً با  نزد آمدن مشکلات در وضعیت کشورهای دنیا، واردات از روسیه افزایش یافت. ما شروع به خرید کمی زیادتر کردیم، اما هنوز هم کسری از آنچه اروپا از روسیه می‌عقل را می‌خریم.

پوری در پاسخ به این سوال که آیا خرید نفت روسیه در آینده افزایش یا کاهش خواهد یافت، گفت هیچ گزینه ای را رد نمی کند زیرا هند ناچار به تامین نفت و انرژی مورد نیاز خود از راه گزینه های گوناگون است.

در حالی که دولت نخست وزیر نارندرا مودی برای روابط خوب با واشنگتن و غرب ارزش قائل است، مقامات هندی می گویند نیازهای داخلی در اولویت است و استدلال می کنند که روسیه، دوست بهتری نسبت به ایالات متحده در همکاری های حوزه انرژی بوده است.

پوری گفت: افزایش قیمت جهانی انرژی به طور مستقیم با جنگ در اوکراین مرتبط نیست، بلکه به تعادل نامناسب بین عرضه و تقاضا مرتبط است و وضعیت ژئوپلیتیکی یک عامل دلیل‌ گذار بر این داستان است.

وی در پاسخ به این سوال که آیا او از سقف قیمتی نفت روسیه حمایت می کند، گفت: این داستان را زمانی که جزئیات بیشتری در دسترس قرار گیرد بررسی خواهیم کرد.

منبع: ایرنا

یک نماینده مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: می‌توان با استفاده از پالایشگاه‌های فراسرزمینی فروش نفت سرزمین را افزایش و از ناپخته‌فروشی پیشگیری کرد.
به شرح صفحه اقتصاد، ناگفته پیداست که برای سرزمین نفت خیزی همانند ایران، فروش نفت یکی از مهم‌ترین راه‌های کسب حقوق است و با توجه به تحریم‌ها، نمی‌توانیم به‌راحتی نفت خود را به فروش برسانیم؛ اما اخیراً داستان خنثی‌سازی تحریم‌های نفتی در دستور کار قرار گرفته است.
به عقیده کارشناسان دوری از ناپخته‌فروشی و ساختن ارزش اضافه در این زمینه ضرورت امروز سرزمین است که منافع ما را برآورده می‌کند؛ اما این امر مستلزم ساخت پالایشگاه است که اندوخته‌گذاری هنگفتی را می‌طلبد. به همین سبب سیاست‌گذاران به فکر راه‌های جایگزین همچون استفاده از پالایشگاه‌های فراسرزمینی و یا نیمه‌کاره کشورهای دوست برای پالایش نفت کشورمان افتاده‌اند که اخیراً وزارت نفت قراردادی در این زمینه با سرزمین ونزوئلا به امضا رسانده است.

«علی‌اکبر علیزاده برمی» نماینده مردم در مجلس و  عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی در گفت‌وگو با ایرنا در خصوص ناپخته‌فروشی نفت و گاز اظهار کرد: ناپخته فروشی انرژی به جراحت سرزمین است، زیرا می‌توانیم ده‌ها مشتقات دیگر از آنها تولید کنیم و با ارزش اضافه فراوان بالاتری بفروشیم.

وی تاکید کرد: اما با خانم فروشی نفت و گاز، دوباره باید فرآورده‌ها را با قیمت گزافی از خریداران نفت ناپخته خریداری کنیم؛ این به معنای جراحت است.

عضو کمیسیون کشاورزی مجلس گفت: استفاده از ظرفیت پالایشگاه‌های فراسرزمینی برای اجتناب از ناپخته فروشی یک راه‌حل است. در شرایط فعلی که تحریم هستیم و ساخت پالایشگاه هزینه زیادی می‌طلبد، می‌توانیم با صدور خدمات فنی و مهندسی به دیگر کشورها از پالایشگاه‌های نیمه فعال آنها استفاده کنیم.

علیزاده برمی ادامه داد: با این روش فروش نفت سرزمین افزایش می‌یابد و این رویکرد باید توسعه پیدا کند. می‌توان گفت که مهم‌ترین دستاورد حوزه انرژی دولت در یک سال اخیر همین داستان بوده است. اصل داستان این است که باید بپذیریم ناپخته‌فروشی بدترین ضربه به سرزمین است و برای حل اون راه‌های زیادی وجود دارد که یکی از آنها استفاده از پالایشگاه‌های فراسرزمینی است.

وی افزود: استفاده از پالایشگاه‌های فراسرزمینی اقدام درستی است و می‌تواند مورداستفاده قرار بگیرد؛ اما مهم این است که فقط به این روش اکتفا نکنیم؛ بلکه به اون به‌عنوان یکی از راه‌حل‌های موجود دید کنیم.

این نماینده مجلس در خصوص تلاش‌های دولت سیزدهم در زمینه بازارسازی برای فروش نفت، خاطرنشان کرد: باید در نظر داشته باشیم که دولت سیزدهم یک ویرانه ورشکسته را تحویل گرفت.

علیزاده برمی به جود مشکلات جدی در ارتباط با بنزین نشانه کرد و گفت: بخشی از ناترازی فعلی به فرهنگ ما در استفاده از این ماده سوختی برمی‌گردد که باید حل شود و قسمت دیگری از اون به صنعت بر می‌گردد، زیرا خودروهایی در سرزمین داریم که مصرف فراوان بالایی دارند، برای حل این داستان نیز باید تدبیر اندیشی کنیم.

وی بیان کرد: استفاده از شرکت‌های علم بنیان می‌تواند در این زمینه کارساز باشد. این مسایل سیاست‌هایی هستند که در درازمدت در یک مجموعه منسجم باید در نزد گرفته شود، اما برای رفع ناترازی بنزین در کوتاه زمان می‌توانیم از ظرفیت خروجی پالایشگاه‌های فراسرزمینی که با اون‌ها همکاری داریم، استفاده کنیم.

منبع: ایرنا

 

مدیرعامل شرکت مردمی نفت ایران اعلام کرد: منابع هیدروکربوری معادل ۱۲۰۰ میلیارد بشکه نفت ناپخته است.
به شرح صفحه اقتصاد، «محسن خجسته مهر» امروز در مراسم رونمایی از تجهیزات سرچاهی با فشار کاری ۱۵ هزار PSI با نشانه به اینکه دولت سیزدهم از آغازین روز شروع به کار تا کنون برنامه و تصمیم سازی داشته است، افزود: مدیریت جهادی به معنای این است که کارها با شتاب و تدبیر جلو می‌رود.
وی ادامه داد: شرکت وتکو ریسک نکرده، زیرا بر پایه دقیق‌ترین محاسبات کار را انجام داده دست.
معاون وزیر نفت تاکید کرد: در مجموع در منابع هیدروکربوری ۱۲۰۰ میلیارد بشکه معادل نفت ناپخته منابع داریم که از این میزان ۱۵۹ میلیارد بشکه مفت است که با علمی‌های ساده قابل برداشت است.

وی گفت: ایران همچنین ۳۴ میلیارد مترمکعب گاز در اختیار ایران است.

خجسته مهر افزود: با توجه به فاصله‌ای که با ۱.۲ هزار میلیارد بشکه نفت زیر زمین، باید امروز برای ۱۰۰ سال آینده برنامه‌ریزی کنیم و تجهیزات بسازیم.

وی با تاکید بر اینکه از این ۱.۲ هزار میلیارد بشکه قسمت قابل توجهی در قسمت فهلیان و خامی است، ادامه داد: در سنجیدن با آسماری پیچیدگی بیشتری دارد.

معاون وزیر نفت گفت: مخازن فهلیان و خامی فراوان عمیق هستند و ۵ هزار و ۲۰۰ متر عمق دارند و فشار و دما نیز در آنها بالا است بنابراین مواد اولی فلزی و غیر فلزی خاصی می‌خواهند تا بر این پیچیدگی‌ها غلبه کند.

وی تاکید کرد: استفاده از محصولات علم بنیان و فناور اساس برای غلبه بر پیچیدگی‌های تولید نفت کمک می‌کند.

مدیرعامل شرکت مردمی نفت ایران با بیان اینکه میادین اهواز خامی، مارون خامی، گچساران خامی، بینک خامی و … قسمت قابل توجهی از ذخایر نفت ایران را در خود جای داده‌اند، گفت: برای توسعه این میادین ۵.۵ میلیارد دلار اندوخته گذاری انجام خواهد شد.

وی ادامه داد: از همین رو برای تولید از این میادین نیازمند تجهیزات سرچاهی و درون چاهی هستیم و باید از ظرفیت حداکثری ساخت درون استفاده کنیم.

به گفته خجسته مهر، ۱۴ قلم کالای راهبردی و استراتژیک را در ادامه ۱۰ قلم کالا را اعلام می‌کنیم و آمادگی کامل داریم تا پیشنهادات سازندگان را برای ساخت اقلام کاربردی دریافت کنیم.

منبع: ایرنا

صفحه اقتصاد– صنعت فولاد در قرن های قبل، یکی از صنایع مهم و کلیدی دنیای صنعتی و سپس از وقوع انقلاب صنعتی بوده و امروزه تولید فولاد به سبب ارزش اضافه پایین تر، نسبت به صنایع پیشتاز دنیا، کمتر مورد توجه قرار می گیرد. به هر حال، سرزمین ما، بر تولید فولاد تاکید دارد و تولید 55 میلیون تُن فولاد و استخراج سنگ آهن متناسب با اون را هدفگذاری کرده است.

در گفتگوی «صفحه اقتصاد» با مهندس سجاد غرقی (نایب رئیس کمیسیون صنعت و معدن اتاق بازرگانی، صنایع و معادن تهران و فعال حوزه استخراج سنگ آهن)، شرایط فعلی معادن سنگ آهن و چالش های تحقق هدفگذاری ایران برای تولید 55 میلیون تُن فولاد در سال 1404 شمسی بررسی شده است.

*****

*از سال های قبل و در چارچوب طرح جامع فولاد ایران، در مورد تولید سنگ آهن و تولید فولاد ناپخته کشورمان هدفگذاری شده بود. این طرحی که تهیه شد در چه موقعیتی شکل گرفت و به نظر شما، هدفگذاری ها تا چه حد به واقعیت نزدیک بود؟

-این سوال را باید از کسانی بپرسید که این طرح را تهیه کرده و برای تولید 55 میلیون تُن فولاد هدفگذاری کردند. من اطلاع ندارم که به چه سبب این طرح تهیه شده، برای چی عدد 55 میلیون تُن تعیین شده و برای چی مثلاً عدد 53 یا 47 یا 61 میلیون تُن تعیین نشده.

البته هنگامی طرح ها و برنامه هایی از این قبیل تهیه می شود، هدف اصلی از این نوع هدفگذاری ها، عمدتاً ترسیم یک کنار آسمان است. در مورد ترسیم یک کنار آسمان باید بگویم که ممکن است 70 یا 80 درصد اون قابل وصول باشد. به نظر من، اول هدفگذاری شد و عدد 55 میلیون تُن فولاد مشخص شد ولی بعداً تقسیم بندی شد که چقدر فولاد برای بازار داخلی و چقدر بازار صادراتی تولید شود.

*آیا در همان تاریخ که این طرح تهیه شد با تشکل های مختلف و فعال در حوزه های سنگ آهن و فولاد از جمله کمیسیون صنایع و معادن اتاق بازرگانی، صنایع و معادن، صحبت کردند و فکر گروهی به عمل آمد؟

-متاسفانه در زمانی که منظور تولید 55 میلیون تُن فولاد ارائه شد، از قسمت خصوصی و تشکل ها نظرخواهی نشد. هر چند که ما باید در نظر بگیریم که از سال های دهه 80 به این سو، نرخ رشد صنعت فولاد ایران، رشدی بین 7.5 تا 8 درصد بوده است.

در حالی که بیش ترین توسعه صنعت فولاد در دنیا که اتفاق افتاده در سرزمین چین بوده و این سرزمین رشد ادامه دار 9 درصد در وقت 35 سال داشته است. اون هدف تولید 55 میلیون تُن در کنار آسمان سال 1404 شمسی، در دهه 80 تعیین شد.

*در دو دهه قبل، چند بار در مورد تولید فولاد ایران هدفگذاری شده. آخرین بار در سال 1393 این هدفگذاری انجام شده و بر تولید 55 میلیون تُن فولاد تاکید شده.

-اگر قرار باشد ما به هدف 55 میلیون تُن در سال 1404 برسیم، باید رشد ادامه دار 11 درصدی در هر سال داشته باشیم. در صورتی که تحقق این نرخ رشد، با ظرفیت های واقعی سرزمین ما فاصله دارد.

سرزمین چین در وقت 35 سال، فقط رشد 9 درصدی را در تولید فولاد را تجربه کرده و به نظر من، نرخ رشد 11 درصدی برای تولید فولاد ایران، بلند پروازانه است. از سو دیگر، ما دو نوع بازار داریم که یکی از آنها بازار داخلی است. مصرف فولاد در بازار داخلی ایران، به اجرای پروژه های عمرانی و رشد صنعت ساختمان و تولید مسکن بستگی دارد.

در حال آماده، میانگین مصرف داخلی بین 10 تا 12 میلیون تُن فولاد در سال بوده است. از یک سو، در حوزه بازار صادراتی، ما مشکل تحریم ها را داریم. از سو دیگر، سرزمین چین عظیم ترین صادر کننده فولاد بوده و کشورهای هند، روسیه و ترکیه هم صادر کننده فولاد هستند. شرکت الحدید عربستان نیز صادر کننده فولاد بوده و سرزمین عمان هم می خواهد به این عرصه درون شود.

به همین سبب بازار فولاد، یک بازار پُر رقابت بوده و باید دید که آیا می شود سهم کشورمان را در صادرات فولاد نگه داشت یا نه. من فکر می کنم ظرفیت حداکثری برای تولید فولاد و ظرفیت رقابتی برای تولید فولاد ایران، در حد 30 میلیون تُن و در بهترین حالت 35 میلیون تُن در سال است.

این ظرفیت، ظرفیت عملیاتی بوده که می تواند اتفاق بیفتد. اون 35 میلیون تُن فولاد نیز، به شرط توسعه بازارهای صادراتی و همچنین رواج ساختن در درون سرزمین و پروژه های عمرانی، می تواند تحقق پیدا کند.

 *جنابعالی هم در انجمن سنگ آهن کوشش دارید و هم در کمیسیون صنایع و معادن اتاق ایران وظیفه داشته اید. الان هم نایب رئیس کمیسیون صنعت و معدن اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران هستید.

به طور مستمر در سال های اخیر، اجرای طرح جامع فولاد رصد می شد. در جریان این رصد، آیا از نظریات تشکل ها استفاده شده و برای تحقق اهداف این طرح، از تشکل ها  مشاوره گرفته شده؟

-شرکت «فولاد تکنیک»، این رصد را به شکل تخصصی انجام می دهد، هر ساله شرح تهیه می کند و اطلاعات آپدیت و دقیق دارد. شرکت فولاد تکنیک، با تشکل ها جلسات متعددی برگزار کرده و در نتیجه این شرکت، مشاوره گرفته است.

البته برگزاری این جلسات و مشاوره گرفتن، از ابتدای تهیه طرح نبوده است. سپس از این که برای تولید 55 میلیون تُن هدفگذاری شده بود، شرکت فولاد تکنیک به طور مداوم و ممتد، با تشکل ای این حوزه ارتباط دارد.

*این ارتباط شرکت فولاد تکنیک با تشکل ها در حد این است که بداند معادن سنگ آهن و کارخانه های فولاد چقدر سنگ آهن و فولاد تولید می کنند یا فراتر از اون است؟

-در این وقت تبادل نظر کارشناسی انجام شده، یعنی این شرکت، هم اطلاعات و آمار را آپدیت می کند و هم این که نظرات دو سو، رد و بدل می شود. در واقعیت، تبادل نظر کارشناسی دو طرفه در حال انجام است.

*به طور مشخص این تبادل نظر در چه مواردی است؟

-یکی از موضوعات مورد گفت و گو، این است که ظرفیت سنگ آهن سرزمین بررسی می شود. همچنین عیارهای معادن سنگ آهن بررسی می شود و این که میزان نیاز واقعی سنگ آهن درون سرزمین چقدر بوده و چقدر سنگ آهن مازاد وجود دارد که می تواند امکان صادرات داشته باشد.

علاوه بر این موارد، کنار آسمان بازار تحلیل می شود و در مجموع، در جلساتی که برگزار می شود، گفت و گو های کارشناسی و دقیق مطرح می شود. اون چیزی که سیاست های کلان است، یک داستان بوده و آنچه که در جلسات تشکل ها با مجموعه های مشاور همانند شرکت فولاد تکنیک اتفاق می افتد کاملاً کارشناسی، دقیق و با حداقل دید غیر کارشناسی بوده و با حداکثر دید کارشناسی است.

 *در همه سال های اخیر که طرح جامع فولاد ایران در حال اجرا بوده و شرکت فولاد تکنیک هم به طور مستمر اجرای این طرح را رصد می کرده، تاکید مقامات مختلف دولتی بر این بوده که این هدف 55 میلیون تُن تولید فولاد قطعاً پژوهشگر می شود.

 در این سال هایی که گذشت دولت و مقامات دولتی چه تصوری از این برنامه داشتند و واقعاً اطمینان داشتند که این هدف تولید در سال 1404 تحقق پیدا می کند؟

-من نمی توانم در مورد برنامه ریزان و کسانی که این کنار آسمان را تعیین کرده اند، ذهن خوانی کنم ولی به هر حال، کنار آسمان دوری نیست. تحقق این هدف با این شرط ممکن است که در مقام اول، جانمایی کارخانه های فولاد به درستی انجام شود و سپس هم، هر کدام از حلقه ها به شکل متوازن وجود داشته باشند.

توسعه زنجیره آهن و فولاد باید به شکل رقابتی و متوازن باشد. این عنصر رقابتی در برنامه ها وجود نداشته و توسعه، عمدتاً  به شکل حمایتی اتفاق افتاده است. در نتیجه، برخی حلقه ها، چاق تر از حلقه های دیگر هستند.

دومین نکته مربوط به جانمایی پروژه ها بوده است. در حالی که همانند همه جای دنیا، شرکت های فولاد سازی باید عمدتاً در سواحل و در کنار آب های آزاد، احداث شوند. برای چی که صنعت فولاد، یک صنعت آب بَر بوده و دیگر این که باید دسترسی به مبادی وارداتی و صادراتی وجود داشته باشد.

در صورتی که آنچه در ایران اتفاق افتاده، این است که فقط 2 یا 3 شرکت عظیم فولادی، به آب های آزاد در سواحل دریا فارس و دریای عمان نزدیک هستند. این دو داستان، مطرح است و حتی اگر ما تولید 55 میلیون تُن فولاد را به نام ظرفیت بپذیریم، همین دو داستان، دو گلوگاه تحقق این هدف هستند.

*نشانه کردید به این که برخی حلقه های زنجیره فولاد، چاق شده اند. کدام قسمت های زنجیره تولید فولاد، بیش از حد مورد توجه بوده و رشد بیش تری داشته اند؟

-اگر قرار باشد ما 55 میلیون تُن فولاد تولید کنیم، باید توجه داشته باشیم که نسبت ابتدای زنجیره یعنی سنگ آهن، حدوداً 2.7 است. ذخایر سنگ آهن ایران، عمدتاً مگنتیتی بوده و بیش ترشان اول باید به کنسانتره و گندُله تبدیل شوند.

ذخایر ما یعنی سنگ آهن به نام ماده اولیه فولاد، چنین شرایطی دارد. برای تحقق تولید 55 میلیون تُن، ما به حدود 160 میلیون تُن سنگ آهن نیاز داریم. در حالی که تولید سنگ آهن ما، زیر 100 میلیون تُن است.

این که یک قسمت همانند معدن بخواهد توسعه پیدا کند نیاز به اندوخته دارد. اندوخته از چند محل تامین می شود که یک محل، اندوخته گذاری خارجی است. در این حالت، اندوخته گذاران خارجی، باید در قسمت معدن ایران اندوخته گذاری کنند.

محل دوم، این است که دولت از راه وام و منابع عمومی بخواهد به توسعه قسمت معدن کمک کند. سومین محل این است که بر مبنای بازار داخلی و فروش داخلی، کار انجام شود. چهارمین محل این است که منابع مورد نیاز از راه صادرات مواد معدنی تامین شود.

به طور کلی، تامین اندوخته برای قسمت معدن از 2 محل اول، تقریباً نشدنی است. به سبب این که در ایران و بالاخص در قسمت معدن، اندوخته گذاری خارجی نداریم. گزینه دوم این است که دولت، تسهیلات بدهد.

در حالی که دولت، چنین امکانی را در حال آماده ندارد و عمده بودجه دولت، صرف مصارف عمومی می شود. این طور نیست که دولت یک دفعه بخواهد 15 یا 20 میلیارد دلار فقط در قسمت معدن اندوخته گذاری کند.

در حال آماده، بین 12 تا 15 میلیارد دلار اندوخته گذاری در قسمت معادن سنگ آهن نیاز داریم تا سنگ آهن مورد نیاز برای تولید 55 میلیون تُن تامین شود. این مقدار اندوخته گذاری، باید در حوزه های اکتشاف، استخراج، فرآوری و لجستیک انجام شود و با وجود این حلقه ها هست که سنگ آهن از معدن به کارخانه فولاد می رود. پس 2 گزینه اول ما برای اندوخته گذاری، کنار می روند.

گزینه سوم، فروش داخلی است، یعنی اینقدر سنگ آهن در درون سرزمین بفروشیم تا سود کنیم. در قدم سپس هم با این سود، اندوخته گذاری کنیم و ظرفیت تولید قسمت معدن را بالا ببریم. ما می دانیم که قیمت گذاری قرار داده های تولید از قبیل سنگ آهن دانه بندی، کنسانتره و گندله، دستوری است و گاهی زمان‌ قیمت تعیین شده در حد 50 درصد ارزانتر از اون چیزی است که باید فروخته شود.

به سبب این که کارخانه های فولاد می خواهند قرار داده های تولید را از درون سرزمین تامین کنند، قیمت این قرار داده ها به شکل دستوری تعیین می شود. در نتیجه، انباشت اندوخته مولّد که با اون اندوخته گذاری انجام شود، وجود ندارد و در نتیجه، سنگ آهن داخلی کم ارزش فروخته می شود.

هنگامی که سنگ آهن، کم ارزش فروخته می شود معادن سنگ آهن فقط می توانند تداوم کوشش داشته باشند. البته در این زمینه، ما باید وضعیت مناسب چند بنگاه عظیم معدنی ایران را مستثنی کنیم. راه بعدی که مالکان معادن سنگ آهن بتوانند حقوق داشته باشند و اندوخته گذاری کنند، این است که سنگ آهن صادر کنند. ما نیاز به دلار و ارز داریم که در قسمت معدن، اندوخته گذاری کنیم.

*در حال آماده، عملا صادرات سنگ آهن ممنوع است. صحیح است؟

بله. صادرات سنگ آهن ممنوع بوده و نتیجه این وضع، این شده که اندوخته گذاری در بالادست صنعت فولاد، متوقف شده. این توقف اندوخته گذاری، تقریباً به یک دهه رسیده و با توجه به سیاست هایی که دولت از سال های 1392 و 1393 شروع کرد و وضع عوارض صادراتی و ممنوعیت ها اتفاق افتاد، در حال آماده، صادرات فقط در قسمت تولید فولاد انجام می شود و در نتیجه استخراج سنگ آهن و تولید کنسانتره غیر اقتصادی شده.

هر چند که گفت و گو سوددِه بودن معدن سنگ آهن، یک گفت و گو دیگر بوده و گفت و گو ما سود تجاری است. با این وضعیتی که معادن سنگ آهن دارند، اندوخته گذاری پهناور در قسمت معادن سنگ آهن اتفاق نمی افتد و معادن سنگ آهن، سود مناسبی کسب نمی کنند.

ظرفیت تولید شمش فولاد حدود 27 یا 28 میلیون تُن در سال است ولی ظرفیت تولید سنگ آهن ما که باید به 130 میلیون تُن یا 140 میلیون تُن برسد، افزایش پیدا نکرده و حدود 30 تا 40 میلیون تُن کسری داریم.

*آقای اردشیر سعد محمدی، برای سال 1398 میزان استخراج سنگ آهن را 100 میلیون تُن اعلام کرده بود. الان مشخص هست که دقیقاً چقدر استخراج و تولید سنگ آهن داریم؟

-این رقم 100 میلیون تُن سنگ آهن که اعلام شده، مربوط به اقلام تجمیعی است. این رقم 100 میلیون تُن، تجمیعی از کلوخه سنگ آهن و سنگ آهن دانه بندی است. در حالی که سنگ آهن دانه بندی، از کلوخه سنگ آهن مشتق شده. به همین سبب، ظرفیت موجود دانه بندی ما حتماً و قطعاً زیر 100 میلیون تُن است. البته امروزه کسری سنگ آهن کمتر حس نمی شود. یک دلیل این حس نشدن کمبود، این است که میزان تولید فولاد ایران به سبب قطع برق و گاز، پایین آمده. همچنین جنگ روسیه و تحریم ها، بازار محصولات فولادی ایران را کم کرده است.

بنابراین، تقاضا برای فولاد تولید ایران، به شکل موقت کاهش پیدا کرده است، یعنی اگر این 2 اتفاق چهره نمی داد، ما الان کسری سنگ آهن را بیش تر حس می کردیم. با این حال، ما از نظر ظرفیتی، کسری سنگ آهن داریم.

*آقای فاطمی امین، وزیر فعلی صنعت و معدن، اعتقاد ندارد که 55 میلیون تُن فولاد باید تولید شود و می گویند ابداً شرایط ما اجازه نمی دهد که اینقدر فولاد تولید کنیم.

-امکان تولید اون مقدار فولاد وجود ندارد چون ابداً بازار اون را نداریم. به هر حال، ما در همان دو حوزه مصرف درون سرزمین و صادرات فولاد، مشکل داریم.

*در حالتی که 55 میلیون تُن فولاد تولید شود باید 20 میلیون تُن اون صادر شود. با این حال جنابعالی می گویید صادرات فولاد ما وابسته مشکل شده.

-بله. ابداً الان بازار صادراتی نداریم و در کوتاه وقت صادرات ما وابسته مشکل شده.